Controleer het zelf

Doorlopend, jaarlijks bijgewerkt dashboard o.b.v. de eigen personeels-/salarisadministratie van de twaalf provincies. Stand eind 2025: 14.370 medewerkers, 13.247,6 fte, +7,2% t.o.v. 2024 (dat op zijn beurt 12.359 fte telde, +4,1% t.o.v. 2023's 11.873 fte). Kruislings bevestigd door Binnenlands Bestuur ('Ruim 500 provincie-ambtenaren erbij') voor de 2024-stand. Bevat geen productiviteits- of dienstverleningsindicator.

Zelf gefetcht. Interne controle op aanbestedingen bij raamovereenkomsten voor externe inhuur leverde over verslagjaar 2022 een foutbedrag op van ruim € 5,8 mln (rapportagegrens rechtmatigheid: circa € 7 mln). Bevestigd door de rechtmatigheidsverantwoording in het gemeentelijke Jaarverslag 2022, die de onrechtmatigheden bij aanbestedingen bevestigt zonder zelf het exacte bedrag te herhalen. De bron onderbouwt niet een aparte 'waarvan'-subsom specifiek voor personeelsinhuur; alleen het totaalbedrag van € 5,8 mln is hard.

Zelf gelezen (13 apr. 2023). CHARM: 2015-planning oplevering 2018 voor € 34,5 mln; medio 2022 heroriëntatie € 169 mln met gereduceerde functionaliteit. Conclusie: continuïteit verkeersmanagement-ICT niet geborgd. Oorzaken: organisatie niet toegerust, zwakke sturing op KTC-contract (2015-contract paste niet bij maatwerk), gebrekkig beheer/lock-in, geen terugvalscenario. Casus 873.

Als alle 42 in 2024 getoetste voorstellen ongewijzigd worden ingevoerd, neemt de structurele regeldruk toe met bijna € 170 mln voor bedrijven en ruim € 4 mln voor burgers. In de eerste helft van 2024 was 43% van de ATR-adviezen negatief. Het latere ATR-jaarverslag 2025 noemt € 1,7 mrd structurele toename (nog primair na te trekken).

De hoge onvoorspelbaarheid van de asieltoerekening ondermijnt de kwaliteit en doelmatigheid van de ontwikkelingssamenwerking; de eerste aanbeveling van de OESO-DAC Peer Review roept Nederland op de effecten van fluctuerende asielkosten te beperken.

Actualiseert het Rekenkamercijfer uit 2012 (bron 81/82): van 139 zbo-achtige organisaties (peildatum 1 nov 2020) valt de Kaderwet zbo's op 75 (54%) van toepassing, 64 (46%) volledig uitgezonderd; van die 75 gelden voor 45 nog afwijkende bepalingen. Slechts 30 organen (22% van alle 139, 40% van de 75) hebben de wet volledig zonder uitzondering, terwijl de kabinetsambitie 75% was. Bijna tien jaar na 2012 dus nog steeds geen kwart volledige toepassing. Gaat over zbo's/agentschappen/adviescolleges/planbureaus op Rijksniveau, niet over gemeenschappelijke regelingen. Aangeboden aan de Tweede Kamer 9 december 2021, kabinetsreactie 9 september 2022.

Verschijnt jaarlijks op Verantwoordingsdag, de derde woensdag van mei. Vaste ijkdatum voor het actualiteitsfilter.

Te vinden via: rekenkamer.nl, dossier coronarekening

Te vinden via: rekenkamer.nl, onderzoek naar het PGB-trekkingsrecht (2015)

Te vinden via: rekenkamer.nl, onderzoeken hersteloperatie kinderopvangtoeslag

Te vinden via: rekenkamer.nl, jaarlijkse monitoring vervanging F-16

Te vinden via: rekenkamer.nl, dossier SPEER (Defensie)

Te vinden via: rekenkamer.nl, onderzoeken naar subsidieregelingen

Verzamelverwijzing, geen specifiek rapport. Vervangen door het concrete onderzoek zodra de post is geverifieerd.

Te vinden via: rekenkamer.nl, onderzoeken naar grote projecten en kostenramingen

Verzamelverwijzing, geen specifiek rapport. Vervangen door het concrete onderzoek zodra de post is geverifieerd.

Uit 2012. De cijfers over uitzonderingen zijn sindsdien niet opnieuw getoetst. Zie ONDERZOEKSLIJST.md.

Verschenen op Verantwoordingsdag, 20 mei 2026. De link wijst naar het nieuwsbericht van de Rekenkamer; daarin staat het rapport zelf.

Uit 2018 en gaat over een bezuinigingsdoel vanaf 2020; de conclusies zijn sindsdien niet opnieuw getoetst.

Verschenen op Verantwoordingsdag, 21 mei 2025. Let op (bronwerk 2026-07-28): het rapport noemt het bedrag van minimaal € 1,6 mrd (2024, was € 1,2 mrd in 2023) als de rijksbrede fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid van ALLE verplichtingen, ter vergelijking genoemd in dit inkooprapport. Het is geen inkoop-specifiek bedrag. De 27,5% (aandeel van het AANTAL rijksbrede onvolkomenheden dat inkoopbeheer betreft) is een aparte maatstaf in een andere eenheid (telling, geen euro's); de twee cijfers zijn niet bij elkaar op te tellen of als hetzelfde te presenteren. Het rapport zelf splitst het € 1,6 mrd bovendien niet uit naar oorzaak (bijv. vermijdbare maverick buying versus onvermijdelijke administratieve onzekerheid). Adversarieel geverifieerd via twee onafhankelijke fetches van de brontekst, geen tegenbron gevonden.

Verschenen op Verantwoordingsdag, 21 mei 2025. De link wijst naar het nieuwsbericht van de Rekenkamer; daarin staat het rapport. Bevat de kern van pijler 12: ministers hebben geen goed zicht op hoeveel personeel nieuw beleid vergt.

Toetst o.a. op 'maverick buying' (inkopen buiten raamovereenkomsten om) en inkopen onder verlopen contracten. Bruikbaar als checklist per organisatie.

De Rekenkamer beoordeelt de Porthos-subsidie (maximaal € 2,1 mrd toegezegd) als doelmatig omdat hij onder de norm van € 300 per vermeden ton CO2 blijft. Die € 300-norm is daarmee een door de overheid zelf gehanteerde doelmatigheidsmaatstaf.

Stand mei 2025: of de toen resterende € 2,9 mrd zou worden toegekend was onzeker; per geval kon maximaal € 600 mln korting volgen. Oordeel Rekenkamer: de minister van Financiën heeft de verantwoordingsvereisten 'flink onderschat'. Het bedrag is sindsdien twee betaalverzoeken verder; zie bron 375 voor de stand van feb. 2026.

€ 113,5 mln aan uitgekeerde schadevergoedingen in 2023 beoordeeld als fout of onzeker (13% van € 862,1 mln); eind 2023 verwachte totale kosten circa € 8 mrd waarvan € 5,2 mrd vergoedingen. Bevat het citaat dat een overheid met oog voor mens en recht 'naast veel leed ook veel publiek geld kan besparen'.

De hersteloperatie is verbeterd en versneld, maar wettelijke termijnen worden veelal niet gehaald; herstel kan nog jaren duren.

De Tegemoetkoming Energiekosten (TEK) voor het energie-intensieve mkb kwam te laat op gang: van de begrote € 1,4 mrd is maar € 156 mln uitgegeven, waarvan de overheid circa € 100 mln terugvordert omdat 95% van de mkb-bedrijven het voorschot (deels) onterecht kreeg.

Agentschappen van J&V (o.a. DJI, IND, JIO) kochten voor € 125,9 mln onrechtmatig in doordat de aanbestedingswet niet goed werd gevolgd; daarnaast € 105,6 mln aan niet-kloppende cijfers, waarvan € 72,2 mln door ontbrekende prestatieverklaringen. Onrechtmatig/onzeker is niet hetzelfde als verspild. Zelfde rapport, over het COA: 'Tussen 2000 en 2022 heeft de minister van JenV de uitgaven van het COA 21 van de 23 keer te laag begroot.' Begroot vs. uitgegeven beleidsartikel 37 Migratie: 2022 € 1,2/€ 3,3 mrd; 2023 € 4,2/€ 7,1 mrd; 2024 € 7,3/€ 8,2 mrd (na de vastgestelde begroting 2024 nog eens met circa € 2,1 mrd verhoogd via Prinsjesdag en een Nota van Wijziging). Voor 2025 zie bron 296 (Verantwoordingsonderzoek 2025 J&V).

Defensie ging voor € 36,3 mln aan verplichtingen niet volgens de regels aan via een overbruggingsovereenkomst op de raamovereenkomst Interim Management & Organisatieadvies (tolerantiegrens € 25,0 mln overschreden). Daarnaast € 97 mln onrechtmatige inkopen via de escalatieprocedure (46 gevallen). Onrechtmatig, niet aantoonbaar verspild.

Over 2025 (gepubliceerd op Verantwoordingsdag, 20 mei 2026): € 4,3 mrd aan fouten en onzekerheden doordat de aanbestedingsregels onvoldoende zijn gevolgd (gecorrigeerd 2026-07-27: het rapport zelf zegt letterlijk 'in totaal € 4,3 miljard', niet € 4,4 mrd), waarvan € 3,6 mrd door onvoldoende toelichting en onderbouwing. De Rekenkamer benadrukt expliciet dat dit géén verspild geld is. Zelfde rapport, p.72-74: het antidrone-radarcontract (IRIS, € 67,2 mln) werd getekend vóórdat de Eerste Kamer had ingestemd met de aanvullende begroting: 'Wij merken het bedrag 67,2 miljoen daarom aan als een comptabele onrechtmatigheid' wegens schending van het budgetrecht van de Eerste Kamer. Zie ook bron 308.

Buitenlandse Zaken had na de overstap in 2024 op een nieuw financieel IT-systeem (SAP) het beheer van € 14,9 mrd aan verplichtingen (en € 1 mrd aan voorschotten) niet op orde; de Rekenkamer maakte formeel bezwaar. Het gaat om onbeheerde, niet-inzichtelijke verplichtingen, niet om verdwenen geld.

In 2013 schatte de Rekenkamer de belastingfraude op minimaal € 4 mrd, de zorgfraude op € 2 à 3 mrd en de uitkeringsfraude op circa € 1 mrd. Het rapport is een PDF (89 p.) die onze tooling niet als tekst uitleest; de bedragen zijn hier geciteerd via Follow the Money (bron 256). De exacte vindplaats binnen het rapport is nog na te lopen.

65 van de 103 lopende materieelprojecten (63%) niet op tijd klaar; 2018-2023 in totaal € 4,5 mrd aan materieelgeld niet uitgegeven en doorgeschoven naar latere jaren ('bow wave'). Dit zijn vertragings-/onderbestedingscijfers, geen kostenoverschrijdingspercentage: een apart, samenvattend Rekenkamerrapport 'Zicht op materieelprojecten' met zo'n percentage bestaat niet (gecontroleerd, ook het Defensie Projectenoverzicht geeft geen totaal); het 21%-naar-45%-overschrijdingspatroon van rijks-ICT is rijksbreed en niet defensie-materieel-specifiek.

Zelf gelezen. Kosten per bewoner 2024: € 33.200/jr bij contracten ≥ 5 jaar (regulier) tegen € 67.400/jr bij contracten < 5 jaar (veelal noodopvang), meer dan het dubbele. Noemt ook: bij € 40.000 begrote kosten per opvangplek (2026) lijkt de begrote bijdrage per plek voor 2027 te dalen naar gemiddeld € 7.500, wat de Rekenkamer betwijfelt ('Wij verwachten van een minister dat de begroting... realistisch is'). CPB-conceptraming (juli 2025): + € 2,3 mrd (2027) en + € 1,8 mrd (verder) aan hogere asieluitgaven dan begroot.

Zelf gelezen. §4.1.1 'Nationaal Groeifonds: een raming gebaseerd op wensdenken', p.72: 'Voor de periode 2021-2024 was in totaal € 6,3 miljard aan uitgaven geraamd. Hiervan is € 1,6 miljard daadwerkelijk uitgegeven. [...] het risico dat ministers te gemakkelijk een ruime raming hanteren [...] gebaseerd [...] op de wens om snel voortgang te boeken.' Officieel Rekenkamer-oordeel, bruikbaar voor maatregel 45. Bijlage 3 bevestigt onafhankelijk de Groeifonds-cijfers uit bron 282.

Zelf gelezen (20 mei 2026). §6.2.3: 'Ruim 14% uitgaven hersteloperatie toeslagen niet volgens regels': € 79,5 mln fouten/onzekerheden binnen € 573,3 mln totale uitgavenstroom 2025 (vergelijkbaar met 13% in 2023), o.a. door bewuste afwijking van inkoopregels (€ 149,6 mln aan verlengde contracten SGH/SBN zonder aanbesteding). §5.5.5: rechtsherstel box 3, € 16,6 mrd totale budgettaire kosten van de arresten; voor 2025 was € 55 mln uitvoeringsbudget beschikbaar waarvan 21% (€ 11,7 mln) niet gebruikt; slechts € 25.004 daadwerkelijk uitbetaald in 2025. De Rekenkamer trekt zelf de vergelijking met de hersteloperatie toeslagen ('in het verleden is dat [...] niet altijd goed gegaan') en signaleert verhoogd onrechtmatigheidsrisico.

Zelf gelezen. §7.2.1: 'Door het niet voldoen aan de aanbestedingsregels is er over 2025 voor een totaalbedrag van € 100,9 miljoen onrechtmatig ingekocht' bij de agentschappen (DJI € 52,9 mln waarvan € 32,8 mln door verlengde rijksbrede contracten die heraanbesteed hadden moeten worden; CJIB € 16 mln; JIO € 20,6 mln). Daarnaast € 49,5 mln aan ontbrekende prestatieverklaringen. Vervangt het 2024-cijfer (€ 125,9 mln, bron blijft staan) bij casus 821 met de 2025-stand. Let op: dit rapport noemt zelf abusievelijk € 105,6 mln als het 2024-cijfer voor dezelfde categorie: dat is een inconsistentie van de Rekenkamer zelf t.o.v. haar eigen 2024-rapport (dat € 125,9 mln zegt), niet een fout in onze data.

Te vinden via: Rijksbrede aandachtspuntenbrief bij Prinsjesdag, 23 september 2025 (rekenkamer.nl/publicaties/kamerstukken/2025/09/23/). Niet te verwarren met het gelijknamige, ministerie-specifieke rapport over Asiel en Migratie (bron 277): beide zijn op dezelfde dag gepubliceerd companion-documenten.

Zelf gelezen (2026-07-27, tweede poging: de PDF-link uit de webpagina zelf gebruiken in plaats van het gegokte 'binaries/rekenkamer'-pad, dat een 404 gaf). Letterlijk citaat, p.9: 'Het Klimaatfonds en het Nationaal Groeifonds zijn bedoeld om middelen te reserveren en in te zetten voor specifieke beleidsdoelstellingen (klimaat, verdienvermogen via R&D). [...] Ook is een deel van de fondsmiddelen gebruikt om andere budgettaire problematiek op te lossen.' Dit bevestigt het patroon (fondsmiddelen ingezet buiten het eigen doel) maar NIET de specifieke bedragen (€ 500 mln energierekening, € 650 mln fossiele subsidie) uit bron 310. Die twee cijfers staan niet in dit document en blijven dus uitsluitend NOS-gesourced.

Letterlijk citaat (p.36-39): 'Zo is bijvoorbeeld de financiële impact van niet doeltreffende of ondoelmatige fiscale regelingen als de hypotheekrenteaftrek en landbouwvrijstelling ongeveer € 89 miljard' en 'Veel niet doeltreffende en ondoelmatige uitgaven en inkomsten, waaronder de € 89 miljard aan negatief geëvalueerde fiscale regelingen, blijven daarbij nog buiten schot.' Dit is de eerste bijgewerkte totaalbedrag sinds het € 30 mrd-cijfer (2023, 21 regelingen; zie bron 90/casus 302) en de tussenstand van 33 negatief beoordeelde regelingen (okt. 2024, casus 303): nu 53 van de 116 regelingen, samen circa € 89 mrd. Een los genoemd 'besparing tot € 35 mrd bij hervorming'-cijfer dook op in secundaire duiding maar is niet zelf, apart geverifieerd tegen de primaire tekst: niet gebruiken zonder dat verder na te trekken (zie ONDERZOEKSLIJST.md).

Zelf gelezen (5 juni 2024). Onderzocht de productiviteitsontwikkeling van 12 grote rijksuitvoeringsorganisaties (samen € 9,6 mrd apparaatskosten, 2022); voor slechts 6 daarvan kon een betrouwbaar productiviteitsbeeld worden vastgesteld: stijgend bij Belastingdienst, IND, SVB en UWV, dalend bij CJIB en COA. De Rekenkamer waarschuwt expliciet tegen het berekenen van één generieke productiviteitsmaatstaf: elke organisatie werkt in een eigen, complexe context. Het meest directe officiële antwoord dat gevonden is op de vraag 'groei versus output', en het antwoord is uitdrukkelijk genuanceerd.

Zelf gelezen (3 dec. 2025). Fouten bij naar schatting 32.770 WIA-uitkeringen (te hoog/te laag) plus 400 ten onrechte geweigerde en 1.600 ten onrechte toegekende uitkeringen, 2020-2024. Kernbevinding: UWV schaalde tijdens en na de coronaperiode kwaliteitscontroles af omdat de interne sturing sterk op tijdigheid en 'artsenproductiviteit' lag, niet omdat er te weinig personeel was. Een claim dat dit voortkwam uit onvoldoende personeelscapaciteit is bij nadere verificatie niet houdbaar gebleken: het is een sturings-/prioriteringskeuze. Voorraad herbeoordelingen liep op van 14.300 naar 21.500 (bijna 3x de norm van 7.500); tijdigheidsnorm gemist (83-84% i.p.v. 85%).

Zelf gelezen (9 april 2025). Tussenrapportage vóór het eindrapport (bron 328); bevestigt dezelfde kernbevinding (sturing op tijdigheid/productiviteit boven kwaliteitscontrole) op een eerder moment in het onderzoek.

Zelf gelezen (21 mei 2025). Kernoordeel, letterlijk: 'De informatievoorziening bij besluitvorming en gedurende de uitvoering was niet adequaat' en 'Het budget uit 2015 van € 475 miljoen was onrealistisch laag.' Vergelijkbaar met de Amare-raadsenquête (casus 9), maar dan op rijksniveau: een officieel controleorgaan dat vaststelt dat de oorspronkelijke raming en de informatie aan het parlement niet deugden.

Zelf gelezen (20 mei 2026). Bevestigt: 'De minister van VRO kondigde in november 2025 aan dat de geraamde kosten voor de renovatie van het Binnenhof opnieuw gestegen zijn, naar minimaal € 2,7 miljard. Dat is ruim 5 keer het oorspronkelijke budget uit 2015.' Dit is de enige tot dusver bevestigde, door de Rekenkamer zelf gemaakte verhoudingsvergelijking; gebruik geen zelfberekende multiplier (een claim 'bijna een verviervoudiging' en een specifiek bouwkosten-stijgingspercentage van 48% zijn bij adversariële verificatie niet houdbaar gebleken).

Publicatie 15 mei 2024. Kern: Regio Deals leiden niet vanzelfsprekend tot resultaten; doelen te vaag, monitoring en sturing onvoldoende. Cumulatief circa € 1,65 mrd toegezegd (2017-2022); € 900 mln gereserveerd; in 2023 € 284,2 mln toegekend. Geen verspillingsbedrag: de bevinding is dat doelbereik niet is vast te stellen.

Publicatie 12 juni 2025. Leraren besteden bij voltijd gemiddeld 6 tot 8 uur per week aan administratie (hoger dan VK/België/Australië, circa 4 uur). 32% overweegt baanwissel; voor 26% van die groep is administratie de belangrijkste reden. Collegelid: 1 uur per week minder zou circa 2.250 fte vrijmaken. Geen euro-vertaling in het rapport; niet zelf monetaar maken zonder salarisbron.

Verantwoordingsdag 21 mei 2025. Noemt minimaal € 1,6 mrd (2024) en € 1,2 mrd (eerdere jaargang) aan fouten/onzekerheden in de rechtmatigheid van verplichtingen. Geen vervangend rijksbreed 2025-totaal hier; voor 2025 zie o.a. VO Defensie (€ 4,3 mrd, casus 823) en Staat van de Rijksverantwoording 2025.

Zelf gelezen (PDF 4 nov. 2025). Budgettair belang fiscale regelingen € 167 mrd (2025), waarvan € 85 mrd ondoelmatig of ondoeltreffend gekwalificeerd. Ook: jubelton raming vs. realisatie (circa € 104 mln geraamd vs. circa € 1.035 mln derving 2013-2014) en box 2-anticipatie (circa € 5 mrd + € 6 mrd = € 11 mrd t.o.v. raming). Geen kasverspillingsclaim: derving en raming-realisatiekloof. Casus 887-890.

Nieuwsbericht 21 mei 2025 o.b.v. SRV 2024. Letterlijk: externe inhuur rijksbreed 15,4%; BZK 21%; Logius 48%; SSC-ICT 34% (Roemernorm 10%). Casus 901-903.

Deelonderzoek bij VO 2024 BZK. SSC-ICT schijnzelfstandigen 182 → 14 in 2024; beide agentschappen relatief veel externe inhuur. Casus 902.

Zelf gelezen (PDF). Hoofdconclusie: bestrijding van zorgfraude werkt in de praktijk niet of nauwelijks, ook bij de sterkste signalen. NZa legde in 2020 slechts 13 formele maatregelen op (inclusief fouten, niet alleen fraude) en deed 0 bedrijfsbezoeken (2019: 2). NZa legde pgb-signalen vaak bij voorbaat naast zich neer; landsadvocaat oordeelde (mei 2020) dat de NZa wél wettelijke mogelijkheden heeft. SVB deelde geen bulkgegevens, waardoor een IKZ-onderzoek naar de omvang van pgb-fraude niet doorging. PGB: 'spookzorg', ronselen, moeilijk bewijsbaar in strafrecht door vaste maandbedragen zonder urenspecificatie; gemeenten kenden een dubbel-opzet-vereiste (aanbieder én cliënt). Zorgverzekeraars toonden in 2020 bij 81 aanbieders fraude aan (€ 21 mln in dit rapport; latere ZN-jaargangen 325/326 geven hogere bewezen totalen). Niet gebruikt als nieuw omvangcijfer, wel als harde handhavingskloof.

Nieuwsbericht bij bron 351. Bruikbaar als korte ingang; voor citaten en cijfers bron 351 (het rapport zelf) prefereren.

Nieuwsbericht bij bron 353. Kerncijfers plus rekenvoorbeeld collegelid Joziasse: 1 uur per week minder admin zou circa 2.250 fte vrijmaken. Geen euro in de bron. Combinatie met salarisbron 357 levert alleen een gelabelde schatting op (2.250 × 12 × € 6.400 ≈ € 173 mln bruto-beloning/jr), géén verspillingsbedrag: admin is deels nuttig en volledige werkgeverslast is hoger. Primaire claim altijd naar bron 353 herleiden.

Zelf gefetcht (23 mei 2023), bevestigd door NH Nieuws dezelfde dag. De raad stelde in 2021 € 12.050.000 beschikbaar voor uitbreiding van zwembad De Meerkamp; in 2023 vroeg het college € 4.551.000 extra (totaal € 16.601.000, ruim 37% boven budget), deels door inflatie, deels door een bouwontwerp dat onvoldoende rekening hield met de bestaande situatie.

De bovenmatige spaarpotten van de samenwerkingsverbanden daalden van € 116 mln naar € 59 mln: bijna een halvering. De trend is dus dalend; dat hoort erbij verteld.

Zelf gefetcht (PDF, 18 feb. 2025). Second opinion op de FMECA-risicoanalyse (Traduco/Mainnovation) die de financiële onderbouwing vormde voor de bestuurskeuze tussen vier varianten voor de persleiding Damsterdiep (80% van het Groningse rioolwater naar RWZI Garmerwolde). AT Osborne vond een rekenfout (dubbele disconteringsvoet plus een omgewisselde verdeelsleutel): de NPV van variant 3 was berekend op € 27 mln, moet € 66,6-66,7 mln zijn; variant 4 was € 27 mln, moet € 53 mln zijn. AT Osborne concludeert expliciet dát de correctie de eerder voorgenomen variant 2 (nieuwe persleiding, begroot € 75 mln in 2035 plus € 75 mln vervanging in 2078, zelf 'niet gefundeerd' genoemd) niet minder gunstig maakt: de fout bevoordeelde juist de goedkopere variant 3.

