Alle dossiers
Dossier

Klimaatgeld: Euro per Ton

Dit dossier gaat niet over het beleid, maar over wat hetzelfde resultaat onnodig extra kost. Het klimaatdoel staat vast; dat is beleid en geen onderwerp van deze monitor. Gegeven dat doel is elke ton CO2 die duurder wordt gereduceerd dan nodig per definitie verspilling: hetzelfde klimaatresultaat was tegen een lagere rekening te halen. De meetlat is er al, en hij komt van de overheid zelf: de Algemene Rekenkamer hanteert een norm van € 300 overheidsgeld per vermeden ton CO2. Dit dossier legt elk instrument langs die ene lat: euro per ton.

Omvang dossier

€ -74 tot € 1.750/ton

spreiding tussen instrumenten (PBL/Revnext/CE Delft, diverse jaren)

Lijkt op een ander dossier: waar ligt de grens?

Dit dossier meet de prijs per vermeden ton CO2 van klimaatinstrumenten. Fiscale regelingen die überhaupt nooit geëvalueerd zijn (waaronder ook niet-klimaatregelingen) staan in een eigen dossier; de salderingsregeling raakt beide en staat hier alleen op de €/ton-lat.

Naar Zombie-beleid
Waarom dit onnodig is

Niet het klimaatgeld zelf is onnodig; onnodig is het prijsverschil tussen instrumenten voor precies hetzelfde resultaat. Als de ene ton CO2 voor onder de € 300 te vermijden is en de andere € 736 kost, betaalt de belastingbetaler bij het dure instrument meer dan het dubbele voor dezelfde klimaatwinst. De overheid hanteert de € 300-norm wel bij losse besluiten (Porthos), maar er is geen mechanisme dat budget structureel van dure naar goedkope instrumenten verschuift.

Hoe het wel kan

Toets elk klimaatinstrument vooraf op euro per vermeden ton CO2 en publiceer die toets, met de € 300-norm van de Rekenkamer als referentie. En voer een herallocatie-regel in: bij gelijkblijvend reductiedoel verschuift budget jaarlijks van de duurste naar de goedkoopste instrumenten. Zelfde klimaatwinst, lagere rekening.

Wat kost een vermeden ton CO2 per instrument?

Wat kost een vermeden ton CO2 per instrument? Gesorteerd op overheidskosten per ton; instrumenten zonder onderbouwd cijfer staan onderaan als [wordt becijferd] tot een doorrekening is gevonden. De € 300-norm van de Rekenkamer is de referentielijn.

Instrument€/ton (nationaal)BudgetBron (jaar)
Warmtepompsubsidie (ISDE)€ 94 bruto (€ 147 tot € 552 na correctie voor additionaliteit)--CE Delft & SEO, Evaluatie ISDE 2019-2023 (2025) (2025)
Salderingsregeling zonnepanelen€ 269 (2020-cijfer, sindsdien niet herberekend)--IBO kosteneffectiviteit CO2-reductiemaatregelen (2016); ongewijzigd overgenomen in CE Delft & SEO, Evaluatie ISDE (2025) (2016)
CO2-opslag onder de Noordzee (Porthos)onder € 300 (onder de norm)-max. € 2,1 mrd toegezegd (totaal)Algemene Rekenkamer (2024) (2024)
Stimulering elektrische auto's (subsidies + fiscale voordelen)€ 535 tot € 736kan rond 2022-2024 negatief worden-Revnext i.o.v. de rijksoverheid (2021) (2021)
SDE++ (per categorie)€ -74 tot € 1.750 (varieert sterk per categorie)--PBL, Eindadvies basisbedragen SDE++ 2025 (2025)
Bijmengverplichting biobrandstoffen[wordt becijferd]--op de onderzoekslijst: het enige gevonden cijfer (2016) gaat over een bijmengpercentage (15-22%) dat de huidige verplichting (28,4%, 2024) allang heeft ingehaald, en is dus te verouderd om te gebruiken

Ranglijst grotendeels gevuld: vijf van de zes regels dragen een gepubliceerde doorrekening. Het EV-cijfer dateert uit 2021 en de salderingsregeling uit 2016; een actualisatie staat voor beide op de onderzoekslijst. €/ton-cijfers uit verschillende jaren en methodes zijn indicatief vergelijkbaar, niet exact. SDE++ is een ex-ante raming voor de aanvraagronde, geen achteraf gerealiseerd bedrag.

Beschik je over bewijs?

Werk je bij de overheid of een uitvoeringsinstantie? Help ons verspilling te stoppen door anoniem informatie te delen.

Veilig & Anoniem Melden