Verantwoordingsregister

Spelers & Verantwoordelijken

Verspilling is geen natuurverschijnsel: er verdient altijd iemand aan, en er kijkt altijd iemand weg. Hier documenteren we beide, uitsluitend op basis van publieke bronnen.

Informeren, niet veroordelen

Dit register bevat uitsluitend informatie uit officiële, publieke bronnen: rechterlijke uitspraken, parlementaire onderzoeken, forensische rapporten en handhavingsbesluiten. Personen en bedrijven worden alleen met naam genoemd wanneer de feiten door zo'n bron zijn vastgesteld of het onderwerp zijn van een lopende gerechtelijke procedure (wat wij dan expliciet vermelden). Iedereen die genoemd wordt kan reageren via ; aantoonbare onjuistheden corrigeren wij per direct.

Gedocumenteerde casussen

Wie verdiende eraan?

Sywert van Lienden c.s. / Relief Goods Alliance

Leverancier mondkapjes aan VWS (2020)

Gerechtelijke procedures

De Mondkapjesdeal: € 100,8 miljoen

Presenteerde de levering publiekelijk als 'om niet' (zonder winstoogmerk), terwijl de deal via een parallelle commerciële BV liep. Het forensisch onderzoek van Deloitte (2022) stelde vast dat de betrokkenen circa € 28 miljoen winst verdeelden en dit bewust buiten beeld hielden. Op de winst werd beslag gelegd; er volgden civiele en strafrechtelijke procedures.

Bronnen

Deloitte Forensic & Dispute Services: onderzoek mondkapjesdeal (2022) - Kamerdebatten en Kamerbrieven VWS - Rechtspraak.nl: civiele procedures RGA

René Derksen / LCHD

Bemiddelaar hotel- en crisisopvang voor het COA (2022-2024)

Civiele claim + strafrechtelijk onderzoek (FIOD/OM)

Hotelbemiddeling: € 436 mln contractvolume, winstclaim COA

LCHD (eigenaar René Derksen) bemiddelde 2022-2024 voor circa € 436 mln aan COA-hotelcontracten. Journalistiek (EenVandaag, 2025) en vervolgberichtgeving: ruim € 44 mln winst uitgekeerd terwijl COA's eigen toets 'maatschappelijk verantwoorde' winst eiste; COA concludeerde later dat winsten niet marktconform waren. Het COA claimt € 184,7 mln schade; FIOD en OM onderzoeken corruptie (huiszoeking e.d.). Dat is een vordering en een lopend strafrechtelijk spoor, geen door de rechter vastgesteld eindbedrag. Past bij het crisis-ondernemer-patroon (noodopvang tegen premie).

Bronnen

EenVandaag (14 juli 2025): LCHD / hotelcontracten COA - NOS (20 juli 2026): COA-claim € 184,7 mln; FIOD-onderzoek - Database casus 832; bronnenregister 279-280

Stolmed, Passion Health Care, AYA Thuiszorg & Adhoc Zorg & Welzijn

Zorgaanbieders, beboet door de Nederlandse Zorgautoriteit (2022-2025)

Bestuurlijke handhaving (NZa)

Bestuurlijke handhaving zorgfraude: vier voorbeelden met naam

Stolmed Oogklinieken B.V. kreeg in 2023 een boete van € 420.000 wegens onterechte declaraties en stelselmatig ten onrechte geopende parallelle zorgtrajecten bij alle onderzochte dossiers; Stolmed vecht de boete aan. Stichting Passion Health Care (thuiszorg) kreeg in 2022 € 220.000 boete plus € 66.000 persoonlijk aan de bestuurder, voor declaraties boven het wettelijk maximumtarief en een gebrekkige administratie: de eerste keer dat de NZa naast de organisatie ook een bestuurder persoonlijk beboette. AYA Thuiszorg B.V. kreeg in 2025 € 59.000 plus € 3.500 persoonlijk voor een onvolledige, verouderde zorgadministratie. Adhoc Zorg & Welzijn kreeg in 2025 € 25.000 omdat het weigerde mee te werken aan het NZa-onderzoek naar zijn facturatie.