Zelf gefetcht (PDF, 2 juni 2023). ACAM gaf bij de jaarrekening 2022 van AGV een goedkeurend oordeel voor getrouwheid maar een oordeel met beperking voor rechtmatigheid: een minimale rechtmatigheidsfout van € 1,7 mln doordat meerdere projecten enkelvoudig, zonder aanbestedingsprocedure, waren gegund. Dit gebeurde in een jaar met een tekort van € 17,6 mln (2023 geraamd: nog eens € 18 mln) en een eigen vermogen dat kromp van circa € 20 naar € 5 mln. Een rekenkamerrapport uit 2014 en een doorwerkingsonderzoek uit 2018 hadden AGV al eerder aanbevolen zelfstandig inkoopbeleid te voeren i.p.v. het beleid van Waternet te volgen; die aanbeveling was in 2023 nog altijd niet opgevolgd.

Bevat (p.43) de aanbeveling om het adagium 'tijdelijk werk door tijdelijke medewerkers' om te draaien naar 'belangrijk tijdelijk werk bij voorkeur door rijksmedewerkers', zonder dit te kwantificeren (geen percentage of bedrag van wat intern uitvoerbaar zou zijn). Bevat ook (p.39) de uitspraak 'het is een fictie dat overheidsmanagers met het grootste gemak dure consultants inhuren', maar dit staat in het hoofdstuk over interviewbevindingen (9.2), niet in het cijfermatige hoofdstuk (9.1), en het rapport noemt elders (p.25) ook dat geïnterviewden erkennen dat inhuur 'in het verleden wel eens te gemakkelijk' ging: geen eenduidige, harde ADR-conclusie, dus niet gebruiken als afgewogen ADR-oordeel over overbodige inhuur.

Secundaire weergave van een FTM-rekensom (2024): circa € 8 mrd aan liquide middelen op de bankrekeningen van basis- en middelbare scholen. Verplichte nuance: liquide middelen zijn niet hetzelfde als bovenmatige reserve (een school hoort werkkapitaal aan te houden). De primaire FTM-publicatie is op 2026-07-27 gevonden en gelezen: zie bron 286, die nu leidend is voor casus 781.

Zelf gelezen (PDF, 42 pagina's, 3 juni 2022). Zesde jaar op rij (sinds 2016) met een 'oordeel met beperking' op rechtmatigheid door onrechtmatige aanbestedingscontracten: € 2,1 mln (2016) oplopend tot € 9,7 mln (2021), waarvan € 3,89 mln al in 2020 geconstateerd, € 1,3 mln een extrapolatie op een steekproef en € 3,6 mln subsidies met een inkoopkarakter. Genomen verbetermaatregelen hadden in 2021 nog maar beperkt effect. Ook: het financiële belang bij Wildlands was eind 2021 gedaald naar € 68,1 mln.

Zelf gelezen (beeld-PDF, 40 pagina's, 2 juni 2021). Twee bevindingen: (1) voor € 1,64 mln aan subsidies (hoofdzakelijk Atlas Theater, coronagerelateerd) vond in strijd met eigen beleid geen lagere vaststelling/terugvordering plaats ondanks niet (volledig) geleverde activiteiten; (2) voor ruim € 6 mln aan Wmo-/jeugdzorglasten kon niet worden vastgesteld dat de zorg daadwerkelijk was geleverd, doordat zorgaanbieders geen controleverklaring leverden. Bij de controle 2021 was die tweede onzekerheid gedaald naar circa € 2,9 mln.

Te vinden via: belastingdienst.nl, ANBI-zoekprogramma; jaarrekeningen op de eigen sites

Belgische casus, zelfde mechanisme: telt nergens mee in Nederlandse totalen. Gebruikt als geverifieerde illustratie van wat ontbrekende controle op consultancy-uren kost.

Analyse over 2018: jeugdhulp € 3,7 mrd, geschat aandeel coördinatiekosten 29% (ruim € 1 mrd). Schatting met een brede definitie van coördinatiekosten (incl. toegang, verantwoording, ICT en huisvesting van de betrokken medewerkers); als schatting lezen, niet als meting.

Handmatig door de redactie zelf gelezen (2026-07-27) nadat twee onderzoeksagents de PDF niet konden doorzoeken. Regionaal onderzoek: 18 gemeenten en 9 gemeenschappelijke regelingen in Hollands Midden, peiljaar 2026. Beïnvloedbaarheid van de begroting over alle 9 onderzochte GR'en samen: 17% (verschilt per organisatie); daarom adviseert Berenschot een generieke taakstelling in plaats van per GR te differentiëren. Die taakstelling van 6% is zelf geen apart GR-kengetal, maar de doorvertaling van de feitelijke daling van het gemeentefonds voor de 18 gemeenten (6%, € 105 mln, peiljaar 2026); de GR'en dragen daarmee voor € 12,5 mln bij aan die neergang, plus een risico van € 10 mln (0,58%) door een aanvullend herverdeeleffect. Zes van de negen GR'en doen al zelf onderzoek naar besparingen of ombuigingen. Regionaal cijfer (Hollands Midden): niet zonder eigen rekenwerk te extrapoleren naar de landelijke € 13,6 mrd (bron 80).

Zelf gefetcht (PDF, 96 p., 19 dec. 2025, incl. bestuurlijke reactie). Twee bevindingen: (1) HWBP-project Rijnkade Arnhem liep in de planuitwerkingsfase 30% uit (€ 3.164.673 naar € 4.091.605, verschil € 926.932); omdat waterschappen risicodragend zijn op eigen HWBP-projecten, drukte dit volledig op de eigen bijdrage (€ 316.467 naar € 1.243.399). (2) Bij het gezamenlijke waterlaboratorium Aqualysis gaf WRIJ's eigen aandeel de grootste afwijking van alle verbonden partijen: begroot € 1.395.863, gerealiseerd € 1.844.171 (+32%, 2024), vooral doordat WRIJ 56% meer testen liet uitvoeren dan begroot (tegen 16% gemiddeld bij de andere deelnemers) en werk verschoof naar externe inhuur (ruim € 600.000 verschil).

Te vinden via: binnenlandsbestuur.nl, monitor externe inhuur decentrale overheden

Vernieuwing/elektrificatie Maaslijn (provincie Limburg + Rijk/ProRail): van een projectbudget van € 164 mln (besluit 2016) via € 212 mln (2019) naar een geraamde € 358 mln (oktober 2023).

Bevestigt dat de PLOOI-kosten in totaal zo'n € 30 mln bedroegen en 'vermoedelijk een stuk duurder' zouden uitvallen; de minister moest terug naar de tekentafel voor een fundamenteel herontwerp.

Eerste kwantificering van het stichting-bv-gat dat casus 704 beschrijft: stichtingen die jeugdhulp uitbesteden maken bijna altijd 'normale' winst, bv's die uitbesteden maken vaker 'excessieve' winst (de helft boven 5%, een kwart boven 10%). Aandeel aanbieders met marge boven 10% steeg van 14% (2022) naar 19% (2025); bv's besteedden in 2025 70% meer werk uit aan derden/zzp'ers dan in 2022. Onderliggende analyse van A-INSIGHTS/Aanbiedermonitor (412 aanbieders met jaaromzet > € 1 mln, gedeeld met gemeenten juni 2026): een commercieel databureau, geen overheids- of academische bron, en het onderliggende rapport is zelf niet openbaar. Cross-bevestigd door Skipr (24 juli 2026) en Nationale Zorggids.

Vakmedia o.b.v. een raadsbrief van het college; de raadsbrief zelf is niet rechtstreeks geraadpleegd. AFIS (financieel/inkoopsysteem, live sinds 6 jan. 2025): raming € 9,1 mln, eind 2025 al € 21,8 mln. Rekeningschema, begrotingsmodule en projectmodule moeten fundamenteel herzien. Zoek voor een hardere status de raadsbrief zelf via amsterdam.raadsinformatie.nl (AFIS, commissie Financiën).

Zelf gefetcht (28 aug. 2009). Na een langlopend conflict over de mislukte verhuizing van handelsonderneming Reesink naar bedrijventerrein Ecofactorij concludeerde een raadsonderzoekscommissie in 2006 dat het college onvoldoende regie voerde; het voltallige college trad af. De rechtbank kende Reesink (die aanvankelijk tot € 47 mln eiste) een schadevergoeding toe van bijna € 2 mln inclusief rente en proceskosten.

Zelf gefetcht (24 nov. 2017), verslaggeving over het rekenkameronderzoek 'Opgaven gestuurd ingehuurd' (Regioplan, i.o.v. Rekenkamercommissie Dordrecht; PDF zelf niet rechtstreeks geraadpleegd). Externe inhuur Dordrecht steeg van € 7,6 mln (2013) naar € 12,3 mln (2016), van 17% naar 20% van de personeelskosten. De rekenkamercommissie: onvoldoende zicht op de doeltreffendheid van deze inhuur. Geen vervolgonderzoek gevonden dat bevestigt of aanbevelingen zijn opgevolgd.

Zelf gefetcht (3 okt. 2019). Sociaal-domeintekorten in Venlo liepen 2018-2019 op tot € 25 mln. Uit het landelijke Fonds tekortgemeenten (vangnet voor Wmo-/jeugdzorgtekorten) ontving Venlo ruim € 21,7 mln, het hoogste bedrag van alle 77 ontvangende gemeenten. Het college noemde het 'bijzonder' dat het kabinet geen structurele jeugdzorgmiddelen vrijmaakte.

Zelf gefetcht. In 2017 bleek Venlo een begrotingsgat te hebben van € 11,9 mln, voornamelijk door jeugdzorg (€ 5,5 mln) en Beschermd Wonen (€ 3,3 mln) bovenop een eerder voorzien tekort van € 3,4 mln. Belangrijkste oorzaak: achthonderd jongeren die het jaar ervoor al jeugdzorg gebruikten waren niet in beeld; declaraties kwamen pas achteraf binnen.

Zelf gefetcht. Acht maanden na het rekenkameroordeel (bron 488) stemde Provinciale Staten van Drenthe in december 2023 in met een nieuwe subsidie van bijna € 23 mln over 2024-2033 aan Groningen Airport Eelde (33 van de 42 aanwezige Statenleden voor), bestemd voor niet-economische diensten van algemeen belang (brandweer, onderhoud, infrastructuur, beveiliging). Provincie Groningen draagt via hetzelfde besluit een vergelijkbaar bedrag bij. Onderliggend statenstuk (2023-137) zelf niet raadpleegbaar wegens een ophaalgrens op drentsparlement.nl.

Zelf gefetcht. Provincie Drenthe begrootte € 1 mln voor externe inhuur in 2023, maar gaf volgens de jaarrekening 2023 uiteindelijk € 1,8 mln uit (bijna het dubbele), toegeschreven aan een krappe arbeidsmarkt. Individueel cijfer voor Drenthe specifiek, geen sectorgemiddelde. De onderliggende jaarrekening zelf is een gescande PDF waaruit geen tekst kon worden geëxtraheerd.

Zelf gefetcht (17 mei 2022). De accountant constateerde vier jaar op rij (2018-2021) dat provincie Flevoland opdrachten gunde zonder de verplichte Europese aanbesteding: € 800.000 (2018), € 300.000 (2019), € 1,7 mln (2020), € 2,5 mln (2021), samen ruim € 5 mln - de eigen optelling van de bron, gebaseerd op berichtgeving van Omroep Flevoland en het accountantsoordeel in de jaarrekeningen. Onderliggende accountantsverslagen (EY) niet rechtstreeks raadpleegbaar wegens toegangsblokkade.

Zelf gefetcht, kernfeiten onafhankelijk gecorroboreerd (NOS, RTV Utrecht, NH Nieuws/AT5). Na een mislukte ICT-overgang (najaar 2021) bij uitvoeringsorganisatie Waternet liep de achterstand in waterschapsbelasting op van € 237 mln (jan. 2023) naar € 653 mln (feb. 2024, jaren 2022-2024). Bij ruim 25.000 huishoudens werd in 2022 het bedrag dubbel afgeschreven, in 2023 gingen 730 onterechte aanmaningen uit. AGV leende in 2022 ruim € 100 mln kort en verhoogde de belasting voor 2024 met gemiddeld 35% (in Utrecht bijna 80%). Van 2022 tot april 2025 stond AGV onder verscherpt financieel toezicht van de provincies Noord-Holland en Utrecht wegens herhaalde overschrijding van de kasgeldlimiet; slechts 58% van de voorgenomen investeringen werd uitgevoerd.

Zelf gelezen (5 jan. 2026). G4: Amsterdam circa 22.000 ambtenaren (18.700 vast), Rotterdam 14.400, Den Haag 11.100, Utrecht 5.600. Per 1.000 inwoners: Rotterdam 21,3; Amsterdam 20,1; Den Haag 17,9; Utrecht 14,9. Amsterdam loonkosten circa € 2 mrd/jr. Inhuur: Rotterdam 9,5%; Amsterdam 15%; Utrecht 15,2%; Den Haag 17,8%. Nuance: verzelfstandigingen en uitbesteding Wmo/Jeugd maken vergelijking lastig; groei alle vier circa 3-4 procentpunt sinds 2018. Primaire AT5-onderzoek via BB; geen productiviteitsmeting.

Zelf gelezen. Boekwaarde bouwgrond in exploitatie (BIE), in 2010 samen met niet in exploitatie genomen gronden gewaardeerd op € 13 mrd, daalde naar € 3,7 mrd eind 2022 (dieptepunt) en steeg licht naar € 4,1 mrd eind 2024. Omvang, geen verlies: de daling is grotendeels bewuste afbouw/verkoop. De stijging sinds 2023 is het actuele signaal.

Nederland diende pas in mei 2024 zijn eerste betaalverzoek (€ 1,3 mrd) in, als een van de laatste lidstaten.

Zelf gelezen. Overheden bezitten circa 43 mln m² vastgoed; 12 mln m² daarvan (geschatte waarde € 20 mrd, o.b.v. verhandeld commercieel vastgoed in de omgeving) wordt niet voor maatschappelijk gebruik aangewend. LET OP: 'onbenut' betekent hier niet-maatschappelijk gebruik, NIET leegstand en zeker geen verspilling; dit is een omvangcijfer. Publicatiejaar niet vastgesteld.

Synthese BIT-waarschuwingen en Kamerbrieven: MOC (maatwerk-UI, scope, beveiliging, corona, huisvesting) en DSO (complexiteit wetgeving, begrippen, lokale koppelingen, herhaald uitstel). Casus 872 en 108.

Nieuwsduiding bij het PwC-onderzoek (bron 464): journalistieke weergave van de € 16,8 mrd nalevingskosten en het punt dat regeldruk schaarse arbeid van innovatie en ondernemerschap naar naleving verschuift. Secundair naast het PwC-rapport zelf; gebruikt voor de duiding, niet als zelfstandige bron voor het bedrag.

Getekend 10-12-2023, gepubliceerd 11-12-2023. Art. 1 letterlijk: 'El Jefe de Gabinete de Ministros y NUEVE (9) Ministros...'. Ook op boletinoficial.gob.ar.

Art. 1 stelde 'DIECIOCHO (18) Ministros' in, het vertrekpunt vóór de halvering naar 9. Samen met Decreto 8/2023 onderbouwt dit 'van 18 naar 9'.

Zelf gelezen (data over 2023). Deelnemers: 9 gemeenten, 3.502 gebouwen, 6,6 mln m² BVO, WOZ € 6,1 mrd. Aandeel leegstaande m² BVO: 7% (2021), 3% (2022), 8% (2023). Onderhoudskosten circa € 22/m² BVO (+12% j-o-j). Kleine, wisselende steekproef, dus jaar-op-jaar-schommeling is fragiel. Onderhoudskosten zijn omvang, geen verspilling.

Zelf gelezen. Toont aan dat kosten bij Nederlandse transportinfrastructuurprojecten structureel worden onderschat en baten overschat: 'een groot en aanhoudend probleem', niet incidenteel per project. Gepositioneerd als vervolg op de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten (bron 337), commissie Elverding en de adviescommissie Versnelling en Verbetering Besluitvorming Infrastructuur. Kanttekening (bevestigd door bron 335): dit is het meest recente Nederlandse onderzoek naar de omvang van dit mechanisme en dateert inmiddels van meer dan tien jaar terug.

Zelf gelezen, i.o.v. Ministerie van EZK, publicatienr. 25.240452.077. Tabel 2 (p.6), bruto/netto doelmatigheid €/ton CO2: warmtepomp hybride 152/209/564, warmtepomp all-electric 83/127/435, ISDE totaal gewogen 94/147/552 (bruto / netto hard+zacht / netto hard). Noemt ook (p.64, onder verwijzing naar het IBO 2016, bron 306): salderingsregeling zon-pv bruto € 269/ton, een 10 jaar oud cijfer dat sindsdien niet is herberekend.

Zelf gefetcht (PDF, okt. 2022). Ondanks een structureel budget van € 30 mln (zon, sinds 2015/2016) en € 2,5-3 mln (wind) haalde Waterschap Rivierenland zijn tussendoel van 40% energieneutraliteit in 2020 niet (uitkomst: 36,1%, intern zelfs 33%). Doelbereik 2030 wordt op 66-87% geraamd, waarbij zelfs de bovengrens onwaarschijnlijk wordt geacht: hoofdoorzaak is netcongestie, meerdere geplande zonneparken staan 'on hold' bij gebrek aan aansluitcapaciteit van Liander/TenneT. Jaarrekening en bestuursrapportage bevatten volgens het onderzoek geen prestatie-indicatoren, waardoor het algemeen bestuur zijn controlerende rol onvoldoende kan vervullen.

Kwartaal- en jaartotalen overheidsinkomsten/-uitgaven (miljoenen euro). Scraper: scripts/scrapers/cbs-odata.mjs. Bruikbaar voor Q4-patroon (potjes-hypothese); géén direct verspillingsbedrag zonder aanvullende uitsplitsing.

Gebruikt voor schaalcontext dossier groeiende-overheid: 1 jan. 2026 circa 18,13 mln inwoners (vzinfo/CBS: 18.131.238); 1 jan. 2020 circa 17,41 mln. Fte per 1.000 inwoners = JBR-fte ÷ bevolking × 1.000 (eigen deling, geen CBS-product). Geen verspillingsbedrag.

Overheidsuitgaven 2025: € 529 mrd; tekort 1,6% bbp (was 0,7% in 2024). Bbp-volume-jaarreeksen (o.a. −3,9% 2020, +6,3% 2021, +5% 2022, −0,6% 2023, +1,1% 2024, +1,8% 2025): cumulatief 2020-2025 circa +14% volume, gebruikt naast rijks-fte +27,6% als schaalcontext (geen verspillingsclaim). Publicatie 21 april 2026 / StatLine-groei.

Dekt 2022 t/m 2024. CBS publiceert de cijfers ongeveer twaalf maanden na afloop van het verslagjaar; 2025 verschijnt dus pas eind 2026.

Zelf gelezen. Grondexploitatie-lasten van de vier grote steden: ruim € 1,1 mrd (2024) tegen bijna € 0,6 mrd (2023), vooral Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. NADRUKKELIJK lasten/uitgaven, GEEN verlies. Wel een indicatie dat gemeenten weer fors in grond activeren.

CBS StatLine-tabel 71231ned (OData). Zelf opgehaald en geaggregeerd met scripts/scrapers/cbs-grondmonitor.mjs. Landelijke boekwaarde bouwgrond in exploitatie (post A213 Onderhanden werk, regio NL01), ultimo per jaar: 7.402 mln (2016) dalend tot 3.698 mln (2023), weer 3.898 mln (2024). NIEG-gronden (A211) staan sinds 2017 op nul door de BBV-herziening 2016. Dit is boekwaarde/omvang, geen gerealiseerd verlies; CBS telt de gemeenten zelf al op in het Nederland-totaal. Preciezer dan de secundaire € 4,1 mrd-weergave (bron 581): de primaire tabel geeft € 3,9 mrd voor 2024.

CBS StatLine-tabel 84413NED (OData). Zelf opgehaald en geaggregeerd met scripts/scrapers/cbs-grondmonitor.mjs. Saldo op taakveld 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen), regio NL, per jaar (baten min lasten, mln euro): +858 (2017), +539 (2019), +475 (2021), -36 (2022), +214 (2023), +312 (2024). Verlies-/winst-proxy: een positief saldo betekent per saldo winst; verliesnemingen en afwaarderingen lopen als last mee. Schommelt ook door de timing van grondverkopen, dus richting, geen exact verliescijfer. Exclusief bedrijventerreinen (taakveld 3.2).

Te vinden via: coa.nl, jaarverslagen

Zelf gelezen (coa.nl blokkeert automatische tools met 403; opgehaald met een browser-useragent). §2.7.4: 'Aanbestedingsfouten: € 655,2 miljoen' aan onrechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording 2024, boven de rapportagetolerantie van € 35 mln (1% van € 3,5 mrd totale baten). Uitsplitsing: onterecht niet Europees aanbesteed € 283,4 mln (schepen € 241,7 mln), wezenlijke wijziging € 258,0 mln, maverick buying € 84,9 mln, overbruggingsovereenkomsten € 28,8 mln. Vervangt bron 163 als primaire bron voor casus 724.

Zelf gelezen. € 359,3 mln aan onrechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording 2023 (uitsplitsing: niet Europees aanbesteed € 178,0 mln, wezenlijke wijziging € 86,5 mln, maverick buying € 64,0 mln, overbruggingsovereenkomsten € 30,7 mln). Naast bron 275 (2024: € 655,2 mln) toont dit een stijging van 82% in één jaar: bewijs voor een structureel, niet incidenteel mechanisme.

Gepubliceerd 28 augustus 2026, cijfers over boekjaar 2025. Totale opvangkosten 2025: € 3,7 mrd, waarvan € 2,4 mrd (twee derde) naar tijdelijke noodopvang (hotels, cruiseschepen). Noodopvang kost gemiddeld ruim € 65.000 per bewoner per jaar, twee tot drie keer zoveel als reguliere opvang: bevestigt hetzelfde structurele patroon als casus 720/721 (COA-tarieven € 91 vs € 184 per dag, Rekenkamer 2024-stand). Vervolgt de reeks € 1,6 mrd (2022) → € 2,7 mrd (2023) → € 3,5 mrd (2024) → € 3,7 mrd (2025).

Te vinden via: cpb.nl, publicaties over maatschappelijke kosten-batenanalyses

Te vinden via: Mei 2022, samengevat via Accountancy Vanmorgen (25 mei 2022, 'CPB: vrijstelling bedrijfsopvolgingsregeling niet doelmatig'). Het CPB-rapport zelf niet zelf gelezen (niet toegankelijk voor onze tooling), wel de kernconclusie via een secundaire, gespecialiseerde vakpublicatie.

De BOR-vrijstelling 'is in veel gevallen niet nodig': bij circa 75% van de bedrijfsoverdrachten is er voldoende vrij vermogen om de belasting direct te betalen; een betalingsregeling zou goedkoper zijn dan een vrijstelling. Advies: vrijstelling vervangen door een betalingsregeling. Bevestigt onafhankelijk (ander instituut, andere invalshoek) de negatieve beoordeling die ook in Tabel 4.1 (bron 90) staat voor 'Schenk- en erfbelasting Bedrijfsopvolgingsfaciliteit'.

CPB-publicatie (maart 2025). Niet-gebruik huurtoeslag circa 12% van rechthebbende huishoudens in 2021 (ruim 196.000 huishoudens, circa € 246 mln niet aangevraagd); zorgtoeslag iets meer dan 12% van rechthebbende personen; kindgebonden budget gedaald van bijna 15% (2016) naar 8,5% (2021, circa € 139 mln). Niet-gebruik is géén 'verspilling' in de zin van weggegooid geld: het is misgelopen recht bij burgers. Wel relevant als structureel stelselprobleem (complexiteit → zowel niet-gebruik als terugvorderingen).

Zelf gelezen. Per 1 jan. 2025 geldt de Wtza-vergunningplicht voor (vrijwel) alle Zvw- en Wlz-zorgaanbieders, ook met minder dan 11 zorgverleners; bestaande aanbieders krijgen vergunning van rechtswege. Expliciete uitzondering blijft: solisten/zzp'ers in een eenmanszaak, en aanbieders die uitsluitend Wmo-zorg of jeugdhulp verlenen. Precies de domeinen waar gemeenten (Malburgen, Rotterdam) de grootste controleproblemen melden. Lost de open onderzoekspunt over Wtza-status op: uitbreiding 2025 is reëel voor Zvw/Wlz, niet voor pure Wmo/Jeugd.

