De andere kant

Toezicht wérkt

Deze site laat veel zien wat er misgaat. Maar cynisme is een keuze, en een verkeerde. Verspilling wordt ook teruggedraaid, gestopt en voorkomen. Hier is het bewijs, plus het lijstje van wie het juist góéd doet.

€ 213.718.500+

Teruggevorderd

3

Debacles gestopt

€ 6.990.000.000+

Verlies voorkomen

9

Gedocumenteerde resultaten

Waar toezicht het verschil maakte

Rekenkamers, parlementaire enquêtes, rechters en onderzoeksjournalisten, niet wij. De eer is van hen; dit is waar goed toezicht toe leidt.

Teruggevorderd2026

Zorgfraude: openbare NZa-boetes (reeks 2022-2026)

Openbare NZa-boetes bij elkaar: Stolmed (€ 420.000), Passion Health Care (€ 220.000 + € 66.000 persoonlijk), AYA (€ 59.000 + € 3.500), Adhoc (€ 25.000), nov. 2025 twee aanbieders (€ 80.000 + € 25.000 persoonlijk), jan. 2026 onjuiste declaraties (€ 100.000 + € 20.000 persoonlijk). Totaal € 1.018.500. Boetes, geen fraude-omvang. Wijkverpleging en administratie blijven de rode draad. Zie casus 917 en 926.

Afgedwongen door: Nederlandse Zorgautoriteit (bestuurlijke handhaving) - Bron: NZa-boetebesluiten en nieuws 2022-2026 (o.a. 22 sept. 2025, 6 nov. 2025, 27 jan. 2026)

Resultaat

€ 1.018.500 aan boetes (openbare reeks)

Teruggevorderd2026

COA eist schade op hotelbemiddeling (LCHD)

Na journalistiek over winsten op COA-hotelcontracten (LCHD / René Derksen, volume circa € 436 mln 2022-2024) claimt het COA € 184,7 mln. FIOD en OM onderzoeken corruptie. Dit is een vordering en een lopend onderzoek, geen rechterlijk eindbedrag. Wel: toezicht en opdrachtgever die achteraf acteren. Zie /spelers en casus 832.

Afgedwongen door: COA (civiele claim) + FIOD/OM (onderzoek) - Bron: NOS (20 juli 2026); EenVandaag (14 juli 2025)

Resultaat

claim € 184,7 mln (nog niet vastgesteld)

Bijgestuurd2024

ICT-projecten bijgestuurd na AcICT-advies

Meerdere risicovolle ICT-trajecten zijn na een kritisch AcICT-advies herzien, gefaseerd of afgeslankt. Onafhankelijke toetsing vooraf voorkomt aantoonbaar debacles achteraf.

Afgedwongen door: Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) - Bron: Adviescollege ICT-toetsing, jaarverslagen

Gestopt2024

Nationaal Groeifonds: verdere rondes geschrapt

Van de € 6,3 mrd die voor 2021-2024 was geraamd, werd maar € 1,6 mrd daadwerkelijk besteed. Het kabinet schrapte daarop de resterende rondes 4 en 5 van het fonds. De Algemene Rekenkamer noemde de onderliggende raming zelf 'gebaseerd op wensdenken'. Het schrappen voorkwam dat diezelfde overoptimistische aanpak zich herhaalde.

Afgedwongen door: Kabinetsbesluit, na kritiek op de raming - Bron: Nationaal Groeifonds-bericht (16 mei 2024); Algemene Rekenkamer, Staat van de Rijksverantwoording 2024 (§4.1.1)

Resultaat

€ 6,8 mrd minder uitgaven

Teruggevorderd2022

Mondkapjesdeal: winst onder beslag

Na onthullingen over de als 'om niet' gepresenteerde deal werd de circa € 28 mln winst onder beslag gelegd en volgden gerechtelijke procedures tot terugvordering.

Afgedwongen door: Forensisch onderzoek (Deloitte) + civiele procedures - Bron: Deloitte-onderzoek (2022), rechtspraak.nl

Resultaat

circa € 28 mln

Erkend2021

Toeslagenaffaire: erkenning en herstel afgedwongen

De affaire werd erkend als 'ongekend onrecht' en leidde tot het aftreden van het kabinet en een (weliswaar moeizame) hersteloperatie. Bewijs dat volhardend onderzoek het verschil maakt.

Afgedwongen door: Parlementaire ondervraging + journalistiek - Bron: POK 'Ongekend onrecht' (2020)

Erkend2018

Uithoflijn: bestuurlijke consequentie na rekenkameronderzoek

Na het gezamenlijke onderzoek van de Randstedelijke Rekenkamer en Rekenkamer Utrecht naar de kostenoverschrijding bij de Uithoflijn (van € 321 mln naar € 514 mln) trad de verantwoordelijke gedeputeerde af. Een van de weinige gevallen waarin onderzoek een daadwerkelijke bestuurlijke consequentie kreeg, niet alleen een rapport.

