Crisis-Profiteurs
Dit dossier gaat niet over het beleid, maar over wat hetzelfde resultaat onnodig extra kost. Vastgoedondernemers en hotelketens die miljoenen verdienen aan de opvangcrisis. Door noodgrepen van de overheid worden vaak commerciële hoofdprijzen betaald via onderhandse gunningen.
Omvang dossier
€ 500 mln tot € 1 mrd
onderbouwde schatting (Optelsom): COA-tarieven × capaciteit
| Jaar | Bedrag / Indicator | Toelichting |
|---|---|---|
| 2022 | € 900 mln | Start grootschalige hotelopvang |
| 2023 | € 1,4 mrd | Cruiseschepen ingezet als AZC |
| 2024 | € 500 mln tot € 1 mrd | Cijfer gecorrigeerd (2026-07-27): hier stond eerder een niet-herleidbare € 1,2 mrd, tegengesproken door het COA-jaarverslag zelf. Vervangen door COA-tarieven maal ingezette capaciteit (Optelsom). |
Noodopvang in hotels en op schepen is 2 tot 3 keer zo duur als reguliere opvang. Door het ontbreken van een langetermijnvisie wordt de overheid gegijzeld door vastgoedeigenaren die de schaarste uitbuiten voor woekerwinsten.
Transformatie van eigen vastgoed en flexwoningen. Het Rijk bezit honderden leegstaande panden die met modulaire units in 6 maanden getransformeerd kunnen worden tot menswaardige, kostenefficiënte opvang die jarenlang meegaat. Update 2026: het COA erkent dit zelf en rolt verplaatsbare, langjarige azc's uit (pilot Waddinxveen, dertig locaties in de maak) in plaats van dure kortlopende hotel- en scheepscontracten, mogelijk gemaakt door nieuwe stabiele meerjarige Rijksfinanciering. Het COA raamt zelf circa € 1 mrd/jaar besparing (zie casus 1103); nog niet uitgevoerd, wel het eerste concrete bewijs dat het alternatief werkt.
"Een kamer in een Van der Valk of Fletcher hotel kost het COA gemiddeld €110 tot €150 per nacht (incl. catering). Op jaarbasis is dit €54.750 per persoon. Ter vergelijking: de huur van een sociale huurwoning is ca. €8.000 per jaar. Zelfs met intensieve begeleiding is noodopvang in hotels 5x duurder dan structurele oplossingen."
Bron: Berekening Monitor o.b.v. Woo-stukken
Los van elk standpunt over asielbeleid betaalt de belastingbetaler twee onnodige rekeningen. Rekening A is een structurele premie: opvang loopt via de duurste vorm (noodopvang, hotels, schepen) terwijl dezelfde plek regulier minder dan de helft kost. Rekening B zijn de dwangsommen: geld dat de IND betaalt voor te laat beslissen, met nul maatschappelijk resultaat. Beide rekeningen meten doelmatigheid, geen beleid: hetzelfde aantal opgevangen mensen, tegen een onnodig hoge prijs.
De noodopvang-premie per bewoner
Een bewoner in de reguliere opvang kostte in 2023 € 30.400 per jaar; in de noodopvang € 69.400, ruim het dubbele. De totale opvangkosten stegen van € 1,6 mrd (2022) naar € 2,7 mrd (2023). De actuele officiële dagprijzen: € 91 regulier tegen € 184 in noodopvang.
Bron: NOS o.b.v. COA-jaarverslag 2023 (2024); Rijksoverheid (dagprijzen)
De uitvoerder becijferde de besparing zelf
Het COA rekende de Tweede Kamer voor dat circa € 1 mrd te besparen is met een stabiele capaciteit van 41.000 reguliere plekken, in plaats van instroom-afhankelijk op- en afschalen via dure noodvormen. Het COA-bestuur noemde het huidige beleid 'penny wise, pound foolish'. Dit is de raming van de uitvoerder zelf, niet van deze monitor.
Bron: NOS (november 2024)
De verstopte doorstroom
Circa 20.000 statushouders bezetten opvangplekken omdat zij niet doorstromen naar woningen. Elke bezette plek die daardoor via noodopvang moet worden bijgekocht, kost de meerprijs van noodopvang boven regulier: dat is een formule (bezette plekken × meerprijs), geen hard totaalcijfer, en zo presenteren we hem ook.
Bron: NOS (november 2024)
Onrechtmatige inkoop (nog niet primair geverifieerd)
Volgens berichtgeving zou tot € 655 mln onterecht zijn besteed door fouten in aanbestedingsprocessen (2024). Dit cijfer draagt vooralsnog een secundaire bron; het COA-jaarverslag 2024 met accountantsverklaring is de primaire bron en staat op de onderzoekslijst om na te lezen. Tot die tijd telt deze post nergens in mee.