Het nieuwe registratiesysteem BVJ (leverancier Unisys) is stopgezet nadat oplevering vóór 2027 onhaalbaar bleek; er was al € 65 mln aan ontwikkelkosten uitgegeven, waarvan € 17 mln aan Unisys. De rechtbank Den Haag oordeelde in februari 2024 dat Unisys ruim € 7,1 mln moet terugbetalen.

Herbouw Digipoort: raming oploop naar € 81 mln, waarvan € 55 mln besteed; AcICT-advies stilleggen genegeerd. Versterkt casus 811 naast bron 231.

Herbouw van Digipoort (centrale berichtenvoorziening overheid-bedrijfsleven, Logius): oorspronkelijk geraamd op € 28 mln, inmiddels geschat op € 81 mln (bouw + migratie), waarvan € 55 mln besteed. AcICT adviseerde stil te leggen; BZK legde het advies naast zich neer.

Analyse Intelligence Group: doordat inhuurtarieven aan salarisschalen zijn gekoppeld betaalt de overheid tot 10% boven de actuele marktprijs en profiteert zij zelden van dalende tarieven; loskoppeling bespaart honderden miljoenen. Ook: € 3,26 mrd rijksinhuur (jaar vóór het 2024-record), grootste stroom bijna € 1,5 mrd naar IT-advies, detachering en intermediairs.

Zelf gelezen (volledige tekstdoorzoeking op 'contra-expertise', 'second opinion', 'red team', 'externe toets': geen treffers). P.7-8, voetnoot 9, letterlijk over bron 334: 'Volgens Cantarelli et al. (2012a en 2012b) is dit ook in Nederland zo. Dit onderzoek is ruim 10 jaar oud en vandaar dat herhaling van dit onderzoek nuttig lijkt.' Een herhaling is, voor zover gevonden, nooit uitgevoerd. De 21 aanbevelingen van deze notitie zelf gaan over brede welvaart, verdeling en presentatie, niet over institutionele tegenspraak bij ramingen.

Zelf gefetcht (PDF, 7 mei 2025, par. 3.4). Het moederkrediet van dijkversterkingsprogramma Sterke Lekdijk (55 km, Amerongen-Schoonhoven) is in 2024 via begrotingswijziging bijgesteld naar € 565 mln (was € 550 mln, 'vooral technisch van aard'). Bij het Startbesluit (2017, zie bron 528) was € 376 mln geraamd: een stijging van € 189 mln. De maximale eigen bijdrage van HDSR is € 105 mln; de laatste prognose komt al uit op € 100,1 mln, dus nog maar circa € 5 mln buffer. Beide bronnen relativeren zelf: de stijging komt grotendeels door landelijk bijgestelde HWBP-kostenkengetallen (2020) en inflatie, niet uitsluitend door wanbeheer bij HDSR.

Circa 2.277 fte bij de UHT, tegen circa 600 medewerkers bij Belastingdienst/Toeslagen toen de affaire zich voltrok. Patroonbewijs Groningen: bij de afhandeling van aardbevingsschade ging in één jaar bijna 41% van de begroting naar uitvoeringskosten.

Journalistieke weergave van het KA Research-rapport (bron 318); onafhankelijk bevestigd door Nationale Zorggids en Arnhemsche Courant. Gebruikt als corroboratie naast bron 318, niet in plaats daarvan.

Onafhankelijk bevestigd door NOS en RTV Utrecht. 'Huis voor de Stad' werd in september 2022 een tweede keer duurder: € 10 mln extra bovenop een al eerder verhoogd budget, totaalbedrag € 118 mln. Toegeschreven aan stijgende bouw-, materiaal- en energiekosten (oorlog Oekraïne, inflatie). Let op: een claim over het precieze aanvangsbudget ('onder € 75 mln in 2019') is niet houdbaar gebleken bij verificatie; gebruik alleen het bevestigde verloop naar € 118 mln en de laatste stap van € 10 mln, niet een volledig budget/werkelijk-verloop vanaf 2019.

Te vinden via: telegraaf.nl (achter betaalmuur); gearchiveerd op archive.is/0bGBX

Citaat: 'In 2015 stelde het European Healthcare Fraud and Corruption Network dat het omgerekend waarschijnlijk gaat om 5,6 miljard euro per jaar. Twee jaar eerder sprak de Algemene Rekenkamer over zeker 2 tot 3 miljard per jaar.' Betaalmuur; inhoud via de redactie aangeleverd uit het archief, niet door onze tooling opgehaald.

Te vinden via: Deloitte-reeks 2010-2016, aangeboden aan de Tweede Kamer onder Kamerdossier 27581 (Grondbeleid). Cijfers hier uit de derde rapportage/actualisatie (okt. 2012) en de secundaire weergave op gebiedsontwikkeling.nu en Binnenlands Bestuur.

Directe verliezen 2010-2012 circa € 2,6 mrd, plus winstverdamping circa € 0,7 mrd; cumulatief tekort t/m 2012 geraamd op € 3,9 tot € 4,4 mrd; afwaardering NIEG-gronden circa € 1,3 mrd. Gerealiseerd verlies van publiek geld op grondspeculatie, historische episode (2008-2015). De Deloitte-monitor stopte na 2016. Primaire Deloitte-PDF nog niet zelf gelezen; natrekken via Kamerstuk 27581 aanbevolen.

Zelf gefetcht (PDF, 20 maart 2025). Bij de jaarrekening 2024 constateerde Deloitte voor € 870.000 aan onrechtmatig aanbestede opdrachten (€ 0,7 mln Europese regels, rest eigen inkoopbeleid), voor het tweede jaar op rij door ontoereikend contractbeheer (verkeerde raamovereenkomst, verlenging zonder verlengingsoptie). Bleef binnen de goedkeuringstolerantie van 1% (€ 3,2 mln), dus toch een goedkeurende controleverklaring.

Zelf gefetcht (PDF, 12 mei 2023). HHSK hanteerde van 2016 tot en met 2022 een te hoog indexeringspercentage bij erfpachtcanons, waardoor erfpachters structureel te veel betaalden; het waterschap nam in de jaarrekening 2022 een voorziening van € 1 mln op om dit terug te betalen (exacte bedrag toen nog onzeker). Resultaat 2022: € 11,6 mln nadelig (2021: € 3,9 mln nadelig), eigen vermogen daalde van € 29,0 naar € 17,4 mln.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, gedateerd 27 juni 2025). Drie afzonderlijke bevindingen: (1) EU-aanbestedingsplichtige inkopen niet volgens de juiste procedure aanbesteed, rechtmatigheidsfout € 915.000 (2022) → € 1,67 mln (2023) → € 1,65 mln (2024), na jaren van daling weer oplopend; (2) investeringsbudgetten voor € 1,13 mln overschreden zonder voorafgaand raadsbesluit, door de accountant expliciet 'niet acceptabel' genoemd; (3) grondexploitatie Brandevoort II heeft een boekwaarde van € 136,3 mln op basis van een plan waarvan de uitvoering al enkele jaren 'on hold' staat, met vraagtekens bij de realiteitswaarde.

Zelf gefetcht (PDF, 35 pagina's, gedateerd 1 juli 2024). Bij de door de raad herziene grondexploitatie EHAD-terrein (nog in visiefase, zonder concreet plan) bleken de aangenomen grondopbrengsten € 3,0 mln te hoog ingeschat; een door het college ingeschakelde taxateur bevestigde dat de raming niet aansloot bij het vastgestelde programma van wonen en werken.

Bevat drie afzonderlijk te wegen cijfers: (1) het PIANOo-concentratiecijfer (1% van de bedrijven won 79% van de aanbestedingswaarde) gaat over 2014, boven-drempel, en is sindsdien niet geactualiseerd; (2) de top-5 IT-leveranciers winnen tien jaar later nog 67,6% van de grote contracten; (3) NL gunt 12% onderhands tegen 5% EU-gemiddeld (EU Single Market Scoreboard). Ook geciteerd: de 45%-overschrijding en 193 grote IT-projecten uit de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025; de primaire bron daarvan staat op de onderzoekslijst.

Ruim 8 mln toeslagen in 2025, waarde ruim € 21,5 mrd; circa 6 mln huishoudens. Raming 2026: ruim 8 mln toeslagen, ruim € 22 mrd. Schaalcijfer voor stelselcomplexiteit, géén verspillingsbedrag. Apparaats-/rondpomp-euro's ontbreken hier (Woo W7).

Officiële jaarrapportage over 2025 (naar TK juni 2026). Volume: 6,0 mln huishoudens bediend. Open samenvatting/overtoeslagen.nl: circa 8 mln toeslagen, ruim € 21,5 mrd in 2025; raming 2026 circa € 22 mrd. Apparaatskosten in euro en exacte hoge-terugvorderingen-tellers: nog Woo W7 / PDF-dieptelezen.

Te vinden via: open.overheid.nl, per bestuursorgaan en onderwerp doorzoekbaar

Verzamelverwijzing. Een Woo-besluit is pas een bron als het concrete besluit met datum en kenmerk erbij staat.

Samenvatting van het IQ Healthcare-rapport (bron 249): 25% van het zorgbudget van € 92 mrd. Bevat de nuance van hoogleraar Jeurissen dat nulverspilling onmogelijk is en het geen bedrag is 'dat voor het oprapen ligt'.

Een inzameling bij tachtig apotheken (2023) suggereert circa € 260 mln op jaarbasis als ondergrens (dure ziekenhuismedicatie niet meegeteld). Tekenend voor de zwakke herkomst van het klassieke cijfer: een apotheker over de € 100 mln: 'dat bedrag ken ik nog uit 2011, dat heeft blijkbaar ooit ergens gestaan.'

Zelf viermaal onafhankelijk gefetcht, consistent resultaat. Bij de jaarrekeningcontrole 2025 (accountant PwC): de gemeente liep definitief € 150.000 rijkssubsidie (SUVIS, schoolventilatie) mis doordat een school onder een verkeerde naam stond geregistreerd; daarnaast kon PwC voor € 6 mln aan jeugdzorg/Wmo-kosten niet vaststellen of de zorg daadwerkelijk was geleverd. De onderliggende accountantsverslag/boardletter zelf is niet publiek teruggevonden; deze claims steunen op de weergave door onderzoeksjournalistiek platform Edese Vos.

Zelf gefetcht (8 aug. 2025). Ede gunde de ontwikkeling van een nieuwe stadspas via een Europese aanbesteding aan Groupcard; na het faillissement van dat bedrijf is de gemeente ruim € 135.000 gemeenschapsgeld kwijt, grotendeels subsidiegeld voor duurzaamheidsmaatregelen dat al was overgemaakt aan de derdengeldenstichting van Groupcard. Ede is een van de meer dan 120 getroffen gemeenten; hier is uitsluitend het door Ede zelf bevestigde verlies opgenomen, niet de landelijke schade.

Zelf gefetcht (2 juni 2025). Bij de Perspectiefnota 2026-2029 stemde de raad in met een structurele subsidie van € 580.000/jr voor de exploitatie van cultuurproject FRISO in de voormalige Johan Willem Frisokazerne; de financiële onderbouwing (bezoekersaantallen, opbrengsten) is vertrouwelijk met de raad gedeeld en niet openbaar. Project nog niet operationeel (oplevering eind 2027 verwacht), dus geen vaststaande misstand, wel een raadsbesluit zonder openbare onderbouwing.

Ordegrootte kosten: alleen al een naamswijziging van een ministerie kost naar schatting € 3 tot 5 mln; de oprichting van een nieuw ministerie loopt op tot in de tientallen miljoenen. Verplichte nuance: dit zijn expertschattingen (politiek commentator), geen officiële eindafrekening; de werkelijke transitiekosten staan als Woo-actie op de onderzoekslijst.

Zelf gelezen. Bemiddelaar LCHD (René Derksen) contracteerde 2022-2024 voor € 436 mln aan COA-hotelopvang; meer dan € 44 mln daarvan als winst uitgekeerd, marges tot € 100/kamer/dag. COA's eigen toetsingskader eiste 'maatschappelijk verantwoorde' winst; COA concludeerde later zelf dat de winsten niet marktconform waren.

Drie grote begrotingsfondsen (Nationaal Groeifonds, Klimaatfonds, Stikstoffonds) met een totale omvang van bijna € 80 mrd; de Rekenkamer waarschuwde dat het parlement nauwelijks of geen controle kan uitoefenen op de besteding en dat zonder doelstellingen en nulmeting vooraf het doelbereik niet is vast te stellen.

Reguliere begrotingen mogen maximaal 1% eindejaarsmarge meenemen; begrotingsfondsen kennen een eindejaarsmarge van 100%, dus geld kan er onbeperkt in blijven hangen.

Nieuwsbericht 9 december 2025 bij de behandeling van de incidentele suppletoire begroting dronebestrijding. Senatoren bekritiseerden op het verslag dat Defensie het contract voor antidrone-radars (IRIS, Robin Radar) al op 27 november 2025 had getekend vóór de Eerste Kamer had ingestemd. Citaat (SP-senator Van Apeldoorn): 'Het kabinet heeft al radars aangeschaft voordat de Eerste Kamer zich had uitgesproken over de aanvullende begroting.' Corroboreert, met naam en datum, de bevinding in bron 243 (Algemene Rekenkamer) dat dit bedrag (€ 67,2 mln) als comptabele onrechtmatigheid is aangemerkt.

Historisch citaat (2016), geen actueel cijfer: 'Nederland dreigt de grootste ontvanger te worden van de eigen ontwikkelingshulp'; destijds ging bijna een kwart van de ODA-gelden naar eerstejaarsopvang.

Te vinden via: Rapport afgerond begin september 2023, denhaag.nl/nl/gemeenteraad/enquetecommissie-amare/. Eerste raadsenquête ooit in Den Haag (gestart 13-5-2022, ruim 5.800 documenten onderzocht, tientallen verhoren, deels onder ede).

Totale kosten cultuurgebouw Amare opgelopen tot € 520 mln (incl. rente, OZB, onderhoud) tegen een oorspronkelijk budget van € 170-177 mln; doorrekening tot ruim € 650-658 mln over 50 jaar incl. exploitatie (Omroep West, 8-9-2023). Conclusie enquêtecommissie: 'bijna alles is misgegaan', de raad is misleid. Hoogste bewijstier (raadsenquête): kwalificeert voor status Vastgesteld.

19% van de totale Nederlandse ODA-uitgaven ging in 2024 naar asielopvang in eigen land, met eerder het vooruitzicht van oploop naar meer dan 30%; sinds het Hoofdlijnenakkoord gemaximeerd op 10% vanaf 2027.

Ter vergelijking: België kreeg op 3 juli 2026 al zijn vierde betaalverzoek goedgekeurd (€ 567 mln, 16 mijlpalen/11 targets), Nederland zat op dat moment nog op zijn derde (goedgekeurd 3 feb. 2026).

Persbericht 4 februari 2026: na het derde betaalverzoek (€ 551 mln, 15 mijlpalen en 9 targets, goedgekeurd 3 feb. 2026) heeft Nederland in totaal € 3,07 mrd van de € 5,44 mrd ontvangen (56,4%); 60,5% van alle mijlpalen en targets is voltooid.

Commissiemededeling (4 juni 2025): lidstaten moeten alle mijlpalen en targets vóór 31 augustus 2026 hebben afgerond, het laatste betaalverzoek (met alle onderbouwing) uiterlijk 30 september 2026 indienen, en de Commissie moet alle resterende betalingen uiterlijk 31 december 2026 doen.

Editie 2024. Indicator 'No calls for bids' (onderhandse gunning zonder procedure): Nederland 12%, EU-gemiddeld 5%: bevestigt het bestaande cijfer bij casus 503 met een directe primaire bron i.p.v. alleen de secundaire Delta Instituut-verwijzing. Ook bruikbaar voor maatregel 26 (mkb-toegang): 'SME contractors' NL 45% tegen EU-gemiddeld 72%; 'Procedures divided into lots' NL 16% tegen EU-gemiddeld 32%.

Nederland heeft recht op maximaal € 5,4 mrd aan RRF-subsidies; nationale plannen moeten vóór augustus 2026 volledig zijn uitgevoerd.

Cijfers over 2022. Compliancegat (btw misgelopen door niet-naleving: fraude, faillissementen, fouten): € 5,9 mrd (7,9%). Beleidsgat (bewuste vrijstellingen en lage tarieven, géén lek): € 72,4 mrd (48,7%). Het ministerie van Financiën schat het eigen compliancegat lager in (circa 4,5%). Alleen het compliancegat is relevant als lek; het beleidsgat is een politieke keuze.

Criterium 4 van 14 toetsingscriteria op 'niet-integere bedrijfsvoering' heet 'Kosten onderaannemer' (§3.4.4, p. 34-35): signaleringswaarde > 12,8% (2021) / > 14,6% (2022) van de zorgopbrengsten. 135 aanbieders (2021, van 1.423 onderzocht) resp. 141 aanbieders (2022, van 1.139) zaten daarboven. Totale kosten aan onderaannemers door deze gevlagde aanbieders: € 71 mln (2021) / € 60 mln (2022); daarbinnen 14 aanbieders met elk meer dan € 1 mln, samen € 50,2 mln (2021) / € 40,9 mln (2022). Sectorbreed ook criterium 3 'Opbrengsten onderaannemer' (§3.4.3, p. 33): signaleringswaarde > 5,9%/> 8,8%, 112/95 aanbieders erboven. Kanttekening: dit is een signaleringswaarde-overschrijding ('red flag'), geen bewezen misstand, want EY benadrukt zelf dat afwijkingen legitieme bedrijfsmatige verklaringen kunnen hebben, en het meet totale betaalde onderaannemerskosten door afwijkende aanbieders, niet het bovenmatige deel daarvan. Andere dataset/jaren/methodologie dan de Jeugdautoriteit-cijfers (6,6% marge, 5-10% sectoromzet, bron 140): niet bij elkaar optellen zonder toe te lichten dat het verschillende maatstaven zijn.

Openbare TenderNed-analyse: contractwaarde 2025 circa € 14,84 mrd (2024: € 7,68 mrd). Rijk circa € 5,35 mrd; broker/MSP en detachering groeien sterk. Multi-jaar raamcontracten, geen 1-op-1 JBR-jaartotaal; onderhandse routes ontbreken. Schaal-indicatie voor maatregel 11, niet als harde fee-totaal.

Onafhankelijk bevestigd door Omroep Zeeland en Infrasite, die hetzelfde onderliggende Vlaams Parlement-document (antwoord op vraag van volksvertegenwoordiger Stijn de Roo) citeren. Oorspronkelijk budget (2016): € 935 mln. Vertraging (gepland 2023 → eind 2024) kost € 87,1 mln extra, door coronagerelateerd personeelstekort, PFAS-verontreiniging en onverwachte ondergrondse obstakels. Een bredere claim van € 155 mln totale overschrijding is niet houdbaar gebleken bij verificatie en wordt hier niet gebruikt. Primaire bron (het Vlaams Parlement-document zelf) nog niet getraceerd; dit is een journalistieke tussenbron.

Uitgaven: € 3,6 mrd (2015) naar geraamd € 5,76 mrd (2022). FTM wijst er zelf op dat het Berenschot-coördinatiecijfer een schatting met een brede definitie is; die nuance nemen wij over.

Het ministerie van LNV/RVO keerde in 2023 € 21 mln subsidie uit aan boeren die geen recht hadden op de geclaimde grond (met een tweede regeling erbij € 22,8 mln onrechtmatig van bijna € 700 mln landbouwsubsidie). De EU vordert dit bij de Nederlandse staat terug, maar in de praktijk wordt het niet bij de boeren opgehaald.

'Het juiste bedrag is per definitie niet vast te stellen: het is in het beste geval een educated guess.' Citeert de Rekenkamer-schattingen uit 2013 (belasting min. € 4 mrd, zorg € 2 à 3 mrd, uitkering circa € 1 mrd) en een geschatte totale maatschappelijke schade door fraude van € 18,5 mrd. Ook: feitelijk geconstateerde uitkeringsfraude € 153 mln (2011), gedaald naar € 137 mln (2015). Publicatiejaar niet zeker vastgesteld.

Zelf gelezen (27 sept. 2024, Brands & Claessens), primaire FTM-bron waar bron 201 al naar verwees. 'Het basis- en middelbaar onderwijs [had] eind 2022 7,8 miljard euro op de rekening staan. Eind 2023 was dat opgelopen tot 8,25 miljard euro.' FTM onderscheidt zelf expliciet 'op de rekening' (€ 8,25 mrd) van eigen vermogen (€ 7,2-7,4 mrd) en bovenmatige reserve ('eind 2022 een krappe 1,6 miljard euro'), en bevestigt dat de voorzichtige site-framing (liquide middelen ≠ bovenmatige reserve) correct is. Casus 781 kan hiermee van illustratief af.

Zelf gefetcht. Na het faillissement van fosforfabriek Thermphos (Vlissingen-Oost, 2012) stopten curatoren de productieprocessen abrupt, waardoor vloeibare fosfor verhardde en de bodemsanering technisch veel complexer werd; jarenlange onenigheid tussen Rijk, provincie Zeeland en Zeeland Seaports over de kostenverdeling dreef de saneringskosten op tot € 170 mln. In 2017 kwamen de drie partijen overeen ieder € 27,7 mln bij te dragen. Een schatting van € 35 mln 'als de fabriek niet vroegtijdig was stopgezet' is de politieke inschatting van één naam genoemd Statenlid, geen extern geverifieerd tegenfeitelijk onderzoek.

Zelf gefetcht (17 november 2021). Gemeente Middelburg investeerde tussen 2009 en 2016 in totaal circa € 5,7 mln in de omvorming van camping De Witte Raaf tot vakantieresort Waterpark Veerse Meer (€ 4,3 mln grondaankopen 2009-2011, € 1 mln lening bungalows, € 1 mln lening zwembad/restaurant, € 0,2 mln aandelen energiecentrale, € 0,5 mln garantstelling), met als doel toeristenbelasting en werkgelegenheid. Waterpark Veerse Meer B.V. ging op 26 november 2015 failliet (bron: curatoren.nl/FaillissementsDossier, insolventienr. F.02/15/569); de gemeentelijke Rekenkamer noemde het college achteraf 'grenzeloos optimistisch' en wees op onvoldoende risicoanalyse vooraf en geen onderzoek naar ongeoorloofde staatssteun. Wethouder Chris Simons (VVD) erkende later een 'verkeerde inschatting'.

Paywall; kern uit open samenvattingen (LinkedIn/FB FTM, apr. 2025): regio Den Bosch voerde max. 5% winstnorm in voor zorgbedrijven; drie jaar later nog steeds hoge dividend/uitstroom via andere routes (o.a. kostenposten i.p.v. dividend). Geen landelijk euro-totaal in open bron. Illustratie dat een contractuele winstnorm zonder handhaving en zonder sluiten van sluiproutes weinig doet. Volledige euro's per aanbieder: later FTM-artikel of jaarrekeningen uitlezen.

FTM 22 dec. 2025 (paywall). Mechanisme: stromannen, doorstart onder nieuwe bv's, spookzorg. Geen landelijk totaalbedrag uit free tier. Lead voor later: steekproef KvK-ketens + faillissementen + nieuwe inschrijvingen zelfde bestuurders/adressen. Parallel artikel 17 dec. 2025 over heropduiken met nieuwe bv's.

Zelf gelezen (3 nov. 2025). Gezinshuis Helder (Cothen) en holding Excellent Care Cothen moeten € 2,5 mln terugbetalen aan gemeente Wijk bij Duurstede; Driestroom als franchise-hoofdaannemer ook aangesproken. Rechtbank: substantieel deel van vergoedingen niet aan zorg besteed; geen hoger beroep binnen de termijn. Dividend 2018-2019: ruim € 0,8 mln aan holding; omzet circa € 1 mln/jr; huur aan eigen holding bijna € 0,2 mln/jr. Corroboratie: Skipr (25 juli 2025), RTV Utrecht.

Zelf gelezen (16 mei 2025). Rechtbank: witwassen bijna € 1 mln bewezen; villa's Dubai/Almere verbeurd. Flexibelzorg: 2016-2017 omzet circa € 380.000, personeel < € 60.000, contant bijna € 150.000. Familie-KvK-wirwar. Hoger beroep aangekondigd. Casus 933.

Zelf gelezen (14 mei 2025). Rb Overijssel: vrijspraak Victorie/Nina B. Gemeente Almelo: vordering circa € 1 mln, na faillissement € 35.093 ontvangen. Casino € 1,9 mln uitgegeven / € 1,2 mln terug. Winst 13-24%. Menzis: vermoeden niet-geleverde zorg, geen aangifte/terugvordering. Casus 934: hard over kloof en freispraken, geen strafrechtelijk fraudebedrag.