Afgedwongen door: Randstedelijke Rekenkamer & Rekenkamer Utrecht - Bron: Randstedelijke Rekenkamer & Rekenkamer Utrecht: onderzoek Uithoflijn (4 dec. 2018)

Gestopt2017

Operatie BRP tijdig gestopt

Na jaren van tegenvallers werd het onhaalbare BRP-programma stopgezet. Pijnlijk om het verlies, maar het voorkwam dat er nóg meer geld in een doodlopend project verdween.

Afgedwongen door: Kritische evaluaties + Tweede Kamer - Bron: Onderzoek besluitvorming Operatie BRP: 'Niet te stoppen' (2018), Kamerstukken

Resultaat

circa € 90 mln vermeden

Gestopt2011

Landelijk EPD verworpen

De Eerste Kamer verwierp de landelijke uitrol van het Elektronisch Patiëntendossier unaniem, waarmee een kostbare, omstreden landelijke infrastructuur een halt werd toegeroepen.

Afgedwongen door: Eerste Kamer - Bron: Eerste Kamer (2011)

Resultaat

verdere uitrol gestopt

Het Doelmatigheidslijstje

De wortel naast de stok: wie het góéd doet, hoort óók in beeld.

Wij plaatsen een organisatie alleen op deze lijst als een openbare bron het presteren bevestigt. De lijst is bewust nog in opbouw, want we verzinnen geen complimenten, net zomin als beschuldigingen. Dit zijn de criteria waarop een gemeente, ministerie of uitvoerder een plek verdient:

Inhuur onder de Roemernorm

Structureel minder dan 10% van de personeelskosten naar externe inhuur, aantoonbaar uit de jaarstukken.

ICT binnen budget & tijd

Grote ICT-projecten opgeleverd binnen de oorspronkelijke raming en planning, met positieve AcICT-toets.

Actieve budget-carryover

Een systematiek die besparen beloont in plaats van bestraft: geen decemberkoorts.

Lage, transparante overhead

Subsidies en uitvoering met aantoonbaar lage overhead en meetbaar resultaat voor de burger.

Opvolging rekenkameraanbevelingen

Aanbevelingen van de eigen rekenkamer worden aantoonbaar opgevolgd, niet genegeerd.

Op de lijst (in opbouw)

Waterschappen (sectorbenchmark)Lage overheadin verificatie

Waterschappen publiceren onderling vergelijkbare kostenbenchmarks (Waterschapspeil) en scoren als sector relatief efficiënt op overhead: transparantie die andere lagen mogen kopiëren.

Bron: Unie van Waterschappen: Waterschapspeil

Inhuur onder de Roemernorm: nog geen kandidaat gevondenInhuur op ordein verificatie

Grondig onderzocht (2026-07-27): geen enkele gemeente, provincie of waterschap kon met een onafhankelijke bron worden bevestigd op dit criterium. De sectorgemiddelden liggen zelf ruim boven de norm: provincies 21% (2017), gemeenten 18% (2024), G4 14% (2024), waterschappen 22,5% (2024). Wij laten dit bewust zo staan in plaats van een placeholder te blijven voeren: dit is wat serieus zoeken opleverde. Ken je een uitzondering? Nomineer 'm met bron.

Bron: Binnenlands Bestuur / ZiPconomy / kennisvandeoverheid.nl: sectorgemiddelden externe inhuur (2017-2024)

Kadaster: project KITA (genomineerd)ICT op ordein verificatie

Dit ICT-aanbestedingsproject (circa € 10,1 mln) had volgens de officiële Rapportage Grote ICT-activiteiten 2023 eind dat jaar geen kosten- of doorlooptijdafwijking. Een positief signaal, geen sluitend bewijs: het project was nog niet afgerond en heeft geen AcICT-toets ondergaan.

Bron: Rapportage Grote ICT-activiteiten 2023 (Kamerstuk-bijlage)

Nederlandse gemeenteraden (sectorbreed)Opvolging rekenkameraanbevelingen

Een peer-reviewed studie naar 20 gemeentelijke rekenkamers (1.216 aanbevelingen, 2009-2019) vond dat gemeenteraden gemiddeld 94% van de aanbevelingen overnamen bij raadsbesluit, waarvan 7 van de 20 gemeenten zelfs 100%. De daadwerkelijke implementatie ligt lager (77% geheel of gedeeltelijk uitgevoerd) en berust vaak op zelfrapportage door de ambtelijke organisatie, wat de auteur zelf als mogelijk te optimistisch bestempelt.

Bron: Keulen (2021), Bestuurswetenschappen: 'Doorwerking van lokaal rekenkameronderzoek'

Ken je een uitblinker? Een gemeente die de inhuur wél op orde heeft, of een project dat netjes binnen budget bleef? Nomineer 'm, met bron. Goed voorbeeld doet goed volgen.

Nomineer een uitblinker

Van terugkijken naar vooruit besparen

Toezicht dat achteraf ingrijpt is goed. Vooraf voorkomen is beter. Onze Besparingsagenda vertaalt deze lessen naar concrete maatregelen voor de politiek.

Naar de Besparingsagenda