Bronnen

NZa: boetebesluit Stolmed Oogklinieken B.V. (31 okt. 2023) - NZa: boetebesluit Stichting Passion Health Care (3 mei 2022) - NZa: boetebesluiten AYA Thuiszorg B.V. en Adhoc Zorg & Welzijn (22 sep. 2025)

8Vance

IT-leverancier UWV (project Bemiddelingsservice / BMS)

Kritisch beoordeeld, project loopt

AI-matchingsysteem: kritisch beoordeeld, budget loopt op

Het UWV gunde dit relatief kleine ICT-bedrijf een contract van circa € 65,8 miljoen over veertien jaar voor een AI-gebaseerd matchingsysteem dat drie verouderde systemen (werk.nl, Sonar, WBS) moet vervangen. Het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) beoordeelde het project kritisch; vakpers meldt oplopende kosten (richting € 25 miljoen na drie jaar) en een dreigend it-fiasco.

Bronnen

Adviescollege ICT-toetsing (AcICT): rapport project Bemiddelingsservice (BMS), UWV - Computable.nl: reeks artikelen over 8Vance/UWV (2023-2026)

Brokers & tussenbureaus (Yacht, HeadFirst, Circle8 e.a.)

Intermediairs externe inhuur

Woo-onderzoek loopt

De marge-machine op ambtelijke inhuur

Legaal maar kostbaar: op vrijwel elke ingehuurde ZZP'er bij de overheid zitten één tot drie tussenlagen die per uur marge rekenen. Bij mantelcontracten van honderden miljoenen tellen die marges op tot tientallen miljoenen per jaar, geld dat noch bij de professional noch bij de burger terechtkomt. Wij vragen de marges op via de Woo.

Bronnen

Woo-verzoek WOO-2024-001 (mantelcontracten) - Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk - TenderNed-gunningen

Schaal, niet per se fraude

De grote adviesbureaus bij de overheid

Geen van de onderstaande kantoren is in verband gebracht met fraude of onrechtmatigheid. Wat opvalt: meer dan de helft van de adviesopdrachten bij gemeenten en driekwart bij provincies wordt zonder aanbesteding aan dezelfde kantoren gegund. Dat is een risico op te weinig marktwerking en te weinig toezicht, geen misdrijf, en we behandelen het hier ook als zodanig.

Deloitte

€ 157 mln (2018-2022); piek € 71 mln in 2022

Grootste van de zeven in het Woo-spendbesluit; omzet bij het Rijk steeg van 2018 op 2022 sterk. Dit is inhuur + overige uitbesteding in de spendtabel, niet 'alle consultancy NL'.

Bron: Woo-besluit spendgegevens Rijk (2024); Binnenlands Bestuur / Accountant.nl

KPMG Advisory

€ 127 mln (2018-2022); € 38 mln in 2022

Bron: Woo-besluit spendgegevens Rijk (2024)

PwC

€ 113 mln (2018-2022); € 35 mln in 2022

Bron: Woo-besluit spendgegevens Rijk (2024)

EY

€ 67 mln (2018-2022); € 33 mln in 2022

Bron: Woo-besluit spendgegevens Rijk (2024)

Berenschot

€ 77 mln (2018-2022); € 21 mln in 2022

Bron: Woo-besluit spendgegevens Rijk (2024)

BCG / McKinsey

BCG ≈ € 1,7 mln; McKinsey ≈ € 1,2 mln (alleen 2022, Woo-tabel)

In de Woo-piekjaar-tabel 2022 relatief klein t.o.v. Big Four. McKinsey benaderde begin 2021 proactief EZK over het EU-herstelplan (FTM); dat is een lead, geen spend-totaal.