Te vinden via: Provinciale Staten Noord-Holland, vergaderstukken 2014, dossier Zeetoegang IJmond/2e zeesluis

Zelf ingezien ter correctie van casus 6 (zie rectificaties.ts). Rijkswaterstaat is expliciet initiatiefnemer van de nieuwe Zeesluis IJmuiden; de rol van de provincie was beperkt tot het Provinciaal Inpassingsplan, gecoördineerde vergunningverlening en een financiële bijdrage. Die bijdrage was bij motie (M-5-12, 14 dec. 2009) gemaximeerd op € 55 mln (prijspeil 2007); bij definitieve vaststelling in 2014 kwam de bijdrage uit op € 56,76 mln (prijspeil 2014), door de Staten zelf omschreven als een voordeel van € 4,67 mln op het begrote bedrag. Van een overschrijding aan provinciale kant is dus geen sprake. Onafhankelijk bevestigd door NH Nieuws (terugblik 2022): provincie droeg uiteindelijk € 58 mln bij, gemeente Amsterdam € 105 mln, totale Rijksproject circa € 1 mrd (geraamd 2009: circa € 350 mln, budget bij bouwstart 2015: € 848 mln).

Zelf gefetcht (PDF, €-tekens hersteld na pdftotext-extractie). Provincie Zuid-Holland (2,5% aandeelhouder Warmtebedrijf Rotterdam) keurde in februari 2018 een 403-verklaring goed terwijl Gedeputeerde Staten al sinds januari 2018 op de hoogte waren van acute financiële problemen; de Randstedelijke Rekenkamer stelde vast dat de risico's onvoldoende in beeld waren. GS voorzagen in april 2020 een overbruggingsfinanciering oplopend tot circa € 8 mln. Warmtebedrijf Rotterdam is in 2022 verkocht aan Vattenfall.

Secundair (24 jun. 2026). Leidde naar Telegraaf (primair voor feiten) en Clearfields AMT (Duitsland, ca. € 8700 p.p., 60-80 directeuren; NS als eerdere klant). Na Telegraaf-vragen onduidelijk of programma doorging. Geen collegebesluit-totaal hard; casus 936 verspilling 0 tot openbaar euro. Reaguursels niet scrapebaar (JS/login); geen personencasus. Primair: Telegraaf + RIS/inkoop Amsterdam.

Zelf gefetcht (versie 6 maart 2025). De gevel- en dakrenovatie van het gemeentehuis (krediet vastgesteld mei 2023) bleek tijdens de uitvoering aanzienlijk complexer dan geraamd door het amorfe gebouwontwerp (geen standaardmaten); het college vroeg de raad om € 5.787.500 aanvullend krediet. Het oorspronkelijke krediet en het resulterende totaal van circa € 10,86 mln staan niet in deze bijlage zelf, maar worden consistent gemeld door regionale media (Studio Alphen, Omroep West).

Vrije vereveningsruimte gedaald tot € 32 mln (medio 2024), tegen € 60 mln (MPG 2024) en circa € 800 mln (prognose 2018). Daaronder circa € 200 mln nieuwe negatieve plannen en circa € 180 mln saldoverslechtering door herzieningen. Nuance: over dezelfde periode nam Amsterdam circa € 400 mln winst; het is een dalende buffer, geen crisis-verlies.

Zelf gefetcht, primaire jaarstukken. Programma Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid: onderliggend tekort € 29 mln (grotendeels jeugdzorg), waarvan € 14 mln gedekt uit de eigen programmareserve; resterend tekort in de jaarrekening zelf circa € 15 mln. De jaarstukken wijten het tekort mede aan onvoldoende Rijksbudget, niet uitsluitend aan gemeentelijk beleid.

Zelf gefetcht (drie onafhankelijke fetches, consistent). Grondexploitatie Stadswerven (herontwikkeling voormalig scheepswervengebied tot woonwijk, verliesvoorziening al sinds 2009) sloot per 1-1-2019 af met € 53,8 mln nadelig, direct afgedekt met een even grote verliesvoorziening uit de algemene reserve grondbedrijf. Per 1-1-2020 bedroeg de voorziening volgens de Programmabegroting 2021 € 49,85 mln.

Zelf gefetcht (drie onafhankelijke fetches, consistent resultaat). Twee afzonderlijke posten: (1) nieuwbouw Koning Davidschool vertraagd door bezwaar-/beroepsprocedures van omwonenden tot aan de Raad van State, onvoorziene kostenstijging door indexatie € 648.125 (totaal aanvullend krediet € 1.340.125 incl. btw); (2) verruiming van het Openluchttheater-convenant stuitte op verzet van omwonenden, € 152.000 aan juridische kosten en extra geluidsmetingen in 2026.

Zelf gefetcht/gelezen (6 april 2021). Na de opening van dierenpark Wildlands (2016) liepen de exploitatieverliezen snel op; in maart 2019 nam Emmen de resterende leningen van Rabobank en VolkerWessels over en werd enige financier. Per 31-12-2020: € 71,6 mln aan uitstaande leningen (€ 62,1 mln langlopend + € 9,5 mln rekening-courant), plus € 10 mln aandelenkapitaal. Een deel betreft in beginsel terugbetaalbare leningen; de gemeente draagt wel het volledige exploitatierisico van het park.

Zelf gefetcht (27 september 2022). Bouwkosten van het stadskantoor Huis voor de Stad stegen met € 1,57 mln bovenop het krediet uit 2019, waarvan € 1,26 mln toegeschreven aan wereldwijde materiaalprijsstijgingen en € 311.000 aan vertraging door een kort geding in de eigen aanbestedingsprocedure. Het oorspronkelijke krediet zelf (journalistiek genoemd: ruim € 36 mln) staat niet in deze brief en is niet apart geverifieerd.

Zelf gefetcht (subsidiebeschikking, 7 mei 2024). Poppodium Neushoorn (geopend 2016) kon sinds de opening niet rondkomen van de reguliere subsidie: incidentele subsidie van € 662.000 voor liquiditeit en apparatuur, plus een structurele verhoging van € 25.000/jr. Volgt op een eerder patroon: extra bijdragen van € 200.000/jr voor 2019-2021, destijds onderbouwd door bureau KplusV met de conclusie dat Neushoorn zonder die structurele verhoging geen bestaansrecht had.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd). Grondexploitatie Hanzepark afgesloten met een verlies van € 8.372.617, grotendeels (€ 7,5 mln) gedekt door een eerder gevormde verliesvoorziening; het onvoorziene restant van ruim € 8 ton drukt direct op het jaarresultaat 2023. De nog lopende grondexploitatie Stationsgebied West laat in hetzelfde jaarverslag een tekort van € 5.876.000 zien, grotendeels gedekt uit de Reserve Ontwikkeling Stad.

Zelf gefetcht. Theater Agora (gebouwd 2007) kampt sinds de opening structureel met exploitatietekorten. Het college scheldt in 2017 twee achtergestelde leningen (€ 600.000 en € 247.500, samen € 847.500) in één keer kwijt, bovenop een structurele subsidieverhoging. Na kwijtschelding en twee extra bijdragen van € 75.000 resteerde nog een negatief eigen vermogen van € 137.508. Een eerder extern onderzoek (rapport-Buys, 2015) had een andere, deels grotere maatregel geadviseerd.

Zelf tweemaal onafhankelijk gefetcht. Van het structurele armoedebudget van € 200.000 per jaar (raadsakkoord) werd volgens het college maar € 59.000 daadwerkelijk ingezet: een structurele onderbesteding van € 141.000. Een later rekenkamerrapport (9 feb. 2026) bevestigt het mechanisme in algemene termen maar noemt zelf geen totaalbedrag.

Zelf gelezen (concept 7 nov. 2024, gehost als PDF-bijlage bij een NOS-artikel maar het eigen document van de gemeente Rotterdam, ondertekend door de wethouder Zorg). Beschrijft hetzelfde mechanisme als Malburgen (ronselen van kwetsbaren, witwassen via de zorgonderneming als dekmantel) zonder wijknaam of cijferonderbouwing. Kernbarrière: aanbiedersinformatie is versnipperd over 342 gemeenten, 31 zorgkantoren en 10 zorgverzekeraars zonder gekoppelde systemen en vaak zonder wettelijke basis voor gegevensdeling. Rotterdam dringt bij het Rijk aan op Wtza-aanpassing, Bibob-toetsing bij pgb-aanbieders en Suwi-net-toegang (nu alleen voor de Participatiewet).

Zelf gelezen. Verliesvoorziening grondexploitatie ultimo 2024: € 201,2 mln (contante waarde), € 232,7 mln (eindwaarde). Belangrijke nuance: Rotterdam nam in 2024 per saldo € 27,9 mln winst en sloot met circa € 43,4 mln positief resultaat op de portefeuille. De € 201 mln is de risicobuffer voor negatieve grondexploitaties, geen jaarverlies.

Zelf gefetcht, officieel raadsdocument. Bij het vaststellen van de grondexploitatie Schiekadeblok (sept. 2024) wordt in totaal € 47,4 mln afgewaardeerd op het gemeentelijk vastgoed (marktwaarde € 10,9 mln); de verliesvoorziening stond bij de jaarrekening 2023 al op € 46,5 mln, sinds 2017 jaarlijks bijgesteld. De erfpachtdeal met LSI (2009) zelf is onderzocht door de Rekenkamer Rotterdam ('Voor het blok gezet', jan. 2019, niet rechtstreeks geraadpleegd in dit onderzoek).

Zelf gefetcht (10 juli 2025). Nieuwbouw voor Stichting ZNMC, oorspronkelijk geraamd op € 2,5 mln, met een gemeentelijke geldlening van € 1,9 mln; door meerkosten (duurzame warmte-installatie, langere opslag van hergebruikte materialen) volstaat de lening niet meer en verhoogt het college deze met € 0,95 mln. Regionale berichtgeving (De Orkaan, niet zelf bij de primaire bron geverifieerd) meldt daarnaast een later ontdekte onbetaalde factuur en een structureel exploitatietekort.

Zelf gefetcht, verslaggeving over het rapport 'De grond wordt duur betaald' van de gemeentelijke Enquêtecommissie Grondbedrijf (19 januari 2012): het college informeerde de raad onvoldoende en onjuist over oplopende tekorten; de gemeente kocht 218 in plaats van de beoogde 160 hectare grond. Verlies op onverkoopbare bouwgrond: tientallen miljoenen, in het slechtste scenario € 200 mln (het cijfer dat de enquête zelf als bovengrens noemt). Meerdere wethouders traden af.

Zelf gefetcht. Aanhalend het door het college bestelde Berenschot-onderzoek (artikel 213a Gemeentewet, 11 jan. 2021) naar warmtenetbedrijf Het Groene Net (gemeentelijke deelneming Mijn Streekwarmte BV, samen met marktpartij EnNatuurlijk): nettoverlies van minstens € 4 mln, en het college had de raad structureel onvolledig geïnformeerd. Het college bevestigde publiekelijk (persbericht 29 jan. 2021) dat de financiële doelstellingen niet waren gehaald, maar wilde het project voortzetten. De motie zelf is een politiek instrument (ingediend door één fractie); de feiten met paginaverwijzing herleiden naar het onderliggende Berenschot-onderzoek.

Zelf gedownload en integraal als platte tekst gelezen (pdftotext), citaat dus verbatim. Motie, aangenomen 6-7-2023 met 68% van de stemmen: het uitgaveplafond voor externe inhuur (€ 57,9 mln, vastgesteld 2022) werd overschreden met € 64,8 mln gerealiseerde inhuur; externe inhuur besloeg 15,3% van de personeelskosten. Een motie is een politieke uitspraak van de raad, geen zelfstandig geaudit rekenkamercijfer; de onderliggende jaarrekening/bestuursrapportage 2022 zelf is niet apart geraadpleegd.

Te vinden via: amsterdam.nl, eindrapport raadsenquête Noord/Zuidlijn

Arrest 1 april 2026, parallel ECLI:NL:GHARL:2026:2031. Hof bewezenverklaard: zorginstelling (Dolia Thuiszorg, drie broers) verkreeg ruim € 4,6 mln PGB-gelden frauduleus via valse facturen en oplichting; maximaal 28,1% van gefactureerde zorg geleverd; witwassen € 7,8 mln; omzet circa € 8 mln (2014-2018). Verdeellijsten: deel pgb contant terug naar budgethouders. Celstraffen 34 en 46 maanden. Juristi-samenvatting gecheckt tegen Nationale Zorggids (9 apr. 2026) en FTM (Zilveren Kruis-artikel).

Zelf gefetcht. Geschil tussen aannemer Jansma Drachten en Wetterskip Fryslân over de gunning (2014, € 5.174.000) van gemaal met vispassage De Heining: door vertraagde vergunningprocedures volgde pas in 2016 definitieve gunning. Het hof wees de hoofdvordering van de aannemer (€ 565.663) grotendeels af, maar oordeelde dat het waterschap bij prijsindexering ten onrechte ook neerwaartse bouwstofprijzen had verrekend: Wetterskip Fryslân moet € 76.061,92 plus wettelijke handelsrente betalen.

Te vinden via: Gerechtshof Den Haag, persbericht 14 juli 2026 ('Veroordeling voor fraude en omkoping bij de gemeente Rotterdam'), via rechtspraak.nl.

Aannemer, onderaannemer en twee voormalige gemeenteambtenaren veroordeeld voor onder meer oplichting, valsheid in geschrift, omkoping en witwassen. Mechanisme: gemanipuleerde productieverantwoordingsstaten (bedragen verhoogd, posten verschoven), opgesteld en goedgekeurd door dezelfde ambtenaar. Steekpenningen in natura (dure fietsen, horloges) en via valse facturen, bij één ambtenaar bijna € 450.000. Straffen (hof): ambtenaren 6 en 3 maanden cel plus 200/150 uur taakstraf; aannemer 3 maanden plus 100 uur; onderaannemer 180 uur plus 3 maanden voorwaardelijk. Betreft bestratingswerken (aanbesteding/uitvoering), geen grondtransactie. Directe fetch gaf 403; inhoud geverifieerd via de gepubliceerde uitspraaktekst.

Zelf gefetcht (rechtspraak.nl). De essentiële bijlage bij de Regeling parkeerbelastingen 2022 (zones, tijden, tarieven per straat) is nooit integraal in het elektronisch gemeenteblad bekendgemaakt; daardoor is de regeling volgens het hof nooit geldig in werking getreden. Het financiële belang ('honderden miljoenen') komt van de advocaat van gedupeerden, niet van de gemeente zelf; het college noemt zelf een bandbreedte van 'enkele honderdduizenden tot enkele miljoenen euro's'. Geen vastgesteld schadebedrag.

Dijkversterking Stadsdijken Zwolle (Waterschap Drents Overijsselse Delta): meer dan een verdubbeling van een oorspronkelijke raming van € 125 mln naar € 300 mln (incl. € 57 mln onvoorzien-buffer). Deel van de stijging is materiaalkosten en scope; de dijkveiligheid zelf is een legitieme opgave.

Zelf gelezen (12 mei 2026). Ontvlechtingskosten Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) uit de gezamenlijke uitvoeringsorganisatie Waternet: budget € 26,3 mln → prognose € 49,6 mln (bijna verdubbeld), ICT grootste kostenpost (~€ 33 mln); oorzaak 'onvoldoende interne capaciteit; externe partijen worden ingehuurd.' Onafhankelijk bevestigd door NH Gooi (mei 2026). Aanvullende context (Accountancy Vanmorgen, Computable.nl, Binnenlands Bestuur, NOS; Syntheserapport Governance Waternet, 3 april 2024): accountant ACAM keurde de jaarrekening 2022 van AGV af, tekort € 17,6 mln, eigen vermogen € 20 mln → € 5 mln, uiteindelijk € 653 mln aan waterschapsbelasting alsnog geïnd met een belastingverhoging van 35%.

Zelf gefetcht. Bevestigt het totaalbedrag dat niet op de eigen pagina van Noorderzijlvest staat: 'de totale kosten van het project rwzi Westerkwartier bedragen inclusief het extra krediet nu 66,9 miljoen euro', tegenover een aangekondigd bedrag van € 40 mln in 2018 (RTV Noord, 28-11-2018): een stijging van ruim 67%.

Zelf gefetcht. Voor de slibgistings- en groengasinstallatie op RWZI Echten (Waterschap Drents Overijsselse Delta) steeg het krediet van € 36,5 mln naar € 51,9 mln (+42%, besluit AB nov. 2022), doordat het algemeen bestuur voor de duurzaamste (en duurste) uitvoeringsvariant koos. De installatie levert groen gas voor circa 2.000 huishoudens.

Zelf gefetcht. Naast het hoofdkrediet voor RWZI Echten (bron 513) reserveerde WDODelta € 3,5 mln voor een CO2-afvanginstallatie. Op 4 juni 2024 besloot het algemeen bestuur, op voorstel van het dagelijks bestuur, alsnog van CO2-afvang af te zien: de reservering was niet meer toereikend door stijgende marktprijzen en scopewijzigingen, en afvang werd minder noodzakelijk geacht na aangepaste EU-rekenregels. Onbekend hoeveel van de € 3,5 mln al was besteed aan voorbereiding.

Zelf gefetcht. De dijkversterking Markermeerdijken (33 km Hoorn-Durgerdam, laatste nog lopende project van HWBP-2, uitgevoerd door de Alliantie Markermeerdijken van HHNK met Boskalis en VolkerWessels) had een taakstellend budget van € 523,1 mln, maar de verwachte kostprijs liep op tot € 625 mln (circa € 19 mln/km, tegen landelijk gemiddeld € 7 mln/km), met de kanttekening dat verdere stijging niet was uitgesloten. Mede door een Raad van State-procedure tegen het projectplan Waterwet. Zie bron 530 voor de € 315 mln-raming uit 2015.

Zelf gefetcht. Renovatie RWZI Retranchement (Wachtsluis): uitvoeringskrediet van € 8,9 mln (goedgekeurd 19 feb. 2020, prijspeil 2019) bleek in januari 2022 met € 3,2 mln (+36%) te moeten worden aangevuld, tot € 12,1 mln. Oorzaken met bedrag: prijsstijging civiel/werktuigbouw (+€ 1,2 mln), hogere kunststof/staalprijzen (+€ 382.000), onderschatte engineeringsuren (€ 968.000), ontwerpwijzigingen (€ 442.000) en aanvullend onderzoek naar explosieven/archeologie/chroom-6/flora en fauna (€ 206.000).

Zelf gefetcht. Bij de start van de uitvoering (aannemer Boskalis Nederland, oplevering dijk voorzien 2028) is project Meanderende Maas (zie bron 555) 'begroot op 430 miljoen euro': een stijging van circa € 195 mln (+83%) t.o.v. de raming uit 2019, voor in de kern hetzelfde projectgebied.

Te vinden via: Opiniestuk van Harrie Verbon, gepubliceerd 2 okt. 2025 op Wynia's Week (oorspronkelijk op zijn eigen blog); zoek op auteursnaam + 'Ravijn' + 'jeugdzorg'.

Geen directe URL nagelopen (vindplaats i.p.v. url), wel drievoudig onafhankelijk teruggevonden en samengevat met letterlijke citaten. Kern: het IPSE-kostenmodel (bron 413) houdt geen rekening met de 'indicatiestelling' (selectiebeleid) van gemeenten. Selectieve gemeenten verwijzen alleen zware gevallen door naar dure specialistische zorg; niet-selectieve gemeenten verwijzen ook lichte gevallen door, wat gemiddeld goedkoper per traject uitpakt. Zo worden juist zorgvuldig selecterende gemeenten als 'ondoelmatig' bestempeld. IPSE zelf hanteert wel een generieke gebruiksratio en misdrijvenratio als omgevingsfactor, maar geen variabele voor de zwaarte-mix van doorverwezen cliënten - precies waar deze kritiek op aangrijpt. Weerlegt het Ravijn-cijfer niet, relativeert het wel: bewust daarom illustratief/met kanttekening verwerkt, niet als hard doelmatigheidsoordeel per gemeente.

Te vinden via: Hoge Raad 26 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1778 (Didam), via rechtspraak.nl; nadere duiding via Didam II (2024).

De Hoge Raad oordeelde dat overheden bij verkoop van onroerend goed mededingingsruimte moeten bieden als er meerdere gegadigden (kunnen) zijn, met objectieve, toetsbare en redelijke criteria (gelijkheidsbeginsel). Niet-naleving is onrechtmatig. Juridisch anker voor het risico van onderhandse gunning. ECLI nog niet zelf op rechtspraak.nl nagelopen (SPA blokkeerde fetch); arrest is breed gedocumenteerd.

Zelf gefetcht (PDF, reg.nr. 24.1083964, 27 maart 2025; ruwe PDF-tekst gelezen nadat een eerste geautomatiseerde samenvatting bleek te hallucineren). Voor de vernieuwing van RWZI Wieringen (Nereda-technologie) steeg het toegekende krediet van € 20 mln (dec. 2021, destijds voorlopige raming) naar € 27,5 mln (+37,5%) door hogere materiaal-, energie- en arbeidsprijzen sinds corona en geopolitieke ontwikkelingen. Totaal krediet voor Wieringen en het gecombineerde project Oosthuizen samen: € 32 mln naar € 39,5 mln.

Zelf gefetcht (PDF, 23 p., 2 nov. 2022, reg.nr. 22.0937445). Het voorbereidingskrediet voor de ontvlechting van de slibdrooginstallatie (€ 700.000, AB-besluit maart 2020) bleek met € 670.000 overschreden; dit werd pas 2,5 jaar later gemeld via de reguliere concernrapportage, niet vooraf via een apart kredietvoorstel. Fractie GW&L noemde dit 'verbazingwekkend'; portefeuillehouder Leijen (PvdA) erkende 'het is niet goed gegaan' en noemde het 'een incident'.

Zelf gefetcht (PDF, §7.10/7.12/7.13). Delfland betwistte vanaf 2022 de indexering van de vergoeding aan Delfluent (private DBFO-partner voor RWZI Harnaschpolder en Houtrust, contract tot 2033) en betaalde facturen niet uit; Delfluent startte eind 2023 een arbitrageprocedure. Eind 2024 stond € 21,3 mln aan onbetaalde Delfluent-facturen open en vielen de proceskosten € 0,3 mln hoger uit dan begroot. In januari 2025 bevestigden de arbiters de contractuele verplichtingen van Delfland, dat het volledige bedrag plus rente alsnog moest betalen. Zie bron 536 voor de 2023-tussenstand.

Zelf gefetcht (PDF). Tussenstand van het Delfluent-geschil (zie bron 535): in 2023 al € 1,4 mln meer dan begroot aan Delfluent-lasten (rente op uitgestelde betaling, hogere zuiveringsvolumes), en eind 2023 stond € 7,3 mln aan onbetaalde facturen open.

Zelf gefetcht (PDF, 41 p.). Kosten voor externe inhuur bij HHSK stegen van € 4,8 mln (2022) naar € 6,7 mln (2024); zzp-inhuur via het inhuurloket groeide van € 2.018.767 (38 opdrachten, 2021) naar € 5.115.690 (74 opdrachten, 2024), vrijwel allemaal via een bemiddelend bureau of 'brokerconstructie'. Extern juridisch advies (Knepelhout, 18 juli 2024) waarschuwt dat die brokerconstructie mogelijk strijdig is met het aanbestedingsrecht (transparantie, gelijk speelveld). Het aandeel externe inhuur zelf (15-20% van de personeelslasten) wijkt overigens niet af van het sectorgemiddelde bij andere waterschappen.

Zelf gefetcht (PDF, 46 p., rapportnr. 21029-R-001, Delft 26 aug. 2022). Bij renovatie van de afvalwaterpersleiding Moerdijk-Bath (AWP2.0, gestart 2017) had het projectteam onvoldoende kostendeskundigheid om ingenieursramingen te toetsen, wat tot onderschatting en kredietoverschrijding leidde; ook hield de begroting van de persstations geen rekening met marktwerking op de aannemersprijs. De portefeuillehouder werd bovendien later over een tweede kredietoverschrijding geïnformeerd dan de communicatie-afspraken vereisten. Voor deelproject Moerdijk fase 2 kwam er een apart aanvullend budget van € 16,75 mln. Zie bron 551 voor het uiteindelijke totaalbedrag.

Verslag van het vonnis (maart 2026): twee rijks-IT-aanbestedingen stilgelegd (o.a. Microsoft/Oracle-software, waarde maximaal € 3,3 mrd over 4 jaar); uit het vonnis: voor 80 tot 85% van de software staat de leverancier al vast, en het sublicentiemodel via resellers is juridisch onhoudbaar.

Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI), opdrachtgever min. van BZK: € 28,1 mln voor de doorontwikkeling, inclusief de € 5,4 mln uit de aanbesteding van 2018. Na een negatief AcICT-advies (te complex, te duur) op 30 december 2022 stopgezet in de oorspronkelijke vorm; voortgezet als een eenvoudiger variant (de latere Woo-index).

Onderzoek onder 54 gemeenten (feb. 2025): 9% acht overstap haalbaar; 44% maakt zich zorgen over prijsstijgingen; vendor lock-in en Rijk-goedgekeurde Microsoft-cloud. Ook Tweakers. Casus 906; signaal SIG-2026-008.

Vernieuwing van de studiefinancieringssystemen bij DUO: geraamd op € 37 mln, wordt volgens AcICT € 19 à € 29 mln duurder en jaren later opgeleverd (proces zou volgens de planning klaar zijn, maar gaat waarschijnlijk nog acht jaar duren).

Zelf gelezen (okt. 2020, o.b.v. het Werkonderzoek 2019, n=6.387 Rijksrespondenten, respons 44%). Slechts 35% van de rijksambtenaren (30% van leidinggevenden) is het eens dat er in hun team geen tijd wordt verspild: de laagst scorende van drie gemeten dimensies. Ondermaats presteren wordt in 42% van de gevallen gedoogd, oplopend tot twee derde als wegpromoveren/elders onderbrengen wordt meegeteld. Regressieanalyse wijst leiderschapskwaliteit aan als sterkste voorspeller van teamprestaties. Dit is zelfrapportage/perceptie-onderzoek, geen harde outputmeting, en het rapport zelf toetst geen koppeling met fte-groei. Herhaald in het Werkonderzoek 2022 (bijna 90.000 uitgenodigd, 37.903 respondenten), maar dat instrument is en blijft specifiek gericht op het Rijk: geen bevestigd, vergelijkbaar instrument gevonden voor provincies of gemeenten.

Maandinflatie december 2024: 2,7%, de scherpe daling t.o.v. >25% per maand eind 2023. Het jáárcijfer 2024 staat in het decemberrapport zelf (PDF); niet met onze tooling te lezen, dus niet als hard cijfer opgenomen.

Te vinden via: ikz.nl, jaarbeelden

Zelf gelezen. Regionaal onderzoek (RIEC-casuïstiek Twente, 2017-2019): bij 22 zorgorganisaties is daadwerkelijk vastgestelde ondermijnende criminaliteit geconstateerd, waarvan 15 van de 22 in verband met hennepteelt (zorgonderneming als tweede verdienmodel, witwassen via vastgoed dat aan cliënten wordt verhuurd of als zorglocatie dient, cliënten ingezet bij de teelt). Bevat expliciet geen wijk- of postcodeniveau-uitspraken; regionale, niet-uitputtende steekproef, geen landelijke conclusie.

Dwangsommen IND 2017 tot 2022: cumulatief ruim € 43 mln.

Te vinden via: igj.nl, openbare handhavingsbesluiten

Te vinden via: inspectie-jenv.nl, onderzoeken C2000

De Inspectie zelf: de signaleringswaarde is een startpunt voor het gesprek over reserves, geen harde norm. Die nuance staat verplicht op de dossierpagina.

Zelf gelezen, p.39 (accountantsgecontroleerd kerncijfer). Uitvoeringskosten per euro schade-uitkering: 2021 € 0,43, 2022 € 0,62, 2023 € 0,78, 2024 € 0,39, 2025 € 0,47. Vervangt de eerdere, minder precieze 'bijna 41%'-aanname (die niet IMG-specifiek was) met een directe, vijfjarige, primaire reeks.

Onderzoek bij ruim 200 van de circa 350 benaderde gemeenschappelijke regelingen (~60% respons, 1200+ documenten, 2018-2020): meer dan twee derde overschreed jaarlijks het begrote budget, bijna de helft drie jaar op rij; gemiddelde overschrijding 11%, uitschieters tot 40%. Totaal ruim € 1,8 mrd boven het goedgekeurde budget over drie jaar, tegen een totale jaaromzet van GR'en van ruim € 12 mrd (2020). Voorbeelden: Vervoerregio Amsterdam 2020 circa € 100 mln over budget (~20%), Drechtsteden circa € 40 mln, Achtkarspelen/8KTD gemiddeld circa 30%. Degelijk journalistiek onderzoek, geen Rekenkamerrapport; cijfers van 2018-2020, geen gevonden vervolgonderzoek nadien ondanks gerichte zoekacties.

Zelf gefetcht en drievoudig onafhankelijk geverifieerd (drie aparte leespogingen, consistente uitkomst). Doelmatigheidsanalyse jeugdhulp bij 338 van de 342 gemeenten (verslagjaar 2023): landelijk besparingspotentieel circa € 1,8 mrd/jr bij volledige doelmatigheid. Categorie 'laag' (26%, scores 40-60%): grootste gemeenten Groningen, Almere, Enschede. Categorie 'middelmatig' (56%, scores 60-80%): grootste gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag. Categorie 'hoog' (18%, scores boven 80%): grootste gemeenten Dordrecht, Alphen aan den Rijn, Velsen. Amsterdam/Rotterdam/Den Haag zitten dus in de middenmoot, niet bij de laagst scorende gemeenten. Zie bron 414 voor een methodologische kanttekening bij dit cijfer.

Schat de faalkosten op circa 25% van het zorgbudget (circa € 23 mrd van € 92 mrd, 2022), verdeeld over vijf categorieën: administratieve lasten, gebrekkige zorgverlening/coördinatie, overbehandeling, falende prijsstelling en fraude/misbruik (fraude scoort relatief laag). De auteurs benadrukken dat dit géén bezuinigingsbedrag is: 'het is niet zo dat er ergens 23 miljard euro voor het oprapen ligt'. PDF; inhoud geverifieerd via de samenvatting op DutchHealthHub (bron 250).

jeugdautoriteit.nl is niet meer bereikbaar (geconstateerd juli 2026, geen DNS-record meer); daarom de gearchiveerde versie via het Internet Archive. Kernbevindingen: circa twee derde van de jeugdhulpaanbieders heeft minstens één hoofd-/onderaannemerrelatie; gemiddelde marge 6,6% (meeste marges tussen 5% en 10%); naar schatting 5 tot 10% van de sectoromzet loopt via hoofd-/onderaanneming, stijgend.

Letterlijk citaat (p. zie hoofdstuk 2): 'Sinds de decentralisatie zijn de kosten meer dan verdubbeld van € 3,6 miljard naar € 8,1 miljard.' De Stand van de Jeugdzorg 2025 wijst er zelf op dat de Raad van State en het CPB hiervoor al hadden gewaarschuwd. Handmatig nagelezen in de PDF zelf (2026-07-27), dus de eerdere kanttekening over alleen-secundaire-bevestiging vervalt. Aandeel jeugdhulpinkoop via een hoofdaannemer steeg van 2% (2017) naar 13% (2023/2024); niet-selectieve inkoop daalde van 88% naar 65%. Bronwerk 2026-07-27 (tweede ronde): voetnoot 108 wijst voor dit hoofdaannemerschap-cijfer naar PPRC (2024), *Selectiviteit gemeentelijke zorginkoop anno 2024* (i.o.v. Ketenbureau i-Sociaal Domein) als primaire bron; die PPRC-publicatie zelf gaf bij twee pogingen een 404, maar is onafhankelijk bevestigd via aanbestedingscafe.nl en binnenlandsbestuur.nl (3 dec. 2024).

Standpunt van de brancheorganisatie; hier alleen gebruikt voor het aantal gecontracteerde aanbieders (van enkele honderden in 2015 naar circa 6.000).

Zelf gelezen. 48 respondenten, 37 semigestructureerde interviews plus documentonderzoek en een eigen KvK-analyse, in opdracht van de gemeente Arnhem. Kernvondst: 782 (zorgaanbiedersportaal) tot 848 (eigen KvK-analyse) zorgbedrijven in Malburgen, tegenover 5.599 in heel Arnhem; het rapport zelf is intern niet consistent over het exacte aantal (782/848/'bijna 800' wisselen per paragraaf). Formeel behandeld in de Arnhemse gemeenteraad (Politieke Avond 3 sept. 2025). Let op: het vaak herhaalde bedrag '€ 2,3 tot 5,7 mln fraude per jaar' (§3.3) is zelf geen Arnhemse meting maar een naar inwonertal herleide extrapolatie van een cijfer dat het rapport via voetnoot 8 aan de VNG toeschrijft (€250-625 mln NL, 2023). Diezelfde voetnoot verwart de bron abusievelijk ook met een later, veel hoger OM-cijfer. Vervolgonderzoek (2026-07-29, bron 324) wees uit dat de VNG-toeschrijving zelf niet standhoudt: de VNG ontkende op Kamervragen dit bedrag ooit genoemd te hebben, en het achterliggende nieuwsbericht (het doel van voetnoot 8) noemt zelf alleen vaag 'honderden miljoenen', niet de precieze range. De daadwerkelijk teruggevorderde fraude bedroeg gemiddeld € 300.000/jaar (Bijlage 4: € 1.585.324 over 2019-2023). De sub-buurtcijfers in §4.4/Bijlage 8 (Malburgen-Oost) dateren uit 2020, vijf jaar ouder dan het rapport.

Te vinden via: kvk.nl, handelsregister; jaarrekening per bedrijf op te vragen

Verzamelverwijzing. Per bedrijf de gedeponeerde jaarrekening opvragen; geen enkel document draagt de post alleen.

Literatuurstudie (20 januari 2023) die expliciet concludeert dat er geen wetenschappelijke consensus of harde data bestaat over de effectiviteit, legitimiteit én doelmatigheid van regionale samenwerking (gemeenschappelijke regelingen). Bevat zelf geen bedragen (een 'er is geen onderzoek'-bevinding, geen cijfer), maar wel een tweede, onafhankelijke (academische, Kamermotie-gedreven) bevestiging van precies het gat dat het Investico-onderzoek (bron 262) en het uitblijven van een IBO al lieten zien.

Zelf gefetcht (PDF, 37 p., 1 nov. 2023). Voor deelproject Salmsteke (2 km) liep de raming op van € 14,0 mln (Startbesluit 2017) naar € 47,5 mln (juni 2023), ruim drie keer zo hoog bij een gelijkblijvende scope. Voor de drie onderzochte deelprojecten samen liepen de kosten op van € 165,8 mln (2017) naar € 224,4 mln (2023), ondanks een verkleining van de veiligheidsscope van 23,8 naar 15,7 km (€ 7 mln/km naar € 14,3 mln/km). HDSR had op onderzoeksdatum al € 15-20 mln uitgegeven zonder financiële dekking. De evaluatie noemt de kostenramingen 'ontoereikend' maar relativeert ook: een groot deel van de stijging komt door landelijke inflatie en de HWBP-kengetallenherziening van 2020, niet uitsluitend door HDSR zelf.

Zelf gefetcht. Een gerechtshof oordeelde dat provincie Limburg wanprestatie pleegde door een in 2011 toegezegde ontgrondingsvergunning voor groeve Hommert alsnog te weigeren, nadat bedrijf L'Ortye al grond had ingeleverd voor de Buitenring Parkstad. L'Ortye claimt € 2,8 mln schade; de provincie bood eerder € 250.000 en ging in cassatie bij de Hoge Raad. Geen ECLI gevonden; bedrag nog niet onherroepelijk.

Bronwerk 2026-07: het rapport heet 'Niet te stoppen' (aangeboden 18 mei 2018), niet 'commissie-Kuipers, 2017'. Titel/jaar hierop gecorrigeerd.

Bevat de cijfers over externe inhuur en de toets aan de Roemernorm: € 3,67 mrd (15,4% van de personeelsuitgaven), p.16. Was het kaartbedrag bij dossier 1 (inhuur-labyrint) tot bronwerk 2026-07-28: de kaart toont sindsdien het recentere 2025-cijfer uit bron 298 (Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2025: € 3,27 mrd, 13,1%, de eerste daling in jaren). Dit 2024-record blijft hier staan als vergelijkingsjaar.

Erkent dat de bezetting van rijkskantoren door hybride werken lager is geworden, maar noemt géén leegstandspercentage. Dat cijfer ontbreekt dus in de verantwoording zelf. Zie ONDERZOEKSLIJST.md.

Naar de Kamer gestuurd op 20 mei 2026. De link wijst naar het nieuwsbericht van de uitgever. Let op: dit is de bron die laat zien dat de groei áfvlakt (1,9% in 2025 tegen 6,2% in 2024) en de inhuur dáált (13,1% tegen 15,4%): cijfers die ons eigen dossier tegenspreken en er dus in horen.

Kengetal grondexploitatie (niet in exploitatie genomen gronden plus bouwgrond in exploitatie, gedeeld door de totale baten) landelijk circa 6% (2023). Een hoger percentage betekent doorgaans een hoger risico van de grondexploitatie. Risico-indicator, geen verlies. Landingspagina zelf nagelopen; het kengetal staat in de PDF-bijlage.

Te vinden via: BZK, Monitor Integriteit en Veiligheid Openbaar Bestuur 2024, via Kennisbank Openbaar Bestuur (kennisopenbaarbestuur.nl).

Belangenverstrengeling is de meest waargenomen vorm van niet-integer gedrag; circa 37% van de lokale politieke ambtsdragers heeft vermoedens van niet-integer gedrag onder collega's. Meet perceptie, niet specifiek grond/vastgoed. Primaire URL nog niet zelf nagelopen.

Zelf gelezen (besluit 3 juni 2024, referentie 2024-0000248812, Bijlage 2 'Spendgegevens Rijk', p.6). Rijksuitgaven 2022 aan externe inhuur + overige uitbestedingskostensoorten, per bureau: Deloitte € 70,88 mln, EY € 33,47 mln, KPMG Advisory € 38,01 mln, PwC € 34,86 mln, Berenschot € 21,42 mln, BCG € 1,73 mln, McKinsey ≈ € 1,24 mln: totaal 7 bureaus € 201,61 mln (Big Four alleen: € 177,22 mln). Dit is een officiële, per-bureau-per-jaar gespecificeerde bron; het bestaande sitecijfer (€ 400 mln, 'jaar 2024') wordt hierdoor NIET gedekt: zelfs het piekjaar 2022 haalt ongeveer de helft. Cumulatieve 2018-2022-totalen uit dezelfde tabel komen exact overeen met vijf onafhankelijke journalistieke bronnen (Accountantweek, Accountant.nl, Binnenlands Bestuur, Financieel Management, MT/Sprout).

Zelf gelezen (20 mei 2026), p.16 en Tabel 46 (p.121). 'In 2025 bedroegen de totale uitgaven aan externe inhuur 3,27 miljard euro. Dit is 13,1 procent van de totale personele uitgaven', een daling t.o.v. 2024 (€ 3,67 mrd, 15,4%, JBR2024). Afleiding overschrijding Roemernorm (10%): 2024 € 3,67 mrd ÷ 15,4% = € 23,82 mrd totale personeelsuitgaven → norm € 2,38 mrd → overschrijding € 1.286 mln. 2025: € 3,27 mrd ÷ 13,1% = € 24,96 mrd → norm € 2,50 mrd → overschrijding € 774 mln. Beide bestaande kandidaten (€ 1-1,5 mrd uit het verbeterplan, € 1,5-2,5 mrd op de site) waren dus niet correct herleid; het werkelijke bedrag ligt lager dan beide en daalt. Tabel 46 meerjarenreeks (€ mln): 2021 2.286 / 2022 2.678 / 2023 3.260 / 2024 3.668 / 2025 3.270.

Kamerbrief en bijlage (21 mei 2025). Letterlijk: in 2024 hebben de ministeries 185 specifieke uitkeringen (SPUKs) verstrekt voor een totaal uitbetaald bedrag van € 21,3 mrd. Dit is de omvang van de geldstroom, geen gemeten verspillingsbedrag. De administratieve- en controlelasten zijn het dossier-mechanisme; die zijn hier kwalitatief erkend (VNG/IPO, Regeerprogramma) maar niet in euro's gekwantificeerd.

Bijlage bij de Kamerbrief OSU 2024. Uitgesplitst overzicht van alle SPUKs die het Rijk in 2024 aan medeoverheden heeft verstrekt. Gebruik samen met bron 347 voor het aggregaat 185 / € 21,3 mrd.

Te vinden via: Wetgevingskalender WGK009597; ook geciteerd in Kamerstukken over SPUK-omzetting 2024/2025

Stelt de baseline vast: in 2017 waren er 21 specifieke uitkeringen voor een totaalbedrag van € 7,4 mrd; in 2024 is dat gestegen naar 185 met € 21,3 mrd. Gebruik voor de groeivergelijking naast bron 347, niet als verspillingsbedrag.

Regeerprogramma-lijn: SPUKs moeten in 2026 zijn omgezet in fondsuitkeringen om autonomie van medeoverheden te vergroten en administratieve- en controlelasten te verminderen, met een budgetkorting van 10%. De 10% is een politieke taakstelling op de overheveling, geen door de Rekenkamer gemeten bureaucratiekostenpercentage. Niet presenteren als hard verspillingscijfer.

Sinds 5 dec. 2025 openbaar dashboard (dashboards.rijksoverheid.nl) met aandeel externe inhuur en vacatures per ministerie; update 2× per jaar (1 juli / 31 dec.). Reactie op Roemernorm-overschrijding. Geen vervanging van JBR-jaartotalen; wel tussentijds inzicht. Lead uit JBR-2025-nieuws en media-rondes.

Te vinden via: rijksoverheid.nl, Defensienota 2024

GrIT: € 361,6 mln extra (opbouw: € 22,9 mln investeringskosten, € 54,1 mln risicoreservering, € 284,6 mln prijsstijging/schaarste tot 2030) en 3 jaar vertraging tot eind 2030. Zie bron 260 voor de vervolgstijging in 2025.

Kamerbrief + 8e VGR (1 april 2026) over H2 2025. Private Cloud Platform vertraagd bij de leverancier; Defensie eiste herstelplan (PwC positief, Gartner technisch solid). Staatssecretaris: de vertraging mag niet tot meerkosten leiden. Gevolgen voor einddatum eind 2030 nog open. Eerdere herijking (eind 2024): circa +€ 360 mln en +3 jaar tot eind 2030; 7e VGR: +€ 101,3 mln t.o.v. de 6e.

Projectbudget heel MOC (vastgoed + ICT) circa € 97 mln (2017) naar circa € 128 mln; planning verschoven naar 2026. Start-ICT-bedrag € 11,2 mln was geen volledige looptijdscope. Casus 872.

Per 1 oktober 2025 nogmaals € 101,3 mln extra bovenop bron 259 (waarvan € 81,1 mln reguliere prijsindexatie, € 20,2 mln instandhouding huidig IT/JIVC-personeel): cumulatief circa € 463 mln. Dat is de stand achter het cijfer '€ 460 mln+' op de site, een oktober-2025-stand, geen 2024-cijfer. De 8e Voortgangsrapportage (1 april 2026) meldt een nieuwe vertraging (Private Cloud Platform) maar geen nieuw totaalbedrag; financiële details zitten in een vertrouwelijke bijlage.

Te vinden via: rijksfinancien.nl, begrotingshoofdstuk X (Defensie), jaarlijkse reeks

Resultado financiero +0,3% BBP ($1.764.786 mln), resultado primario +1,8% BBP ($10.405.810 mln), 2024. Eerste financiële overschot sinds 2010. Base caja.

Primaire uitgaven nationale overheid daalden van 22,1% bbp (2023) naar 18,1% bbp (2024): -4 procentpunt, het laagste niveau sinds 2007. Bewust dit cijfer en niet de reële-daling-per-post (subsidies/transfers/kapitaal): die vragen nominaal-vs-reëel-correctie die alleen uit het jaarrapport zelf te halen is.

De uitgever waarschuwt zelf dat de maatregelen niet actueel zijn: uitvoerbaarheid en budgettaire effecten kunnen inmiddels afwijken. Bruikbaar als inspiratie, niet als actuele raming.

Te vinden via: rijksfinancien.nl, financieel jaarverslag

Te vinden via: rijksoverheid.nl, voortgangsrapportages hersteloperatie toeslagen

Historische referentie: de langjarig gemiddelde onderuitputting bedraagt circa 1% van het deelplafond Rijksbegroting.

Ambtelijk vervolgrapport (30 juni 2025, 165 p.), aangeboden 30 juni 2025 n.a.v. de toezegging in Kamerstuk 32 140, nr. 210 (bron 270). Nadrukkelijk ambtelijk en niet politiek vastgesteld: 'een eventuele reactie is aan een volgend kabinet.' Bijgewerkte telling (Figuur 1, p. 10; nu apart per criterium): doeltreffendheid 33 positief/36 onzeker/20 negatief/27 niet onderzocht; doelmatigheid 15 positief/42 onzeker/32 negatief/27 niet onderzocht: een andere, uitgebreidere populatie dan de '7 van de 21' uit het 2023-rapport, niet zomaar vervangend of optelbaar. Werkt drie clusters uit met becijferde maar NIET besloten beleidsopties: btw-verlaagde-tarieven, ondernemerschapsregelingen, eigenwoningregelingen (afbouw hypotheekrenteaftrek in 20 jaar: € 9,3 mrd structureel; verhoging eigenwoningforfait: € 4,2 mrd structureel, geen van beide overgenomen in het coalitieakkoord 2026). Bijlage 3 geeft circa 30 individuele regeling-fiches met een tekstueel (dus leesbaar, niet kleur-afhankelijk) doeltreffend/doelmatig-oordeel, incl. bevestiging dat de landbouwvrijstelling in de winstsfeer op beide criteria negatief scoort en dat het btw-tarief op voeding/water wél doeltreffend maar niet doelmatig is (net als de energiebelasting-vermindering per aansluiting). Bijlage 1, Tabel 8 (individuele regelingbedragen uit Miljoenennota 2025, bijlage 10) geeft een hoger btw-voeding-cijfer (€ 10,55 mrd) dan het toenmalige sitecijfer (€ 7,9 mrd). LET OP: dat cijfer omvat ook water én restaurantdiensten (bredere afbakening), dus geen schone als-en-als-vergelijking; zie bron 273 voor de wél schone, rechtstreeks nagelezen vergelijking. Dezelfde tabel toont voor de eigenwoningregeling een evident foutief bedrag (€ 418 mln, vermoedelijk een rij-verschuiving bij tekstextractie). Dat cijfer niet gebruiken. Aanvulling 2026-07-27 (screenshots Tabel 8 door de gebruiker aangeleverd, thema 'Ondernemerschap en ondernemingen' en verder): budgettair belang zelfstandigenaftrek € 739 mln (afwijkt van de € 645-1.343 mln-reeks 2023-2025 elders gebruikt, vermoedelijk een andere vintage, niet gereconcilieerd), mkb-winstvrijstelling € 2.609 mln (bevestigt exact het cijfer al gebruikt bij casus 836), landbouwvrijstelling € 2.157 mln (bevestigt casus 835), schenk-/erfbelasting bedrijfsopvolgingsfaciliteit € 709 mln (hoger dan het € 525 mln uit Tabel 4.1/bron 90, zie casus 837). De tabel loopt in de aangeleverde screenshots door in méér regelingen (verlaagde btw-tarieven, eigen woning, en een lange lijst 'overige regelingen' incl. heffingskortingen, energiebelasting- en MRB/BPM-posten) waarvan niet is vastgesteld of ze allemaal tot de negatief beoordeelde 33 horen of dat dit een bredere, ongefilterde weergave is. Niet gebruikt als naamlijst-bevestiging buiten de hier genoemde, apart onderbouwde regelingen.

Handmatig door de redactie zelf rechtstreeks in de bijlage nagelezen (2026-07-27), want een geautomatiseerde tool kreeg op dit adres eerder een HTTP 500. Regel 'Btw Verlaagd tarief voedingsmiddelen en water' (dezelfde afbakening als het bestaande sitecijfer, dus geen scope-verbreding zoals bij bron 271): € 6.641 mln (2020), € 7.071 mln (2021), € 8.269 mln (2022), € 9.141 mln (2023), € 9.394 mln (2024), € 9.784 mln (2025): gemiddeld 8,1% groei per jaar. Fors hoger dan het bedrag waar het Ambtelijk rapport (bron 90) uit 2023 op leunde (€ 7,9 mrd); dit rechtstreekse Miljoenennota-cijfer vervangt dat. Twee andere regels uit dezelfde bijlage, ALLEBEI met een onderbouwing die (nog) niet 1-op-1 naar het sitecijfer is te vertalen, dus NIET gebruikt om het bestaande cijfer te vervangen: (1) 'Eigenwoningregeling' is in deze bijlage geen losse regel maar een cluster van negen posten (hypotheekrenteaftrek € 11.191 mln in 2025, aftrek financieringskosten € 674 mln, kleinere aftrekposten, eigenwoningforfait -€ 3.049 mln als contrapost, plus drie OVB-vrijstellingen voor eigen woningen samen ruim € 5 mrd). Optellen vergt een keuze welke posten meetellen, en die keuze maakt de bron zelf niet expliciet; (2) 'EB Belastingvermindering per aansluiting' toont voor 2023 € 4.387 mln, tegen € 6,4 mrd in het Ambtelijk rapport voor (vermoedelijk) hetzelfde jaar, een onverklaard verschil van bijna de helft, mogelijk een oudere raming (energiecrisis-periode) versus een latere, gerealiseerde stand; niet gereconstrueerd welke van de twee klopt. Zie ONDERZOEKSLIJST.md.

