Alle dossiers
Dossier

Potjes-Cultuur

De beruchte "Decemberkoorts". In het laatste kwartaal worden budgetten in allerijl opgemaakt aan hardware, meubilair en onzinrapporten om budgetkortingen in het nieuwe jaar te voorkomen. Elke post lijkt klein, maar rijksbreed, over honderden budgethouders, telt het op tot honderden miljoenen die niets toevoegen.

Omvang dossier

€ 600 tot € 800 mln

extrapolatie (Optelsom): CBS Q4-patroon

Lijkt op een ander dossier: waar ligt de grens?

Dit dossier gaat over geld dat wél wordt uitgegeven, maar onnodig: de decemberkoorts verbrandt het potje om het leeg te krijgen vóór het jaar om is. Het spiegelbeeld, geld dat juist blijft liggen of wordt geparkeerd in fondsen buiten het zicht van het parlement, staat in het andere dossier. Beide zijn symptomen van dezelfde begrotingssystematiek (de eindejaarsmarge), met tegenovergestelde uitkomst.

Naar Geld dat het doel nooit bereikt
Trendanalyse
€ 700 mln2022€ 800 mln2023€ 800 mln2024
De verticale as begint niet op nul, zodat de verschillen tussen de jaren zichtbaar blijven. De labels tonen de werkelijke bedragen.
Gedetailleerde cijfers
JaarBedrag / IndicatorToelichting
2022€ 700 mlnQ4-piek circa 35% boven het lineaire gemiddelde
2023€ 800 mlnGrote IT-inkoopgolf in december
2024€ 800 mlnMeubilair en advieskosten pieken in Q4
Waarom dit onnodig is

De 'use-it-or-lose-it' mentaliteit straft efficiëntie af. Ambtenaren die geld overhouden worden volgend jaar 'gekort', waardoor ze gedwongen worden tot onzinnige uitgaven in december om hun budgetrecht te behouden. Het is geen fraude, maar een systeemfout die zich elk jaar herhaalt.

Hoe het wel kan

Budget-carryover: sta afdelingen toe 10 tot 20% van hun budget mee te nemen naar het volgende jaar als beloning voor besparing. Koppel de volgende begroting los van 'wat is er opgemaakt'. Monitor de Q4-piek openbaar per organisatie; wat zichtbaar wordt, verdwijnt vanzelf.

Zo telt het op
1 werkende laptop die "toch maar" wordt vervangen€ 1.200
× geschat 50.000 stuks in Q4, rijksbreed€ 60 mln
+ kantoormeubilair (piek week 50 tot 52)€ 40 mln
+ ad-hoc adviesrapporten & cursussen€ 100 mln+
+ overige Q4-uitgaven boven het normale ritme€ 600 mln

Losse posten van een paar honderd euro tellen rijksbreed op tot € 800 miljoen per jaar: geld dat niets toevoegt, puur omdat "het potje op moet".

Bron / aanname: Indicatieve berekening o.b.v. CBS Q4-uitgavenpiek; exacte stukken opvraagbaar via Woo.

Signalen uit het veld (In onderzoek)
NIET GEVERIFICEERD
Anonieme Ambtenaar

"In december worden laptops die nog prima werken massaal vervangen omdat 'het potje leeg moet'."

Inkoop-signaal

"Extreme drukte bij leveranciers van kantoormeubilair specifiek in de weken 50 t/m 52."

Geraadpleegde bronnen
Beschik je over bewijs?

Werk je bij de overheid of een uitvoeringsinstantie? Help ons verspilling te stoppen door anoniem informatie te delen.

Veilig & Anoniem Melden