Bron: Woo-spend 2022; Follow the Money RecoveryFiles (2024)

Zeven bureaus samen (Woo)

€ 201,6 mln in piekjaar 2022

Deloitte, EY, KPMG, PwC, Berenschot, BCG, McKinsey. Geen actueel openbaar 2024/2025-totaal 'alleen adviesbureaus' in de JBR; rijksbrede externe inhuur is € 3,27 mrd (2025) inclusief meer dan alleen deze kantoren.

Bron: Woo-besluit spendgegevens (2024); JBR 2025

Royal HaskoningDHV

geen landelijk spend-totaal in Woo-tabel

Had in 11 van de 12 provincies de meeste adviesopdrachten rond de energietransitie (Nieuwsuur).

Bron: NOS Nieuwsuur, datajournalistiek bij 20 gemeenten en alle 12 provincies (2024)

De patronen

Overal lopen ze rond

Dezelfde vijf figuren duiken op in vrijwel elk dossier. Herken je er één in jouw organisatie? Dan weet je waar je moet kijken, en waar wij graag over horen.

De Draaideur-Ambtenaar

Neemt ontslag en keert binnen zes maanden terug op dezelfde stoel: als externe, voor het dubbele tarief. Wij bouwen aan een systematische telling op basis van openbare functiewisselingen.

De Ex-Bewindspersoon als Lobbyist

Stapt na het politieke ambt over naar de sector waarover hij of zij eerst besliste. Er geldt inmiddels een lobbyverbod en afkoelperiode voor gewezen bewindspersonen. De handhaving is echter mager. Wij documenteren de overstappen.

De Crisis-Ondernemer

Duikt op bij elke crisis (mondkapjes, testcapaciteit, noodopvang) met precies datgene waar de overheid onder tijdsdruk om schreeuwt, tegen de hoofdprijs. Kenmerk: geen trackrecord in de sector, wel goede contacten.

De Rapportenfabriek

Adviesbureau dat leeft van herhaalopdrachten: elk rapport eindigt met de aanbeveling voor een vervolgonderzoek. Te herkennen aan omzet die vrijwel volledig uit publiek geld bestaat.

De Wegkijkende Opdrachtgever

De ambtenaar of bestuurder die tekent voor verlenging omdat aanbesteden 'gedoe' is, negatieve adviezen (AcICT, rekenkamer) naast zich neerlegt en nooit persoonlijk de rekening krijgt.

Herken je dit patroon?

Namen, tarieven en contracten kun je veilig en anoniem met ons delen.

Naar het meldpunt

Politieke verantwoordelijkheid

Wie liet het gebeuren?

Grote verspilling ontstaat zelden door één schurk, meestal door een systeem waarin niemand verantwoordelijk is. Parlementaire onderzoeken hebben dat keer op keer vastgesteld. Wij houden de conclusies levend, zodat 'lessen trekken' meer wordt dan een debatzin.

Groningen

De parlementaire enquête 'Groningers boven gas' (2023) concludeerde dat de belangen van Groningers structureel zijn genegeerd door Rijk, Shell/Exxon (NAM) en toezichthouders. De gaswinning leverde de schatkist ruim € 360 miljard op; het herstel werd een bureaucratisch moeras.

Bron: Parlementaire enquête aardgaswinning Groningen (2023)

Toeslagenaffaire

De Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (2020) sprak van 'ongekend onrecht'; het kabinet-Rutte III trad erom af (januari 2021). De hersteloperatie zelf werd vervolgens opnieuw een les in ondoelmatigheid: uitvoeringskosten die de compensatie overstijgen.

Bron: POK-rapport 'Ongekend onrecht' (2020), voortgangsrapportages hersteloperatie

Fyra

De parlementaire enquête Fyra (2015) oordeelde dat de reiziger 'in de kou' stond: NS en de Staat kozen voor schijnzekerheid en de goedkoopste bieder, met een debacle van honderden miljoenen tot gevolg. Niemand droeg persoonlijke consequenties.

Bron: Parlementaire enquête Fyra: 'De reiziger in de kou' (2015)