Zelf gelezen, §2.1.1. 'Van 2021 tot en met 2024 namen de onderuitputting en de kasschuiven jaarlijks toe, maar 2025 vormde een trendbreuk. In 2025 is de onderuitputting 4,6 miljard euro' (incl. kasschuiven € 9,6 mrd), € 1,4 mrd lager dan 2024. Onafhankelijk, via een andere zoekroute, exact bevestigd door een tweede achtergrond-agent.

Zelf gelezen (26 juni 2024). Geraamde uitvoeringskosten per dossier: SGH-route € 4.750, Regieroute € 7.000 (o.b.v. actuele realisatie), CWS € 30.000. SGH is daarmee ruim zes keer goedkoper per dossier dan CWS: het eerste officiële, gepubliceerde kostenverschil tussen herstelroutes (maatregel 40).

Deze pagina gaf onze eigen tooling consistent een HTTP 500 (bevestigd met zowel WebFetch als curl, met verschillende useragents); de gebruiker kon de pagina wél in een gewone browser openen en heeft Tabel 10.3.2 zelf aangeleverd (2026-07-27). Op transactiebasis, lopende prijzen, x € mln: Landbouwvrijstelling in de winstsfeer 922/1.378/1.802/1.902/2.027/2.157 (2020-2025, +18,5%/jr gemiddeld); OVB Vrijstelling bedrijfsoverdracht in familiesfeer 17/22/22/29/30/30 (+12,4%/jr), een kleinere, andere regeling dan de bredere bedrijfsopvolgingsregeling/doorschuifregeling (erf-/schenk-/inkomstenbelasting) waarnaar eerder gezocht is, niet hetzelfde cijfer; 30%-regeling 1.100/865/1.051/1.249/1.348/1.465 (+5,9%/jr, geen dip meegerekend in 2021); MKB-winstvrijstelling 2.003/2.193/2.415/2.515/2.553/2.609 (+5,4%/jr). Let op: een los aangeleverde zin ('budgettair belang mkb-winstvrijstelling 2025 geraamd op € 2.157 mln') is NIET gebruikt: dat bedrag is exact gelijk aan het landbouwvrijstelling-cijfer 2025 uit dezelfde tabel en lijkt een verwisseling; de tabel zelf noemt € 2.609 mln voor mkb-winstvrijstelling 2025, en dat cijfer is leidend.

Per-regeling budgettair belang (actuele stand): hypotheekrenteaftrek € 11.272 mln, landbouwvrijstelling in de winstsfeer € 1.351 mln, MKB-winstvrijstelling € 2.566 mln, bedrijfsopvolgingsfaciliteit (BOR) € 1.056 mln. Let op verschillen met eerder gebruikte cijfers uit andere edities/bronnen: landbouwvrijstelling lag bij de SEO-evaluatie (2024, voor 2025) op € 2.157 mln, 37% hoger dan deze tabel nu toont; de reden (ander peiljaar, herziene raming, of methodeverschil) is niet verder uitgezocht. BOR (€ 1.056 mln) ligt juist hoger dan de € 709 mln uit het Ambtelijk vervolgrapport (2025), een consistent stijgende lijn sinds € 525 mln (2023). MKB-winstvrijstelling (€ 2.566 mln) komt nagenoeg overeen met de eerder gebruikte € 2.609 mln (2025). Hypotheekrenteaftrek (€ 11.272 mln) is de brutopost vóór de eigenwoningforfait-tegenpost; dat verklaart waarom dit hoger is dan de nettocijfers voor 'eigenwoningregeling' elders op de site (€ 6,7 mrd resp. € 5,5 mrd, casus 302): geen tegenspraak, andere afbakening.

Zelf gelezen, berekeningen door PBL en ECN voor 34 maatregelen. Salderingsregeling zon-pv kleinverbruikers: € 269/ton (2020), € 232/ton (raming 2030), onafhankelijk bevestigd door PwC (2016) en CE Delft/SEO (2025, bron 305), die dit 10 jaar oude cijfer nog steeds als beste beschikbare aanhouden. Noemt ook een bijmengverplichting-cijfer (€ 223/ton 2020, € 131/ton 2030) dat NIET gebruikt is: het betreft de marginale kostprijs van een verhoging naar 15,2-22,4%, terwijl de huidige verplichting inmiddels op 28,4% (2024, NEa) ligt: te verouderd voor hergebruik.

Toetste 116 fiscale regelingen (€ 150 mrd in 2023). Het budgettair belang van de 21 negatief (op doelmatigheid en/of doeltreffendheid) beoordeelde regelingen is € 30 mrd: zie §4.1 (p. 20-21) en Tabel 4.1 (p. 24). Let op: de begeleidende publicaties hanteren iets andere afbakeningen (116 vs 120 regelingen); wij volgen het nieuwsbericht van de uitgever van 7 juli 2023. Naamlijst van de 21 (2026-07-27, screenshot van Tabel 4.1 door de gebruiker aangeleverd, want onze eigen tooling kon de kleurscores in dit PDF niet lezen): Verlaagd tarief voedingsmiddelen en water (€ 7.914 mln), Verlaagd tarief geneesmiddelen en hulpmiddelen (€ 1.725 mln), Verlaagd tarief arbeidsintensieve diensten (€ 971 mln, evaluatie 2023), Verlaagd tarief personenvervoer (€ 575 mln), Verlaagd tarief Sierteelt (€ 290 mln), Verlaagd tarief Logiesverstrekking (€ 915 mln), Willekeurige afschrijving zeeschepen (geen bedrag, evaluatie 2022), Landbouwvrijstelling in de winstsfeer (€ 788 mln, evaluatie 2014, zie ook casus 835 met een actueler bedrag), Schenk- en erfbelasting Bedrijfsopvolgingsfaciliteit (€ 525 mln, evaluatie 2022, zie casus 837), Giftenaftrek vennootschapsbelasting (€ 10 mln, evaluatie 2017), Salderingsregeling (€ 230 mln, evaluatie 2017, €/ton-cijfer al bij dossier klimaatgeld, bron 306), Vrijstellingen voor energie-intensieve processen (€ 129 mln, evaluatie 2021), Belastingvermindering per aansluiting energiebelasting (€ 6.408 mln, evaluatie 2021), Inputvrijstelling voor elektriciteitsopwekking (€ 798 mln, evaluatie 2021), Giftenaftrek inkomstenbelasting (€ 440 mln, evaluatie 2017), Aftrek specifieke zorgkosten (€ 261 mln, evaluatie 2022), Eigenwoningregeling (€ 6.686 mln, evaluatie 2019, zie casus 302/304 voor de latere, uiteenlopende vintages), Aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld (€ 589 mln, evaluatie 2019), MRB Kwarttarieven (€ 240 mln, evaluatie 2022), Vrijstelling luchtvaartuigen assurantiebelasting (€ 2 mln, evaluatie 2008), Verlaagd tarief kleine brouwerijen accijns (€ 2 mln, evaluatie 2008). Bedragen x € 1 mln, jaartallen zijn het jaar van laatste evaluatie zoals in de tabel vermeld, niet per se het jaar van het budgettair-belangcijfer zelf.

Voorschrijft 8 inhuurcategorieën, Roemer-uitleg (10% comply-or-explain) en rapportage overschrijdingen maximumuurtarief. Citaat: maximumuurtarief € 235 excl. btw voor inhuur buiten raamovereenkomsten; aantal personen/contracten boven dat tarief in jaarverslag; afwijking gemotiveerd in inkoopdossier. Historisch: € 225 vanaf 2011. Gebruikt in rekentool en SIG-2026-013.

Eindrapport stelselherziening. Kernproblemen: hoge terugvorderingen, complexiteit, niet-gebruik en marginale druk. Letterlijk: circa 23% van de toeslagontvangers krijgt een terugvordering, waarvan meer dan 500.000 huishoudens te maken krijgt met hoge terugvorderingen van meer dan € 500. Geen euro-totaal van alle terugvorderingen in de gelezen samenvatting; wel de omvang in huishoudens. Gebruik dit cijfer (meer dan 500.000) als primaire ondergrens; latere journalistieke claims over exact 576.000 (2024) eerst via Kamerstuk bevestigen.

Zelf gelezen (sept-dec 2025, definitief 11 feb. 2026). 'UHT betaalde ruim € 59 miljoen uit aan dwangsommen' (cumulatief, 50.524 ingebrekestellingen; reeks € 34 mln (dec. 2023) → € 59 mln (dec. 2025), gestaag oplopend). Een dwangsom is per definitie een boete voor te laat beslissen, dus een concreet zelf toegebracht kostenpunt. Feitelijke bezetting UHT eind 2025: 1.889 fte tegen een vastgestelde formatie van 1.962 fte (lichte daling t.o.v. 1.909 fte in aug. 2025). Bezwaarpercentage daalde van 24% naar 17-18%; BAC-doorlooptijd van 28 naar 21 weken. Totale raming blijft € 11,6 mrd.

Geeft per route de gerealiseerde dossieraantallen, ver onder de ramingen uit de budgettaire bijlage van 26 juni 2024 (bron voor de € 4.750/€ 7.000/€ 30.000-kostencijfers per route, maatregel 40): SGH 1.769 VSO's sinds start (stand dec. 2025, waarvan 1.411 na de pilotfase), tegen een oorspronkelijke opschaling van 14.000 VSO's voor 2025 alleen al (nu bijgesteld naar 4.620 voor 2026); Regieroute-VSO 265 dossiers (stand aug. 2025, 203 afgerond); CWS 6.830 aanmeldingen en 1.134 beschikkingen (stand aug. 2025, gemiddeld € 26.000 per beschikking: dit is het uitgekeerde schadebedrag, niet de uitvoeringskosten per dossier). Structurele wijziging: de CWS-route nam per 24 okt. 2025 geen nieuwe aanvragen meer aan; circa 9.000 ouders in de wachtrij zijn doorverwezen naar twee nieuwe/resterende routes (SGH en de per 2 dec. 2025 gelanceerde 'MijnHerstel'-route), met een aanmelddeadline van 31 maart 2026. Geen van de gevonden bronnen geeft een uitsplitsing die vaststelt hoeveel van de CWS-dossiers ook via de goedkopere SGH-route hadden gekund; een besparingsraming bij herroutering blijft daarom [wordt becijferd].

Handmatig aangedragen door de redactie (2026-07-27). Kamerstuk 32 847, nr. 583. Citaat: 'De eigenwoningregeling is een belangrijke fiscale regeling die circa 4,2 miljoen huishoudens raakt en een groot budgettair beslag kent van € 5,5 miljard structureel.' Dat is lager dan het € 6,7 mrd dat het Ambtelijk rapport Aanpak fiscale regelingen (bron 90, 2023) noemt, een tweede, officiële bron met een ander bedrag voor dezelfde regeling, vermoedelijk door een andere afbakening (netto budgettair beslag na de aflossingseis/tariefmaatregel-hervormingen versus de brutere Miljoenennota-optelling, zie bron 273). Niet gereconcilieerd welke afbakening de juiste is voor het sitecijfer; beide staan nu genoemd. Erkent zelf dat de regeling door stapeling van eerdere hervormingen 'zeer complex' is geworden.

Halfjaarrapportage H1 2025 (bijlage bij MIRT-brief 13 jan. 2026). Secundair (Stadszaken, 14 jan. 2026, o.b.v. dezelfde rapportage): beschikbaar budget € 4,3 mrd, kosten tot zomer 2025 € 5,4 mrd, tekort ruim € 1 mrd. Besluit fasering/financiering noordelijke tunnel uiterlijk eind 2026.

Zelf gelezen. Kamerbrief 29 november 2024: het wetsvoorstel voor het 'Stikstoffonds' (Kamerstuk 36 277) is ingetrokken; het budget (€ 20,5 mrd) loopt voortaan via de gewone LVVN-begroting, niet via een apart begrotingsfonds. Citaat: 'Hierdoor bestaat geen behoefte meer aan een apart begrotingsfonds.' Het Stikstoffonds bestaat dus niet meer als formeel fonds: cruciaal voor casus 791.

In 2023 nam het mogelijk bovenmatig publiek eigen vermogen af met € 230 mln: de dalende trend uit de officiële cijfers. PDF via open.overheid.nl; publicatiedatum niet uit de vindplaats af te leiden, cijfers betreffen 2023.

Vervangt sinds 2025 de jaarlijkse OCW-Kamerbrief over de financiële positie van het funderend onderwijs. Verslagjaar 2024: mogelijk bovenmatig publiek eigen vermogen po € 637 mln bruto (418 besturen) / € 517 mln na NPO-correctie (388 besturen, € 120 mln bij 118 besturen), een daling van € 228 mln t.o.v. 2023. Het bestaande vo-cijfer (101 besturen, € 304 mln na correctie) was al de nieuwste jaargang.

18 juli 2025. Voorjaarsbesluitvorming: € 66 mln vrijgemaakt voor nabetalingen aan te laag uitbetaalde WIA-uitkeringen, plus € 53 mln voor de herstelorganisatie (samen € 119 mln). De herstelorganisatie is relatief duur omdat alle WIA-uitkeringen 2020-2024 gecontroleerd moeten worden, terwijl het daadwerkelijke herstel van de dagloonvaststelling een lager aantal uitkeringen raakt. Dit is een budgettaire reservering, geen eindafrekening van alle te veel/te weinig betaalde bedragen. Cumulatief te veel uitbetaald blijft open (Woo W8).

Te vinden via: Kamerbrief 6 april 2021, rijksoverheid.nl/Tweede Kamer.

Minister meldde de Kamer € 1,1 mrd te reserveren voor Testen voor Toegang: circa € 900 mln voor realisatie/exploitatie van testlocaties door Stichting Open Nederland, circa € 200 mln voor antigeentests en opzet. Dit is het gereserveerde, niet het bestede bedrag. Zie bron 294 voor wat werkelijk is uitgegeven (€ 350 mln).

De minister van VWS noemt de € 10 mrd-schatting niet goed onderbouwd en stelt dat de omvang van zorgfraude niet betrouwbaar is vast te stellen. Herbevestigd in de beantwoording van 4 september 2025 (Kamervragen over '10 miljard euro aan zorggeld in zak criminelen, slechts handjevol fraudeurs vervolgd') en, scherper, in de Kamerbrief 'Extra middelen voor de aanpak van zorgfraude' (Kamerstuk 28 828, nr. 161, 3 oktober 2025, min. Bruijn): 'De omvang van zorgfraude is niet bekend. De genoemde tien miljard is een schatting waar geen sluitende onderbouwing voor is, maar het is helaas duidelijk dat het om veel geld gaat.' Bronwerk 2026-07-27: dit is de scherpste, meest recente officiële uitspraak over het cijfer die te vinden is; er bestaat geen hoger én harder gemeten alternatief (zie casus 825).

Naar aanleiding van een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (22 oktober 2025, zaak Radiology Holland BV: het winstuitkeringsverbod inconsistent toegepast, in strijd met EU-vestigingsvrijheid) schetst minister Bruijn drie opties voor het winstuitkeringskader: gedifferentieerd verbod per zorgvorm, beperkte winstuitkering onder strikte voorwaarden, of een volledig verbod als stelselwijziging. Afronding voorzien H1 2026, over te dragen aan het volgende kabinet; vervolg-Kamerstukken 3 juni en 3 juli 2026. De Wibz-uitvoerings-AMvB houdt onderaannemers vooralsnog standaard buiten het verbod; het kabinet acht een volledig verbod voor onderaannemers 'te ingrijpend' zolang de proportionaliteit onduidelijk is. Het stichting-bv-gat van casus 704 blijft dus bestaan zolang dit traject loopt.

De secretarissen-generaal (onder wie toenmalig SG Dick Schoof) adviseerden de informateur expliciet: geen departementale herindelingen, want tijdrovend en kostbaar. Vervolgens werden onder het kabinet-Schoof drie nieuwe ministeries gecreëerd.

Zelf gelezen (18 april 2023, ESB 108(4823), p.324-327). BELANGRIJK: dit is een economenanalyse op door de auteurs zelf samengestelde data uit publieke bronnen, geen Rekenkamer- of ander officieel meetrapport. Kernclaim: bij de 50 grootste uitvoeringsorganisaties (>95% van de uitvoeringswerkgelegenheid) daalde de gewogen productiviteit 9% (2015-2021), terwijl het aantal voltijdsbanen 12% groeide en de productie maar 3% steeg. Eigen rekensom van de auteurs: bij gelijke tred met de best presterende organisaties waren circa 60.000 fte minder nodig geweest. Noemenswaardig scherper dan het voorzichtiger, kleinere-steekproef-beeld van de Rekenkamer (bron 327, 12 organisaties, 2022). Gebruik dit cijfer altijd met vermelding dat het economenanalyse is, niet vastgestelde overheidsstatistiek.

Hoofdlijnenakkoord (16 mei 2024): rondes 1-3 worden nagekomen, rondes 4 en 5 vervallen: '€ 6,8 miljard wordt niet meer uitgegeven'. Realisatie 2024: van € 1.456,6 mln begroot werd € 20,9 mln (1,4%) uitgegeven; stand na uitfasering nog € 156,8 mln, in heel 2025 geen uitgaven/ontvangsten/verplichtingen meer.

Secundaire weergave van FTM (9 apr. 2026) over Dolia Thuiszorg. Zilveren Kruis: 50 zaken met financieel resultaat € 1,1 mln; 11 lopend mogelijk € 0,1 mln; verwacht max circa € 1,4 mln terug van beoogd € 3,5 mln. Acht jaar onderzoek, tonnen kosten. Toont de terugvorderingskloof: bewezen fraude is nog geen geïncasseerd geld. Primaire FTM-URL (paywall): ftm.nl/artikelen/zilveren-kruis-spendeerde-tonnen-aan-fraudejacht-wat-leverde-het-op.

Te vinden via: nato.int, slotverklaring (Hague Summit Declaration) van de top in Den Haag, juni 2025

Te vinden via: nza.nl, publicaties over fraudebeheersing

Te vinden via: nza.nl, openbare handhavingsbesluiten

Zelf gelezen (22 sept. 2025). AYA Thuiszorg B.V. € 59.000 + bestuurder € 3.500 (onvolledige administratie, art. 36/40a Wmg); Adhoc Zorg & Welzijn € 25.000 (onvoldoende medewerking, art. 61 Wmg). Boetes, geen vastgesteld fraudebedrag. Past bij impact-post NZa-boetes (€ 793.500 cumulatief vier zaken 2022-2025). NZa: wijkverpleging al jaren meeste signalen; toetredingsdrempels en onderaannemersregels nodig.

Zelf gelezen (6 nov. 2025). Organisatie € 80.000 + bestuurder € 25.000 persoonlijk (art. 36/40a Wmg): ontbrekende zorgplannen, planningen, rapportages; geen loonstroken; transparantie financiële bedrijfsvoering. Geen vastgesteld fraudebedrag, wel boete. Wijkverpleging blijft prioriteit NZa.

Zelf gelezen (27 jan. 2026). Organisatie € 100.000 + bestuurder € 20.000 (art. 35/36 Wmg): onjuiste wijkverpleging-declaraties, dubbel declareren, ontbrekende zorgplannen/rapportages. Boete, geen landelijk fraude-totaal.

Zelf gelezen (26 sept. 2025). Onaangekondigde controles op 12 adressen (22, 23 en 25 sept.) in regio's Amsterdam, Rotterdam en midden-Nederland. Doelwitten: uitzend- of bemiddelingsbureaus, financiële holdings en zorgaanbieders. Vermoeden van netwerk over de hele keten: twijfelachtige EVC's/diploma's, onbetrouwbare detachering, 'eigen' zorgorganisaties met spookdeclaraties, ronselen voor criminaliteit. Geen eurobedragen of veroordelingen in dit bericht (lopend onderzoek). Hard bewijs dat toezichthouders holdings + detacheerders + zorg-bv's als keten zien, niet als losse incidenten.

Zelf gefetcht. In 2010 trok provincie Noord-Holland zich terug uit gebiedsontwikkeling Wieringerrandmeer (ruim 2.200 woningen rond het voormalige eiland Wieringen) nadat banken geen lening van circa € 140 mln wilden verstrekken zonder garantie. De provincie had zich voor ruim € 100 mln garant gesteld en op dat moment al circa € 28 mln uitgegeven volgens de rekenmeesters van de provincie zelf. Onderliggende formele rekenkamer- of PS-rapportage niet rechtstreeks geraadpleegd.

Zelf gefetcht. Enige gevonden bron voor de oorspronkelijke raming van de Markermeerdijken: € 315 mln in 2015, met in 2018 € 500 mln beschikbaar gestelde rijkssubsidie. Samen met bron 529 (verwachte kostprijs € 625 mln): een stijging van € 310 mln. Het uiteindelijke overschrijdingsbedrag staat pas vast na oplevering (gepland tweede kwartaal 2027) en verrekening van de HWBP-subsidie.

Secundaire bron voor de € 655,2 mln die door fouten in aanbestedingsprocessen onterecht is besteed (2024). De primaire bron (COA-jaarverslag 2024 met accountantsverklaring) is op 2026-07-27 alsnog gelezen door coa.nl met een browser-useragent te benaderen: zie bron 275, die nu leidend is. Casus 724 is daarmee niet langer illustratief.

Zelf gefetcht (10 nov. 2022). Provincie Groningen sloot in 2016 zonder onafhankelijke taxatie een erfpachtovereenkomst voor het experiment Dubbele Dijk: eenmalige erfpachtcanon van € 7,75 mln voor ruim 51 hectare grond (26 jaar). De Noordelijke Rekenkamer noemt het handelen ondoelmatig en signaleert een risico op onrechtmatigheid (staatssteun). Gedeputeerde Staten betwisten de kernconclusie maar erkennen dat het staatssteunrisico destijds onvoldoende is onderzocht; de rekenkamer handhaaft haar oordeel in het nawoord.

Zelf gefetcht (4 okt. 2021). Provinciale Staten van Fryslân besloten in 2013 tot € 50 mln voor renovatie van ijsstadion Thialf plus € 4 mln voor twee derde van de aandelen in Thialf Onroerend Goed BV. De Noordelijke Rekenkamer: het cultuurhistorische argument voor de bijdrage was houdbaar, maar er was weinig aandacht voor risico's en langetermijngevolgen van het aandeelhouderschap. Op 17 juni 2020 moest Provinciale Staten al een reddingskrediet van € 2 mln beschikbaar stellen om een faillissement te voorkomen.

Zelf gefetcht (2 juli 2020). Provincie Fryslân zette in 2012-2018 in totaal € 21,1 mln in (€ 14,7 mln provinciaal, € 6,4 mln Europees, POP2/POP3) voor verduurzaming van de landbouw, verdeeld over circa 83 projecten. Het maatschappelijk effect is nooit vastgesteld: geen bijhouden welke uitgaven aan ecologische verduurzaming bijdroegen, gebrekkige monitoring. Rekenkameronderzoeken uit 2008, 2011 en 2014 deden al vergelijkbare aanbevelingen die niet zijn overgenomen.

Zelf gefetcht (14 feb. 2022). De informatievoorziening aan Provinciale Staten over de Aanpak Ring Zuid was structureel niet adequaat vanaf het moment dat het project niet meer volgens planning verliep: de eigen rol van de projectorganisatie in de vertraging werd buiten beschouwing gelaten, de verantwoordelijkheid volledig bij de aannemer gelegd. Gedeputeerde Staten betwisten in hun bestuurlijke reactie dat de Staten niet adequaat zijn geïnformeerd; de rekenkamer handhaaft haar conclusie in het nawoord.

Het COA rekende de Tweede Kamer voor dat circa € 1 mrd te besparen is met een stabiele capaciteit van 41.000 reguliere plekken; het bestuur noemde het huidige beleid 'penny wise, pound foolish'. Ook: circa 20.000 statushouders bezetten opvangplekken doordat zij niet doorstromen naar woningen.