Bron: Nieuws van de Dag (2025); primaire verificatie loopt
De Dwangsommen-Teller: betaald voor te laat beslissen
Elke euro dwangsom is per definitie vermijdbaar: het is geld voor te laat beslissen, geen opvang. Bronnen: INLIA (2017-2022), Kamervragen Aanhangsel 2024-2025 nr. 1586 (2023/2024), VluchtelingenWerk (2025).
Prijs per opvangplek per dag: regulier vs. nood
Officiële dagprijzen (Rijksoverheid). Per bewoner per jaar (2023): € 30.400 regulier tegen € 69.400 noodopvang (COA-jaarverslag via NOS).
Het prijsplafond en de open-boek-calculatie voor nood-inkoop staan al als maatregel in dit dossier (Besparingsagenda: 'Prijsplafond op noodopvang'); dit sub-dossier voegt daar de structurele financiering, de dwangsommen-KPI en de doorstroom-monitor aan toe.
Elke "tijdelijke" noodplek die een jaar blijft staan is een structurele overbetaling van duizenden euro's; bij duizenden plekken loopt dat op tot honderden miljoenen per jaar.
Bron / aanname: Indicatieve berekening o.b.v. COA-tarieven & Woo-stukken.
Grootste verspillers / uitschieters
Tallink Grupp (Schepen)
2024Huur van cruiseschepen incl. walstroom en havengelden
Omvang
€ 150k / dag
Fletcher Hotels (div. locaties)
2024100% bezettingsgarantie tegen commerciële tarieven
Omvang
€ 110 / nacht
Van der Valk (COA contracten)
2024Lange-termijn hotelcontracten met 100% bezettingsgarantie, ongeacht werkelijke bewoning.
Omvang
€ 120 mln
Hotel de Kroon (Albergen)
2023Aankoop pand door Rijk ver boven marktwaarde om lokale politiek te omzeilen.
Omvang
€ 3,9 mln
Achter de crisisinkoop zit een tweede laag verdieners: de advies-, logistiek- en projectbureaus die onder tijdsdruk worden ingehuurd om de noodoperatie 'in goede banen te leiden'. Interim-crisismanagers, logistiek adviseurs en programmabureaus factureren hoge tarieven juist omdat de nood hoog en de tijd kort is. Deze laag is minder zichtbaar dan de hotels en schepen, maar telt mee.
Interim-crisismanagers
Inhuur
Externe programmadirecteuren voor opvang- en crisisoperaties, tegen dagtarief.
Logistiek- & adviesbureaus
Advies
Advies over opschaling, locaties en inkoop onder tijdsdruk.
Uitzend-/detacheringspartijen
Inhuur
Beveiliging, begeleiding en beheer van noodlocaties via inhuur.
Projectbureaus noodopvang
Projectmanagement
Tijdelijke organisaties die de operatie draaien; specifieke namen in verificatie.
Deze bureaus doen niets illegaals; ze reageren op de vraag. De verantwoordelijkheid ligt bij de overheid die structureel inhuurt in plaats van zelf capaciteit op te bouwen. Bron: TenderNed en Woo-stukken (per opdracht opvraagbaar; specifieke namen worden geverifieerd vóór publicatie).
"Contracten met hotelketens waarbij lege kamers voor 100% worden doorbetaald tegen toeristentarief."
"Signalen over 'cowboy-investeerders' die panden opkopen en direct aanbieden aan het COA voor 4x de hypotheeklast."
- Jaarverslagen COA - Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)
- TenderNed (aanbestedingen en gunningen) - Rijksoverheid
- Jaarrekeningen vastgoedbedrijven (handelsregister) - Kamer van Koophandel (KvK)
- COA: kosten asielopvang gestegen van 1,6 naar 2,7 miljard euro - NOS (o.b.v. COA-jaarverslag 2023) (2024)
- Uitgaven Rijk, provincies en gemeenten voor opvang asielzoekers (vraag en antwoord) - Rijksoverheid
- Antwoorden op Kamervragen over dwangsommen IND (Aanhangsel 2024-2025, nr. 1586) - Tweede Kamer der Staten-Generaal (2025)
- Publieksjaarverslag 2025 - Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) (2026)
- Noodopvang asielzoekers kost jaarlijks 2,4 miljard, COA wil ervan af en komt met nieuw soort azc - RTL Nieuws (2026)
Werk je bij de overheid of een uitvoeringsinstantie? Help ons verspilling te stoppen door anoniem informatie te delen.
Veilig & Anoniem Melden