De Defensie-Golf
Het defensiebudget is in drie jaar bijna verdubbeld en groeit richting de nieuwe NAVO-afspraken (Den Haag, 2025) verder door. Maar een organisatie die decennia is uitgekleed kan die miljarden niet zomaar absorberen. Het resultaat: onderuitputting, paniekuitgaven in Q4, oorlogspremies bij leveranciers en een explosie van externe inhuur. Dit dossier is een early warning: hier ontstaat de verspilling van de komende tien jaar.
Omvang dossier
€ 25,8 mrd/jr
geldstroom (begroting), geen verspillingsbedrag; 2025
"De Algemene Rekenkamer waarschuwt al jaren voor hetzelfde patroon: Defensie krijgt geld sneller dan het verantwoord kan uitgeven. Eerst ontstaat onderuitputting (geld blijft op de plank), daarna volgt politieke druk om het "toch weg te zetten", en precies daar ontstaat verspilling: overhaaste contracten, externe programmabureaus, tussenpersonen en aankopen tegen piekprijzen. De les van GrIT en het F-35-programma: niet het budget maar het absorptievermogen bepaalt de doelmatigheid. Wij monitoren daarom niet alleen wát Defensie koopt, maar vooral hoe snel de organisatie zelf meegroeit. Het Verantwoordingsonderzoek 2025 zet daar twee concrete signalen bij: de Rekenkamer merkt voor het eerst het ontbreken van een fraude- en corruptiebeleid aan als onvolkomenheid, tegen de achtergrond van stijgende uitgaven en vaker één-op-één gunnen. En voor het vierde jaar op rij is de beveiliging van militaire objecten onvoldoende, omdat Defensie voorrang geeft aan nieuw vastgoed boven onderhoud van het bestaande. Twee tekenen dat de organisatie de versnelling nog niet heeft bijgebeend."
Bron: Verantwoordingsonderzoeken Algemene Rekenkamer (2024, 2025), Defensienota 2024
Grootste verspillers / uitschieters
"Programmabureaus vol externen die €150+/uur schrijven om 'de transitie te begeleiden' terwijl operationele eenheden onderbezet blijven."
"Leveranciers die hun offertes verhogen zodra bekend is dat het budget van een krijgsmachtdeel is verhoogd."