Stand voorjaar 2025: circa € 2,5 mrd van de € 5,4 mrd ontvangen. Inmiddels achterhaald door het derde betaalverzoek (bron 375).

Oorspronkelijk begroot op € 310 mln, begin 2024 ruim € 7,2 mrd; NOS becijferde circa 30% apparaatskosten.

Interne notitie van het ministerie van Financiën: de kosten kunnen oplopen tot € 14 mrd; via de SGH-route gemiddeld € 128.000 per gedupeerde.

'Per dag verdwijnt 400 kilo geneesmiddelen in de prullenbak en dat kost meer dan 100 miljoen euro per jaar.' Heruitgifte van ongeopende medicijnen kan volgens de betrokken hoogleraar € 20 tot € 50 mln per jaar besparen.

Zelf gelezen (20 juli 2026). COA claimt € 184,7 mln van LCHD/René Derksen; FIOD en OM onderzoeken corruptie (huiszoeking, in beslag genomen auto's). Dit is een vordering, geen door de rechter vastgesteld bedrag. Niet als 'verspilling' of 'vastgesteld' gebruiken, wel als omvang van de claim.

Zelf gelezen (5 oktober 2025). Citeert de Rekenkamer (bron 309): 'Wij kunnen alleen vaststellen dat er in een aantal gevallen geld uit het Klimaatfonds is gehaald, wat niet leidt tot het halen van de klimaatdoelen.' Noemt € 500 mln voor verlaging energierekening (voorjaarsnota 2025) en € 650 mln fossiele subsidie (3 jr) als voorbeelden. Geen totaalbedrag door de bron zelf opgeteld, vandaar `verspilling: 0` bij de bijbehorende casus.

Bevestigd door lokale bron HCnieuws met identieke cijfers. Budget € 57,5 mln (2020) → € 71,7 mln, met een aanvullende kredietaanvraag van € 64,45 mln bovenop al vrijgegeven € 10 mln voorbereidingskosten. Een latere ontwerpfase meldt een verdere stijging richting € 75 mln. Primaire bron (het raadsstuk/kredietbesluit van de gemeente Haarlemmermeer) nog niet getraceerd; dit is een journalistieke tussenbron.

Rechtstreeks gefetcht (ruwe paginatekst) en gekruist met AT5 (26-8-2025); beide komen cijfermatig exact overeen. Een gemeentemedewerker klikte per ongeluk een functionaliteit aan waardoor de uitbetaling van 677 facturen (583 leveranciers) twee keer in gang werd gezet, circa € 21 mln; circa € 8 mln was op moment van berichtgeving al teruggestort. Volgt op een bredere betalingsachterstand van ruim € 200 mln (feb. 2025) sinds de AFIS-invoering. Geen rekenkamer- of raadsstuk rechtstreeks geraadpleegd.

Gemeenteraad Rotterdam keurde in 2021 € 223 mln goed (oorspronkelijk plan 2019: € 178 mln). Juni 2024: nieuw ontwerp kost € 136 mln extra na een mislukte aanbesteding ('slechts twee partijen meldden zich, tegen zeer hoge bedragen', Rijnmond 15-7-2024). Uitvoeringskrediet op 4 dec. 2025 definitief vastgesteld op € 359,2 mln. Geen rechtstreeks geraadpleegd raadsstuk.

Journalistieke tussenbron: het onderliggende rekenkamerrapport 'Warmte zonder leiding' (Rekenkamer Rotterdam, 2019) gaf bij elke ophaalpoging een serverfout (HTTP 405) en is niet rechtstreeks gelezen. Rotterdam stak tot 2019 € 73,5 mln in het Warmtebedrijf en stond voor € 104 mln garant, voor een net dat uiteindelijk circa 60.000 van de beoogde 300.000-500.000 woningen bereikte. Rekenkamer: onaanvaardbare risico's, raad onvoldoende geïnformeerd. Rotterdam verkocht zijn aandelen in 2022 aan Vattenfall.

Zelf gefetcht, onafhankelijk bevestigd door RTV Oost, Mobiliteit.nl en Infrasite met identieke bedragen. De Vloedbeltverbinding (N743, Almelo-Borne) liep op van € 50 mln (eerste planning) via € 77 mln (raming bij vaststelling PIP, maart 2024) naar € 177 mln; Provinciale Staten keurden op 1 juli 2026 € 101 mln aanvullend krediet goed. Oorzaak volgens de gedeputeerde: de grondsoort (glauconiet) vergt veel meer funderingswerk, plus algemene kostenstijgingen.

Zelf gefetcht. De verdubbeling van provinciale weg Sloeweg (N62, Zuid-Beveland) werd in 2015 grotendeels stilgelegd toen bleek dat het project niet kon worden afgerond binnen het budget van € 100 mln. Extern bureau Necker van Naem concludeerde in opdracht van de provincie dat dit budget niet was gebaseerd op een deugdelijke kostenraming; de kostenoverschrijding bedroeg minstens € 19 mln. De verantwoordelijke gedeputeerde trad af. Primaire onderzoeksrapporten (Necker van Naem, Statencommissie) staan als binaire PDF in het provinciale digitale archief, niet zelf als tekst te openen binnen dit onderzoek.

Kosten per bewoner per jaar (2023): € 30.400 regulier tegen € 69.400 in de noodopvang; totale opvangkosten van € 1,6 mrd (2022) naar € 2,7 mrd (2023).

Onafhankelijk bevestigd door Rijnmond en Binnenlands Bestuur ('Rekenkamer: onvoldoende onderbouwing deelname gemeente in Feyenoord City'). Het nieuwe Feyenoord-stadion (Feyenoord City) kost circa € 444 mln; de gemeenteraad had in 2017 een maximale gemeentelijke bijdrage/lening van € 40 mln afgesproken (plus apart € 60 mln voor grondverwerving). Rekenkamer Rotterdam (2020, citaat directeur Paul Hofstra): onvoldoende onderbouwd waarom publiek geld nodig was, het maximum van € 40 mln was al overschreden zonder dat de raad daar goed over was geïnformeerd, en er waren geen alternatieve scenario's aan de raad voorgelegd. Primaire bron (het Rekenkamerrapport zelf, rekenkamer.rotterdam.nl) nog niet getraceerd; dit is een journalistieke tussenbron. Actuele status van het stadionproject (is de bouw doorgegaan, gestopt, of vervangen door renovatie van De Kuip) is in dit onderzoek niet vastgesteld.

Onderzoek naar adviesbureaus bij de energietransitie: provincies gaven zeker € 60 mln in vier jaar uit, verdeeld over 1.300 opdrachten; beleidsmedewerkersfuncties worden feitelijk door adviesbureaus vervuld; de VNG herkent de afhankelijkheidsrelatie.

5 nov. 2024. Citeert Voortgangsrapportage en interne bronnen: circa 12.500 bezwaren bij UHT; tot dan € 45 mln dwangsommen wegens te trage bezwaar-afhandeling, ministerie verwacht oploop tot € 157 mln. CWS (Berenschot): 4-5 adviezen/week, wachttijd circa 2 jaar. Gevonden via media-onderliggende-bronnen uit lead-ronde; bedragen over bezwaren-dwangsommen (niet hetzelfde als het latere cumulatief € 59 mln in casus 776).

De gemeente meldde in januari 2023 dat de nieuwbouw van het Theater aan de Parade 'ruim twaalf miljoen' meer kost dan verwacht.

Zelf gefetcht (22 okt. 2025). Renovatie Museum Prinsenhof, begroot op € 38 mln (gemeentelijk aandeel max. € 18 mln), bleek in het najaar van 2025 € 9 mln duurder (bijna een kwart meer) door hogere bouw- en energiekosten; het college wist dit al in de zomer maar informeerde de raad pas in oktober. Bevestigd door het raadsverslag op ris.delft.nl (27-11-2025 en 18-12-2025): raad keurde dekking uit de algemene reserve goed en nam een motie van treurnis aan.

Zelf gefetcht (20 april 2026). Rioolvervanging en herinrichting van Voorhof-Zuid vallen circa € 24,9 mln duurder uit dan de oorspronkelijke schattingen (kosten grofweg verdubbeld). Onderdeel van een bredere gemeentelijke inventarisatie: ook gebiedsontwikkeling Schieoevers (€ 3,1 mln extra) en de verhuizing van honk-/softbalvereniging Blue Birds (€ 5 mln extra) vielen duurder uit, samen bijna € 33 mln aan extra kosten (Omroep West, 25 april 2026).

Zelf gefetcht. De gemeente gebruikte in 2021 de verkeerde wettelijke procedure bij een omgevingsvergunning voor hotel Leeuwenbrug; de vergunning werd vernietigd en pas begin 2023 hersteld (173 dagen vertraging). De rechtbank kende de projectontwikkelaar ruim € 750.000 schadevergoeding toe wegens onrechtmatig handelen; de gemeente ging in hoger beroep (1 april 2026), waardoor het bedrag nog niet onherroepelijk vaststaat. Geen gepubliceerde ECLI-vindplaats gevonden.

Te vinden via: Artikel van 3 april 2026; herpubliceerd met bronvermelding op flevolandvooruit.nl

Directe URL gaf bij herhaling HTTP 403; inhoud onafhankelijk bevestigd via een herpublicatie met expliciete bronvermelding. Het jeugdzorgtekort van Lelystad loopt in 2026 op tot € 11 mln, vooral door de contractvorm 'Thuis op Maat' (intensieve ambulante hulp): hiervoor was € 4,4 mln begroot, maar alleen op dit onderdeel is er al € 10 mln tekort. Het onderliggende raadsdocument (bestuursrapportage) zelf is niet rechtstreeks gevonden.

Zelf gefetcht (14 mei 2023). Vijfde jaar op rij (boekjaar 2022, na 2018-2021 uit bron 492): provincie Flevoland gunde voor € 2,8 mln aan opdrachten zonder de verplichte Europese aanbesteding, ondanks eerdere toezeggingen om het inkoopproces te verbeteren. Vanaf boekjaar 2023 verschoof de rechtmatigheidsverantwoording landelijk van de accountant naar het college zelf, waardoor een extern geverifieerd vervolgcijfer voor latere jaren niet kon worden vastgesteld binnen dit onderzoek.

Zelf gefetcht (5 april 2023). Het eerder goedgekeurde 25-meterbad van € 24 mln (ter vervanging van De Sprenkelaar) werd bij het raadsvoorstel vervangen door een groter 50-meterbad van € 40 mln, onderbouwd met snellere bevolkingsgroei en een tekort aan zwemwater. Betreft een scopewijziging vóór de bouw, geen geconstateerde overschrijding tijdens uitvoering: omstreden of dit verspilling is of een te verdedigen capaciteitsuitbreiding. Oplevering gepland 2027.

Zelf gefetcht, onafhankelijk bevestigd door meerdere regionale omroepen (RTV Oost e.a.). Vervoerder Keolis won in 2019 de busconcessie IJssel-Vecht (Gelderland, Overijssel, Flevoland, geschat € 900 mln) maar maakte geheime afspraken met busfabrikant BYD om die niet te beboeten bij te late levering van elektrische bussen. De drie provincies trokken de gunning in; Keolis moest € 2,9 mln aan gemaakte kosten vergoeden. Zaak juridisch afgesloten.

Tunnelplan Zwolsestraat-Gevers Deynootweg (Scheveningen): raming liep op van € 10 mln (raadsbesluit 2016) via € 26 mln (voorlopig ontwerp) naar minimaal € 51 mln (eind 2022) en € 65-75 mln (2024, excl. inflatie/stikstofrisico's), waarna de raad het plan schrapte. Rekenkamer Den Haag adviseerde al eerder tot heroverweging. Geen bron noemt een hard bedrag aan reeds bestede voorbereidingskosten; voor een exact cijfer zie raadsvoorstel RIS318696 (30 mei 2024, niet rechtstreeks geraadpleegd).

Gemeente Den Haag verstrekte € 1,3 mln subsidie aan de Energieacademie (opleidingstraject voor 560 werkloze/kwetsbare jongeren); na ruim een jaar failliet, circa 20 deelnemers stroomden door naar werk. Extern onderzoek (Berenschot, i.o.v. de gemeente, niet rechtstreeks geraadpleegd) plaatst dit in een herhaald patroon van mislukte gesubsidieerde banenprojecten (Het Ambacht 2018, Stichting Trix tot 2020). Project liep vóór 2022.

Zelf gefetcht (27 mei 2025). Westland bouwde rond 2012-2015 twee aparte gemeentehuizen in Naaldwijk omdat de politiek geen overeenstemming kon bereiken over één locatie, in een 25-jarig DBFMO-contract met De Groene Schakel/VolkerWessels. Vaste lasten liepen op van € 3,7 mln/jr naar € 4,7 mln/jr. Het genoemde totaal van € 100-120 mln over de volledige contractperiode (tegenover circa € 40 mln bij normale aanbesteding) is een schatting van hoogleraar Hennes de Ridder, geen rekenkamer- of accountantscijfer.

Zelf gefetcht. Als compensatie voor natuurverlies door verdieping van de vaargeul Westerschelde moest provincie Zeeland circa 300 hectare estuariene natuur realiseren (oorspronkelijke deadline 2010); twintig jaar en bijna € 140 mln later concluderen wetenschappers dat het estuarium nog altijd ongezond is. De officiële provinciale voortgangsrapportage (statenstuk, 2024) schetst een positiever beeld: alle statusindicatoren op 'groen', 641 ha gerealiseerd, hoofddoel volgens de provincie zelf gehaald. Beide bronnen spreken elkaar tegen over of het doel daadwerkelijk is bereikt.

Zelf gefetcht. Dijkversterking Hansweert (HWBP): projectplan 2019 ging uit van € 105 mln, opgelopen via € 140 mln (jan. 2022) naar € 160 mln (sept. 2022, +€ 55 mln): de duurste dijkversterking van Nederland op dat moment, door gestegen energie/grondstofprijzen, PFAS-verontreiniging van de Westerschelde en de beschermde status van het gebied. Uitvoeringskrediet uiteindelijk vastgesteld op € 159 mln; zie bron 549 voor de afronding.

Zelf gefetcht, bevestigd op de projectpagina van Waterschap Scheldestromen. Dijkversterking Hansweert (zie bron 548) is op 8 mei 2026 opgeleverd voor € 134 mln aan realisatiekosten, ruim onder het vastgestelde budget van € 159 mln en ruim anderhalf jaar eerder dan gepland, maar nog altijd circa 28% boven de oorspronkelijke raming van € 105 mln uit 2019.

Zelf gefetcht (22 november 2018). Vlissingen vroeg in 2015 artikel 12-status aan na een schuld van € 124,5 mln, ontstaan doordat de gemeente zich 'jarenlang rijk rekende' op verwachte winsten van de grondexploitatie Scheldekwartier die door de crisis wegvielen. De artikel 12-regeling die het Rijk en de gemeente najaar 2018 troffen: € 85,6 mln rijksbijdrage verspreid over tien jaar (tot 2029) plus € 8 mln eenmalig voor infrastructuuronderhoud, tegenover € 28,2 mln eigen bijdrage van de gemeente. Provinciaal en rijkstoezicht loopt door tot 2029, met tussentijdse evaluaties in 2023 en 2028.

Zelf gefetcht (12 juni 2024). Bevestigt dat Vlissingen op dat moment nog altijd onder artikel 12-status viel en jaarlijks steun uit het gemeentefonds ontving ter dekking van tekorten; wethouder Sips erkent dat de gemeente nog niet 'op eigen benen' kan staan. Stijgende jeugdzorgkosten (+ € 4,9 mln/jaar) en een aangekondigde rijkskorting vanaf 2026 (€ 5 mln/jaar) maken een naderend einde onwaarschijnlijk.

Zelf gefetcht (20 september 2022). GGD-directeur Joke Gaemers vroeg de dertien Zeeuwse gemeenten om € 2,4 mln/jaar structureel plus € 206.000 eenmalig (2023), nodig omdat een eerdere reorganisatie naar 'zelfsturende teams' (management wegbezuinigd, 2 managementleden stuurden op het eind 300 medewerkers aan) niet werkte. Die eerdere reorganisatie had over elf jaar € 1,5 mln bespaard; de GGD wilde dat nu deels terugdraaien met 2 managers, 6 teamcoördinatoren en 17,5 extra fte.

Zelf gefetcht (16 december 2022). Uitkomst van bron 596: alle dertien gemeenteraden stemden voor eind 2022, met een definitief toegekend bedrag van € 2.647.449 structureel per jaar. Elf gemeenten stemden voor, Vlissingen en Middelburg tegen.

Zelf gefetcht. Thialf ontving eerder € 2,4 mln Rijksgeld voor batterijen om zonne-energie op te slaan; de begrote meeropbrengsten daarvan blijken de komende jaren circa € 7 mln tekort te schieten voor geplande vervangingsinvesteringen (ijsmachines, ledschermen). Bouwt voort op het aandeelhouderschap dat de Noordelijke Rekenkamer in 2021 al bekritiseerde (bron 485).

Analyse van openbare TenderNed-aanbestedingen voor flexibele arbeid: contractwaarde € 14,84 mrd in 2025 (2024: € 7,68 mrd). Rijksoverheid € 5,35 mrd van dat volume. Expliciet: dit is contractwaarde van raamovereenkomsten (vaak meerjarig), niet de jaarlijkse kasuitgave; onderhandse procedures en DAS zitten er niet in, dus de werkelijke publieke inhuurmarkt is groter. Bruikbaar als schaal- en groeicijfer, niet als verspillingsbedrag.

Zelf gelezen, publicatienr. 5472, hoofdstuk 18 'Rangschikking', Tabel 18.1 (p.283-289): rangschikking van alle SDE++-categorieën naar subsidie-intensiteit (verwachte subsidie-uitbetaling / verwachte CO2-reductie). Voorbeelden: industriële warmtepomp open systeem € -74/ton (per saldo voordelig); wind op land 8,5 m/s ca. € 0/ton; grondgebonden zon-pv > 20 MWp € 57-60/ton; diepe geothermie € 76-333/ton; waterstofelektrolyse gekoppeld aan zon/wind € 685-1.750/ton. Ex-ante raming (basisbedrag min correctiebedrag) voor de aanvraagronde, geen achteraf gerealiseerd bedrag. Editie 2026 bestaat inmiddels ook (nog niet gelezen).

Zelf gelezen (3 okt. 2024). Analyse jaarrekeningen: groep zorgbedrijven met structureel ≥10% winst minstens drie jaar op rij was sinds 2017 nooit kleiner dan 5%. Dividenduitkeringen: minstens € 121 mln (2017-2019) naar bijna € 200 mln (2020-2022), waarvan ruim € 100 mln in 2022 alleen (deels incidenteel, handvol zeer grote bedragen). IKZ-signalen daalden van 613 (2019) naar 338 (2022/2023-reeks); IKZ zelf: daling betekent niet minder fraude, wel voorzichtiger delen en innovatievere fraude. Corroboreert Rekenkamer 2022; Irrgang (Rekenkamer) in 2024: signalen stemmen niet hoopvol. Dividend is uitgesluisd zorggeld, geen bewezen fraude-totaal.

Zelf gelezen (5 dec. 2024). Pointer erkent: winst-% op CIBG-jaarverantwoording zorg verkeerd geïnterpreteerd bij eenmanszaken, VOF's, CV's en maatschappen (ondernemersloon nog niet af). Lijst offline gehaald. Indicatoren (hoge winst, dividend, IGJ) blijven relevant voor toezicht, maar zijn geen definitief oordeel misbruik. Cruciale methodologische kanttekening bij casus 910/918.

Pointer-scan (nov. 2024): circa 7.000 aanbieders, 683 als 'mogelijke zorgcowboy' (294 ≥3 jaar >10% winst; 374 dividend aan aandeelhouders; 55 IGJ-maatregel). Lijst is GEEN bewijs van fraude per bedrijf. Pointer haalde de genaamde lijst in dec. 2024 offline wegens methodologische twijfel bij winstpercentages (eenmanszaken/VOF: salaris ondernemer niet afgetrokken; CIBG-data). Gebruik de tellingen als ordegrootte-signaal, niet als name-and-shame. Dividend-aggregaten uit okt. 2024 (bron 391) blijven leidend voor euro-claims.

De schatting van € 10 mrd/jaar is een aanname van het Openbaar Ministerie ('we gaan ervan uit dat er met 10 procent van de 100 miljard euro die jaarlijks in de zorg omgaat, wordt gefraudeerd', augustus 2024). Het OM-fraudeteam kan circa 20 zaken per jaar aan. Nadrukkelijk een aanname, geen gemeten bedrag.

Zelf gefetcht. De voorspelde nieuwe afwaardering (bron 479) kwam uit: in 2025 in totaal € 23,4 mln afgewaardeerd bij verbonden partijen, waarvan € 19,3 mln op Holding Businesspark Luchthaven Maastricht NV (Maastricht Aachen Airport). De provincie stortte in hetzelfde jaar ook € 9,4 mln nieuw kapitaal in (Statenvoorstel Transitie MAA, 2022); de boekwaarde daalde per saldo van € 23,8 mln naar € 14 mln.

Zelf gefetcht (25 april 2025). Provincie Limburg waardeerde in 2024 circa € 23,5 mln af op investeringen in verbonden partijen: € 11,4 mln op het Limburgs Energie Fonds (aandeelhouder Mijnwater) en € 7,7 mln op de holding achter Maastricht Aachen Airport. De accountant waarschuwt op basis van de eerste maandcijfers 2025 dat een nieuwe afwaardering waarschijnlijk is.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, definitieve versie 21 april 2026). Rechtmatigheidsverantwoording 2025: € 4,0 mln aan afwijkingen bij het voorwaardencriterium, 26 dossiers 'onrechtmatig' (8 doorlopend uit 2024), waarvan € 3,8 mln door aanbestedingsfouten (opdrachten wezenlijk gewijzigd, opgeknipt of onrechtmatig verlengd). Aparte post boven de rapportagegrens: de samenwerkingsovereenkomst met Zuid-Holland over het Merwedekanaal, naar verwachting eind 2026 opgelost. Totaal onrechtmatigheden daalde van € 17,6 mln (2024) naar € 5,2 mln (2025), maar het 'niet-acceptabele' deel steeg van € 3,3 naar € 4,5 mln.

Zelf gefetcht. Begroting externe inhuur 2023: € 25,2 mln; realisatie € 37,3 mln, een overschrijding van € 12,1 mln (49%), toegeschreven aan krapte op de arbeidsmarkt. Eigen personeelskosten bleven in hetzelfde jaar € 7,1 mln onder budget. Onafhankelijk bevestigd door Binnenlands Bestuur met identieke bedragen en percentage.

Te vinden via: Begroting 2026 provincie Zuid-Holland, programma 5-1 Uitvoering stikstofaanpak

Zelf gefetcht ter correctie van casus 7 (zie rectificaties.ts): de begroting trekt structureel € 2,2 mln extra uit voor 'kosten voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) en PAS-melders door Omgevingsdienst Haaglanden', plus IPO-bijdrage, onderzoekskosten, datamonitoring en inhuur van externe juristen. Dit is geen zuivere 'advieskosten adviesbureaus'-post en bevestigt niet de eerder gebruikte € 12/28 mln. Gericht onderzoek naar Woo-besluiten over provinciaal stikstofbeleid vond geen bron die specifiek over adviesbureaus in dit dossier gaat.

Te vinden via: per provincie op de eigen website, jaarrekening en bestuursrapportages

Zelf gefetcht (PDF, vastgesteld 3 dec. 2019). HWBP-project Meanderende Maas/Ravenstein-Lith (26,6 km dijkversterking plus rivier- en gebiedsontwikkeling, tien samenwerkende partijen met Aa en Maas als bestuurlijk trekker) kende een totaal investeringsbedrag van circa € 235 mln (2019); zie bron 556 voor de stand in 2025. De rekenkamercommissie signaleerde dat het algemeen bestuur 'geen overzicht heeft, ondanks alle verstrekte informatie' en dat kredietbedragen tussen projectfasen 'aanzienlijk fluctueren, iets wat tot onrust leidt bij het algemeen bestuur'.

Zelf gefetcht (PDF, 8 mei 2024). Bij de jaarrekening 2023 vond de accountant voor 12 dossiers (€ 923.000) niet-naleving van de Europese aanbestedingsregels, meer dan de eigen interne controle van het waterschap zelf vond (€ 685.716, 10 dossiers). De fout beïnvloedde de (overigens goedkeurende) controleverklaring niet. De accountant adviseert de eigen spendanalyse te verbeteren volgens de SDO-notitie van PIANOo.

De nalevingskosten van wet- en regelgeving bedroegen in 2024 € 16,8 mrd, circa 1,5% van het bbp; ruim € 9 mrd komt van het bedrijfsleven. Reëel +28% tussen 2013 en 2024, in bouw, energie, industrie en financiële dienstverlening sneller dan de arbeidsproductiviteit. Als aandeel van de loonkosten had Nederland in 2024 de hoogste nalevingslast van alle 27 EU-landen; bijna 8% van de werkgelegenheid zit in functies waar meer dan een tiende van de tijd naar naleving gaat. Belangrijke kanttekening bij het gebruik: dit is een modelmatige schatting (LLM-analyse van circa 19.000 taken in 923 beroepen), en het bedrag is economiebrede nalevingskost, geen verspilde overheidsuitgave. Het telt daarom in geen enkele verspillingsteller of de Optelsom mee; het staat als gelabelde context bij de regeldruk-casus (828) onder Bestuurlijke Drukte, naast het ATR-cijfer (bron 253).

Zelf gelezen (5 feb. 2026). Bepleit actiever overheidsingrijpen op de grondmarkt (wettelijke herverkaveling, onteigening, voorkeursrecht), primair voor het landelijk gebied, landbouw en transitieopgaven. Relevantie hier: beleidskoers richting méér actieve grondposities, dus méér grondrisico op publiek geld. Gaat NIET specifiek over woningbouwgrond.

Zelf gefetcht (17 juni 2025). Provincie Noord-Holland stortte in tranches in totaal € 40 mln kapitaal in ROM InWest (opgericht 2021, provincie heeft een derde van de 50,1% regionale aandelen), zonder dat een overkoepelende visie op het regionaal economisch beleid bestaat waardoor doelen van betrokken organisaties niet altijd goed op elkaar aansluiten. Niet alle deelnemende gemeenten dragen een exploitatiesubsidie bij.

Juridische duiding van het wetsvoorstel; geen eigen cijfers.

Zelf gefetcht. Waterschap Vallei en Veluwe zette zijn secretaris-directeur (26 jaar in dienst) in 2016/2017 op non-actief. De rechtbank oordeelde het ontslag rechtsgeldig, maar dat het dagelijks bestuur geen toereikende verbeterkans had geboden en de geheimhoudingsplicht rond een eerdere regeling had geschonden: de vergoeding werd verhoogd naar € 315.615 bruto, circa € 176.000 meer dan de € 139.000 die het waterschap wilde betalen. Volgens fractievoorzitter Van Malenstein (H2O Waternetwerk) liepen de totale kosten incl. juridische bijstand op tot 'meer dan 6 ton', tegen een geschatte € 30.000 bij een tijdige minnelijke regeling.

Zelf opgehaald en doorzocht in de ruwe XML-brontekst (data.rechtspraak.nl), niet alleen via een samenvattende tool. Het college van B&W Utrecht nam jarenlang geen tijdige besluiten op bezwaarschriften en Woo-verzoeken in één handhavingsgeschil tussen buren, ondanks eerdere rechterlijke uitspraken en dwangsommen: op het moment van deze uitspraak circa € 735.000 aan verbeurde dwangsommen in handhavings-/vergunningzaken plus circa € 195.000 in de onderliggende zaak zelf (samen ruim € 930.000). Media (DUIC, Binnenlands Bestuur) noemen 2017 als startpunt van het geschil.

Zelf gefetcht (rechtspraak.nl). JCDecaux tegen gemeente Utrecht en RBL: de rechtbank oordeelt dat de gemeente in strijd met het aanbestedingsrecht handelde door de (niet aan de eisen voldoende) inschrijving van RBL niet ongeldig te verklaren bij een Europese aanbesteding (2018) voor haltevoorzieningen/buitenreclame, en veroordeelt de gemeente tot schadevergoeding aan JCDecaux. Geen bron (rechtbank, hof, vakpers) noemt een vastgesteld schadebedrag; een wethouder noemde in de pers (DUIC, 21-3-2024) 'in de miljoenen', niet verder onderbouwd.

Zelf gelezen via de open-data-API van de Rechtspraak (ECLI:NL:RBNHO:2026:3479). Een ambtenaar liet de bestemming van een perceel wijzigen van 'groen' naar 'wonen en tuin' en droeg het daarna via valselijk opgemaakte volmachten 'om niet' (€ 1) en ver onder de marktwaarde over aan zijn moeder. Straf: 5 maanden voorwaardelijk plus 240 uur taakstraf. NB: de eerder rondzingende bedragen € 15.000/€ 330.000 staan NIET in het vonnis; wel 'om niet' en 'ver onder de marktwaarde'.

Zelf gefetcht. Dijkversterking Neder-Betuwe (Waal, traject Echteld-Dodewaard, 20,2 km, HWBP) steeg van € 380 mln naar € 512 mln incl. btw (+34%, circa € 25 mln/km tegen circa € 15 mln/km gebruikelijk), door meer beschermde flora/fauna dan verwacht (duurdere, trillingsvrije bouwmethoden, werk buiten broedseizoen), grotere zandlagen in de ondergrond en bebouwing dicht bij de dijk. Uitvoeringscontracten met de Dijkalliantie (Dura Vermeer, GMB, Ploegam) getekend 21 okt. 2025; uitvoering 2026-2031 (looptijd verlengd van 4 naar 6 jaar). Eigen bijdrage Rivierenland: 10%, ruim € 51 mln.

Rekenkameronderzoek (26 augustus 2024) naar de kostenoverschrijding en besluitvorming bij de nieuwbouw van Theater aan de Parade (Den Bosch). De exacte eindafrekening wisselt per bron; hard geverifieerd is de door de gemeente gemelde overschrijding van 'ruim € 12 mln' (Omroep Brabant, januari 2023, bron 238).

Onderzoek naar de verzelfstandiging van parkeerhandhaving (Stadstoezicht → Cition) en de aanbesteding, traject 2003 - definitief besluit januari 2012. Rekenkamer: besluitvorming niet consistent, herhaaldelijk nieuwe elementen ingebracht. Geen eenduidig verspillingsbedrag; de kern is de kwaliteit van de besluitvorming, niet een vastgesteld financieel verlies.

6 november 2020. Kosten van het latere Amare liepen op van € 177 mln naar € 223 mln; de raad is niet steeds volledig geïnformeerd.

Zelf gefetcht (PDF). Periode 2019-2021: 87% van het aantal welzijnssubsidies liep via jaarlijkse richtlijnenbrieven aan vooraf geselecteerde aanbieders in plaats van via een subsidieregeling of begrotingssubsidie onder de ASV, zonder eerlijke kans voor andere aanbieders. Rechtmatigheidsoordeel, geen vastgesteld verspild bedrag; wijst wel op circa € 6,4-9,6 mln/jr dubbele bekostiging van identieke activiteiten uit andere budgetten.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, uitgevoerd door Hiemstra & De Vries, publicatiedatum 2 juli 2024). Dordrecht reserveerde in 2021 € 9 mln (verkoopopbrengst Eneco-aandelen) om via een revolverend fonds € 40 mln aan verduurzaming van gemeentelijk vastgoed te bekostigen. De Rekenkamer: geen sluitende langetermijnstrategie, nooit getoetst of het startbedrag toereikend is, geen monitoring, geen indexatie van energie-/bouwprijzen.

Zelf gefetcht. Dit is de 'Nota van bevindingen' (gedateerd 27-3-2026): het feitenrelaas van het onderzoek, dat zelf expliciet vermeldt geen conclusies of aanbevelingen te bevatten (die volgen in het definitieve rekenkamerrapport met bestuurlijke reactie). WIJ Groningen voert een groot deel van de Wmo-/jeugdhulptaken uit namens de gemeente; de raad stelde in 2021-2025 slechts 12 schriftelijke vragen en 9 moties over jeugdzorg/WIJ Groningen bij een reguliere opdracht van € 40,5 mln. Document is gehost via de mediaserver van RTV Noord, niet rechtstreeks op rekenkamer.groningen.nl aangetroffen; bij een volgende ronde het definitieve rapport met conclusies opzoeken.

Zelf gefetcht (februari 2024). Zes jaar na het eerste vastgoedonderzoek (2017) concludeert een nazorgonderzoek dat de gemeente weliswaar vorderingen maakte in vastgoedbeleid en -beheer, maar dat de raad nog altijd onvoldoende kan sturen op doeltreffendheid en doelmatigheid van het gemeentelijk vastgoed. Het volledige nazorgonderzoek zelf was niet als doorzoekbare tekst te raadplegen; dit jaarverslag citeert de hoofdconclusie ervan woordelijk.

Zelf gefetcht (PDF, 79 pagina's, versie 14 juni 2022). Voor bijna alle typen subsidies ontbreekt een wettelijke subsidieregeling en de gemeente heeft geen subsidieplafonds vastgesteld, terwijl aanvragen in de praktijk soms wél wegens budgetgebrek worden geweigerd: volgens de rekenkamer zonder wettelijke grondslag en dus onrechtmatig. Gebaseerd op een steekproef van 10 dossiers die de rekenkamer zelf niet representatief noemt voor het totaal.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, 27 mei 2019). De gemeenteraad had onvoldoende inzicht in de jeugdhulpfinanciën: de open-einderegeling maakte tussentijdse begrotingswijzigingen nodig, cijfers waren voor raadsleden niet goed te herleiden en adequate managementinformatie ontbrak. Uit de eigen administratie: een tekort van € 1.552.000 (2017) tussen uitvoeringskosten en rijksbijdrage.

Zelf gefetcht (PDF, 52 p., 25 juni 2025, door D&H grotendeels onderschreven op 20 mei 2025). De renovatie/uitbreiding van AWZI Haarlem Waarderpolder, het grootste investeringsproject uit de geschiedenis van Rijnland, liep op van een P50-raming van € 152 mln (2020) via € 325 mln (voorkeursalternatief 2023, met een door externe review 'uitzonderlijk klein' genoemde onzekerheidsmarge) naar € 376 mln P50/€ 433 mln P85 (voorlopig ontwerp, uitvoeringskrediet mei 2025). De Rekenkamer concludeert dat de kostenontwikkeling 'op verschillende momenten te optimistisch is benaderd' en de eerste ramingen (2018/2020) 'onvoldoende onderbouwd' waren; de portefeuillehouder trad in juli 2024 af. Oplevering nu ten vroegste 2030, volledige afronding rond 2032.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext/PyMuPDF geëxtraheerd omdat Tabel A een beeld-tabel is). Op verzoek van de raad (motie sept. 2019, mede ingegeven door twijfels over de doelmatigheid van het vergunningenbeleid) onderzocht: tussen 2015 en 2019 gaf de gemeente in totaal € 853.495 uit aan juridische bijstand, onderzoek, advies, schadevergoeding en subsidies rond de vergunningverlening voor festivals in de Groene Ster, bijna de helft daarvan in 2018-2019 na een waarschuwing van de rechter. Alleen de wél herleidbare kosten; interne ambtelijke uren werden niet apart geregistreerd.

Te vinden via: rekenkamer.amsterdam.nl, onderzoeken ICT

Zelf gefetcht en gekruist met het bestuurlijk rapport van hetzelfde onderzoek. Kosten regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp: € 113,7 mln (2017) → € 152,3 mln (2018) → € 157,9 mln (2019). Begroting 2019 (bijgesteld) € 162,5 mln tegenover realisatie € 207,9 mln: verschil € 45,4 mln. Rekenkamer: aan het nieuwe inkoopstelsel lag geen goede analyse van de bestaande problemen ten grondslag.

Zelf gefetcht (PDF). Externe inhuur Amsterdam: € 218,6 mln (2015) → € 237,4 mln naar schatting (2016); Amsterdam huurde in 2015 het meest in van alle Nederlandse gemeenten. Begroting voor inhuur werd sinds 2010 stelselmatig overschreden; doelmatigheid/doeltreffendheid niet vast te stellen. Cijfers uit 2015-2016; een vergelijkbaar recent totaalbedrag (2023+) is niet gevonden binnen dit onderzoek, zie ONDERZOEKSLIJST.md.

Hoofdconclusie: ongeveer een derde van de provinciale middelen via subsidies; beperkt zicht op doelbereik; evaluatieverbeteringen nauwelijks geïmplementeerd; steekproeven kleine subsidies niet jaarlijks. Gebruikt o.a. bij casus 894 (mechanisme).

PDF van de bestuurlijke nota bij bron 52. Gebruikt voor casus 894 (doelmatigheid subsidies Gelderland).

Zelf gefetcht. De OV-concessie Arnhem-Nijmegen kon door corona niet op tijd worden aanbesteed; de provincie verlengde de opdracht aan vervoerder Hermes herhaaldelijk als 'noodconcessie' zonder marktwerking, bij een afgeschaald aanbod (92% van 2019-niveau). GS stelden in november 2022 in één keer € 46 mln extra beschikbaar; de OV-exploitatiebijdrage liep op van ruim € 43 mln (2021) via circa € 84 mln (2023) naar circa € 104 mln begroot (2024). De Rekenkamer noemt de onderliggende dienstregelingcijfers zelf 'indicatief'.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, gepubliceerd 15 juli 2025). In 2022 verstrekte de gemeente ruim € 23,6 mln subsidie aan 151 partijen (bijna 6% van € 397,5 mln totale uitgaven), zonder dat het beleid sindsdien structureel is geëvalueerd; 80% van de 37 geldende subsidieregelingen dateert uit 2007. Van zeven aanbevelingen uit eerdere rekenkameronderzoeken (2006, 2009) zijn de meeste volgens dit rapport 'na 2009 niet verder opgevolgd'.

Te vinden via: rekenkamer.rotterdam.nl, onderzoek Hoekse Lijn

Zelf gedownload en met pdftotext gelezen (het €-teken viel in deze oudere PDF weg door een font-encoderingsprobleem; de bedragen zelf zijn onafhankelijk bevestigd door RTV Utrecht). Bouw- en inrichtingskosten Muziekpaleis TivoliVredenburg: raming € 98,6 mln (2006) → circa € 156 mln (medio 2015). Rekenkamer: kosten kwamen herhaaldelijk buiten het door de raad vastgestelde kader door onvoldoende interne afstemming en controle.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, Pro Facto, mei 2025). Twee toezichthouders (1,8 fte) in dienst bij Venlo houden namens zeven Noord-Limburgse gemeenten rechtmatigheidstoezicht op Wmo/Jeugdwet; Venlo zet daarnaast 1 fte eigen middelen in. Over 2023-2024 leverde dit toezicht regiobreed circa € 24.000 terugvordering op. Conclusie van de rekenkamers: het toezicht heeft de afgelopen jaren niet geleid tot substantiële financiële opbrengsten of besparingen.

Zelf gefetcht (PDF, 50 pagina's, 27 sept. 2022, uitgevoerd door I&O Research). Voor de aanpak van winkelleegstand in de Venlose binnenstad lopen meerdere afzonderlijke geldstromen (provinciale subsidie, Retailfonds, Transformatiefonds, bijdragen aan Venlo Partners, reclamebelasting, ad-hocbudgetten) zonder totaaloverzicht; de Rekenkamer schat de inzet voor 2022 op ongeveer € 2 mln, uitdrukkelijk als schatting, niet als harde jaarrekeningpost.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, 19 maart 2020, DEFINITIEF). Kosten specialistische jeugdhulp Zaanstad: € 24,5 mln (2016) → € 33,1 mln (2018), mede door het afschaffen van budgetplafonds bij zorgaanbieders zonder passende sturing op het verwijsproces. De gemeente meldde de raad een tekort van € 3,9 mln over 2018; de Rekenkamer berekende op basis van alle daadwerkelijk gemaakte kosten € 5,9 mln. Effect van latere beheersmaatregelen volgens de Rekenkamer 'gering'.

Zelf gefetcht (PDF, 168 pagina's, met pdftotext geëxtraheerd, 19 okt. 2023, DEFINITIEF). Zaanstad participeert voor € 4,25 mln in Warmtenetwerk Zaanstad B.V. (WNZ, opgericht 2018), met een voorziening van € 2,3 mln omdat de deelneming zelf op € 1,95 mln werd gewaardeerd. WNZ leed elk jaar verlies (2019-2022 samen ruim € 1,4 mln negatieve algemene reserve). De Rekenkamer: te weinig grip op de deelneming; de gemeente vergat bovendien in 2018 de wettelijke EU-kennisgevingsplicht voor staatssteun.

Zelf gefetcht (PDF, 155 pagina's, met pdftotext geëxtraheerd, gedateerd 28 mei 2021). Feitenrapport zonder oordelende bevindingen. Via het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden ingekochte jeugdzorg voor Westland steeg van € 11.269.813 (2015) naar € 20.595.467 (2019), een toename van 83%, de hoogste stijging van alle H10-gemeenten (Pijnacker-Nootdorp: 39%).

Zelf gefetcht (PDF, 35 pagina's, juni 2022). Bij de verbouwing van Theater Castellum bleek in 2020 grootschalig dat brandveiligheidseisen niet waren nageleefd (onvoldoende gecoate staalconstructies, afwijkende brandscheiding, ondeugdelijke doorvoeringen) in alle bouwfasen en bij meerdere partijen. De rekenkamercommissie kon geen eenduidig bouwbudget of exacte kostenoverschrijding reconstrueren; noemt onder voorbehoud (vakblad De Architect, 2005) bouwkosten van € 14,1 mln tegenover een eerdere elementenbegroting van ruim € 10 mln.

Zelf gefetcht (PDF, september 2022). De gemeente heeft geen meetbare doelen voor het minimabeleid en onderzocht nooit waarom slechts 30 tot 40% van de rechthebbenden daadwerkelijk gebruikmaakt van bijzondere bijstand en minimaregelingen; door lagere aanvraagaantallen dan begroot ontstond in 2020 een onderbestedingsvoordeel van € 230.000 (2019: € 115.000).

Zelf gefetcht (PDF, 60 pagina's, december 2019). De doelmatigheid van schuldhulpverlening (team Balans) kan niet worden aangetoond: geen volledig kostenoverzicht, geen koppeling tussen caseload en resultaten, verouderd registratiesysteem. Het jaarlijkse werkbudget werd stelselmatig fors overschreden zonder verantwoording: € 15.000 begroot tegenover € 42.575,89 gerealiseerd (2017) en € 15.300 tegenover € 32.190,84 (2018).

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd). Drie jaar na een raadsopdracht (2012) om het risicomanagement bij grote projecten te verbeteren, was de kwaliteit daarvan niet verbeterd (op één na laagste van vijf ontwikkelstadia). Voorbeeld: bij project Nelson Mandelabrug overstijgt de enige rechtsgeldige aanbieding het beschikbare krediet met € 850.000; het taakstellend budget was al eerder verlaagd van € 8,6 naar € 8,3 mln.

Zelf gefetcht (PDF, 63 p., definitief, 3 nov. 2010). Adviesbureau Benefit schatte in 2007 een besparingspotentieel van € 4,9-9,8 mln op de inkoop van HHNK (destijds ruim € 100 mln/jr); HHNK boekte dit rechtstreeks in als oplopende stelpost tot € 8 mln (2010-2013). Een herberekening (eind 2009) kwam uit op hooguit € 2 mln: een kwart van het ingeboekte bedrag. Het college liet het onderscheid tussen 'inkoopbesparing' en 'efficiencybesparing' vervolgens vervallen, waardoor de te optimistische taakstelling niet meer herkenbaar terugkwam in de begroting. Aanvullend: 35% van de inkopen werd destijds ten onrechte niet Europees aanbesteed, en een eerdere toets (2006-2008) vond slechts 52% rechtmatig aanbesteed (landelijk gemiddeld 66%). Accountant BDO signaleerde over 2020 (Accountancy Vanmorgen, 2022) vergelijkbare tekortkomingen, wat op een structureel patroon wijst.

Te vinden via: Rekenkamercommissie Leiden/Leiderdorp, 'Zicht op Leids vastgoed' (onderzoek 2013-2014), via het archief op rekenkamerleidenleiderdorp.nl.

Bevinding: vastgesteld beleidskader vastgoed jarenlang niet geïmplementeerd, geen vastgelegde procedures voor omvang/beheer/exploitatie, impliciete subsidie doordat huurders geen kostendekkende huur betalen. Niet geborgd dat de gemeente doelmatig met de portefeuille omging. Primaire PDF nog niet zelf geverifieerd.

Zelf gefetcht (PDF, met pdftotext geëxtraheerd, november 2018). De gemeente creëerde met het Centrum voor Jeugd en Gezin een extra, volgens de rekenkamercommissie onnodige schakel naast het feitelijk verantwoordelijke Basisteam Jeugd en Gezin (BJG), wat tot verwarring leidt; ontbrekend zicht op wachttijden kostte BJG-medewerkers 2 tot 10 uur per week aan handmatig zoeken naar een beschikbare zorgplek. Geen recenter vervolgonderzoek gevonden.

Zelf gefetcht (PDF, 114 pagina's, gedateerd 17 dec. 2019). Gemeentelijke afdelingen besteedden structureel buiten de centrale inkoopeenheid om aan, mede omdat regels als ingewikkeld en doorlooptijden als te lang werden ervaren. De accountant stelde meerdere jaren op rij onrechtmatige aanbestedingen vast, o.a. een rechtmatigheidsfout van € 422.095 (2015, drie energiecontracten) en € 90.000 (beveiliging parkeren). Bedragen per jaar afzonderlijk, niet optelbaar tot één totaal.

Te vinden via: Rekenkamercommissie Waalwijk, 'Komt vast goed?' (29 sept. 2014), via de raadsinformatie/rekenkamer-publicaties van de gemeente Waalwijk.

Bevinding: medio juni 2014 stonden 16 panden leeg (14% van de portefeuille); boekwaarde hoger dan marktwaarde (afwaardering nodig); geen vastgoedvisie met normen. Lokaal, illustratief voor een structureel patroon. Primaire PDF nog niet zelf geverifieerd.

Zelf gefetcht (PDF, definitief aangeboden aan het AB, april 2022). Twee bevindingen: (1) dijkversterking Wolferen-Sprok (Waal) liep via vier opeenvolgende 'ontwerploops' op van gemiddeld € 113,9 mln (voorkeursalternatief dec. 2018) naar een uitvoeringskrediet van € 204.562.000 (juli 2021, +ruim 79%), waarvan € 20,8 mln voor rekening van het waterschap zelf. (2) Boezembemaling Overwaard (nieuw gemaal Hardinxveld-Giessendam) zag zijn kostenraming 'sterk toegenomen' nadat de aanvankelijke, op kengetallen gebaseerde schatting bij uitwerking te grof bleek voor de complexe infrastructurele omgeving (kruisingen A15/Betuweroute/spoor); voor het alternatief Groot-Ammers Sluis werd een risicoreservering van 28% (€ 18 mln op € 65 mln) nodig geacht. De rekenkamercommissie concludeert dat de projectsystematiek kwetsbaar is voor externe factoren die niet in de aanvankelijke ramingen waren meegenomen.

Zelf gefetcht (PDF, 29 nov. 2019, incl. bestuurlijke reactie). Deelname aan het organische ontwikkelproject Oosterwold kostte Waterschap Zuiderzeeland naar schatting € 534.000 méér dan een reguliere gebiedsontwikkeling (grove inschatting, door de organisatie zelf zo erkend), met 7.890 uur inzet per jaar tegen 612 uur regulier. De rekenkamercommissie noemt dit 'een subsidie van alle belastingbetalers... aan de bewoners van Oosterwold' en concludeert dat de Algemene Vergadering niet goed en tijdig was geïnformeerd. Het onderliggende zuiveringsconcept (individuele IBA-systemen) haalde bovendien zijn eigen doel niet: van 80 gecontroleerde installaties voldeden er na hercontrole nog 44 niet aan de lozingsnormen.

Overheidskosten circa € 535 tot € 736 per vermeden ton CO2 (afhankelijk van segment en periode), boven de € 300-norm. Verplichte nuance: dit is het perspectief 'overheidskosten'; hetzelfde rapport berekent dat de nationale (maatschappelijke) kosten per ton rond 2022-2024 negatief kunnen worden. Rapport uit 2021; actualisatie staat op de onderzoekslijst.

Zelf gelezen. 'Gateway Reviews worden al zestien jaar in Nederland uitgevoerd bij alle overheidslagen', specifiek voor high-risk programma's en projecten. Het enige gevonden Nederlandse precedent voor onafhankelijke contra-expertise bij grote ramingen, maar zwakker dan een verplicht/openbaar 'Red Team': de review is vertrouwelijk (resultaat gaat alleen naar de opdrachtgever) en wordt op vrijwillige basis ingezet, niet verplicht per risicovol project.

Te vinden via: rijksoverheid.nl, overzicht rijkssubsidies